Cảng hàng không Quảng Trị: dự án PPP thứ hai và thông điệp về tham vọng phát triển
Cảng hàng không Quảng Trị là sân bay PPP thứ hai của Việt Nam, đang bước vào giai đoạn tăng tốc cuối cùng với mục tiêu khai thác thương mại vào cuối năm 2026, sau khi cơ bản hoàn tất giải phóng gần 268 ha mặt bằng và chuyển nhiều hạng mục thi công sang giai đoạn hoàn thiện để chuẩn bị đón chuyến bay đầu tiên. Đây không chỉ là một công trình giao thông mới mà là phép thử quan trọng cho mô hình dự án PPP Việt Nam trong hạ tầng hàng không. Việc sân bay PPP Quảng Trị tiến sát mốc khai thác thương mại 2026 cho thấy tỉnh và nhà đầu tư đã chấp nhận một cuộc đua dài hơi, nơi tiến độ không đơn thuần là con số, mà là thước đo cho năng lực phối hợp nhà nước – tư nhân. Nếu dự án về đích đúng hẹn, Quảng Trị sẽ có thêm một lá bài mạnh trong chiến lược trở thành cực tăng trưởng của Bắc Trung Bộ.
Giải phóng mặt bằng gần hoàn tất: điểm nghẽn lớn nhất dần được tháo gỡ
Điểm đáng chú ý nhất trong tiến độ sân bay PPP Quảng Trị là khâu giải phóng mặt bằng gần như đã về đích – một bước ngoặt thường quyết định sống còn với các dự án hạ tầng lớn. Theo báo cáo địa phương, dự án đã giải phóng được 267,804 ha trên tổng quy mô 267,974 ha, phần còn lại chỉ khoảng 0,32 ha liên quan 3 trường hợp tại xã Cửa Việt. Đây là con số biết nói: khi diện tích còn vướng mắc chỉ là phần thập phân nhỏ, có thể coi mặt bằng đã đủ điều kiện cho giai đoạn nước rút thi công. Việc xử lý hành lang tuyến đường dây 110 kV – từ bồi thường móng trụ điện đến chi trả cho 9 trong 12 trường hợp bị ảnh hưởng – cho thấy mô hình PPP không miễn khỏi thủ tục phức tạp, nhưng bộ máy địa phương đã chọn cách "bám cơ sở", đối thoại đến đêm để tạo đồng thuận cao nhất. Chính sự kiên trì đó là lý do dự án chưa bị trật khỏi quỹ đạo kế hoạch.
Công trường gần 268 ha trong chế độ “3 ca, 4 kíp”: tiến độ có xứng với kỳ vọng?
Bước lên công trường rộng gần 268 ha của cảng hàng không Quảng Trị lúc này là bước vào một cuộc chạy đua thời gian đúng nghĩa. Hàng trăm kỹ sư, công nhân chia ca từ sáng sớm tới đêm muộn, nhiều tổ đội chủ động tăng ca cuối tuần, thậm chí làm xuyên đêm để bảo đảm tiến độ chung. Đại diện Ban Quản lý dự án cho biết các nhà thầu duy trì mô hình “3 ca, 4 kíp” trên nhiều mũi thi công, hướng tới mục tiêu đón chuyến bay đầu tiên vào cuối năm 2026. Một câu nói có thể trích dẫn ở thời điểm này là: "Đối với khu vực đường cất hạ cánh dài 2.400 m, rộng 45 m, toàn bộ các hạng mục như sườn bảo hiểm, lề vật liệu và hệ thống thoát nước đã về đích". Nghĩa là khu bay – phần khó nhất về kỹ thuật – về cơ bản đã xong kết cấu và chuyển sang hoàn thiện. Dưới cái nắng bỏng rát, gió Lào cát bay rát mặt, cảnh công nhân địa phương tăng ca cho thấy sân bay không còn là một hình vẽ trên quy hoạch, mà đang hiện hình bằng mồ hôi rất cụ thể của người Quảng Trị.
Ý nghĩa của sân bay PPP Quảng Trị trong chiến lược không gian phát triển mới
Điểm khiến cảng hàng không Quảng Trị vượt ra khỏi phạm vi một công trình xây dựng là vai trò của nó trong chiến lược phát triển không gian kinh tế Quảng Trị và khu vực. Theo quy hoạch điều chỉnh, tỉnh đặt mục tiêu trở thành cực tăng trưởng của Bắc Trung Bộ, trung tâm năng lượng, logistics, kinh tế biển và cửa ngõ kết nối Lào, Thái Lan, Campuchia cùng tiểu vùng Mekong mở rộng. Trong chiến lược đó, sân bay PPP Quảng Trị được kỳ vọng là động lực mở rộng không gian phát triển, thúc đẩy liên kết vùng và hội nhập quốc tế. Khi vận hành đồng bộ với cảng biển Mỹ Thủy, hệ thống cửa khẩu quốc tế, cao tốc Bắc – Nam và Hành lang kinh tế Đông – Tây, sân bay sẽ góp phần hình thành mạng lưới giao thông đa phương thức, tạo nền tảng cho thương mại, dịch vụ và logistics. Nói cách khác, nếu sân bay cất cánh đúng hạn, Quảng Trị sẽ từ vị thế "tỉnh cửa ngõ" chuyển dần thành nút trung chuyển, thay vì chỉ là điểm dừng chân trên bản đồ giao thông.
Từ cuộc đua tiến độ tới bài kiểm tra mô hình PPP hàng không
Nhìn tổng thể, sân bay PPP Quảng Trị đang đi đúng quỹ đạo: mặt bằng gần hoàn tất, khu bay cơ bản hoàn thiện, nhà ga và hạ tầng kỹ thuật bước sang giai đoạn hoàn thiện, mục tiêu khai thác thương mại 2026 được duy trì như một mốc rõ ràng. Nhưng ý nghĩa của dự án vượt xa một con số thời gian. Là sân bay đầu tư theo phương thức PPP thứ hai của Việt Nam, nó là phép thử xem khu vực tư nhân có thể đồng hành đến cùng trong các dự án hạ tầng quy mô lớn hay không. Nếu dự án về đích đúng kế hoạch, mô hình dự án PPP Việt Nam trong lĩnh vực hàng không sẽ có thêm một minh chứng thuyết phục: sự kết hợp giữa vốn tư nhân và điều phối của nhà nước có thể giải quyết những bài toán phức tạp như giải phóng mặt bằng, thủ tục, kết nối vùng. Ngược lại, bất kỳ sự chậm trễ nào cũng sẽ là lời nhắc rằng PPP không phải "chiếc đũa thần", mà đòi hỏi cải cách thể chế, năng lực quản lý và sự lắng nghe người dân liên tục. Đến thời điểm này, mọi tín hiệu đều cho thấy Quảng Trị đang nghiêm túc với bài kiểm tra đó.
