Hầm xuyên núi thứ 2 cả nước và thông điệp về an toàn
Hầm xuyên núi Đèo Cả là công trình hạ tầng giao thông đường bộ dài thứ hai cả nước, được xây dựng xuyên qua khu vực đèo Cả hiểm trở để thay thế đoạn đường đèo quanh co, nhằm rút ngắn thời gian di chuyển và tăng an toàn giao thông trên trục Bắc – Nam cho hàng triệu lượt phương tiện mỗi năm.
Điểm đáng nói nhất sau 9 năm vận hành là: đây không chỉ là một hầm xuyên núi Việt Nam quy mô lớn, mà là minh chứng sống động rằng đầu tư hạ tầng nếu làm đến nơi đến chốn sẽ cứu được thời gian, tiền bạc và cả sinh mạng con người. Hầm Đèo Cả được khởi công ngày 18/11/2012 và đưa vào vận hành từ 21/8/2017, sớm hơn kế hoạch 3 tháng, nằm trong dự án tổng thể gồm hầm Đèo Cả, hầm Cổ Mã và hệ thống đường dẫn dài hơn 13 km.
Sau 9 năm, hầm đã phục vụ 22,14 triệu lượt phương tiện, duy trì giao thông an toàn, liên tục – một thành tích mà nhiều dự án BOT khác có thể phải nhìn lại mình.
Đèo Cả rút ngắn thời gian: từ 60 phút xuống 10 phút, ý nghĩa lớn hơn con số
Đèo Cả từng là nỗi ám ảnh của tài xế: dốc dài, cua gắt, xe tải nặng nối đuôi nhau, chỉ một phút mất tập trung là tai nạn rình rập. Trước khi có hầm, phương tiện phải mất khoảng 60 phút để vượt qua cung đèo này.
Ngày nay, hành trình ấy rút xuống còn khoảng 10 phút – con số nghe qua có vẻ chỉ là tiết kiệm thời gian, nhưng thực chất là một bước nhảy về an toàn và hiệu quả vận tải. Thời gian ngắn hơn đồng nghĩa với ít thời gian tiếp xúc nguy cơ, ít xe chen chúc trên những khúc cua mù, ít cơ hội cho những pha lấn làn sinh tử. Việc đèo Cả rút ngắn thời gian không chỉ giúp an toàn giao thông tuyến Bắc Nam được cải thiện, mà còn giảm chi phí nhiên liệu, hao mòn phương tiện và áp lực tâm lý cho tài xế.
Nếu nhìn rộng hơn, mỗi chuyến xe qua hầm nhanh hơn 50 phút, nhân với hàng triệu lượt phương tiện, lợi ích tích lũy cho nền kinh tế là rất lớn – dù con số này không thể hiện trên bảng cân đối kế toán của nhà đầu tư, nhưng lại hiện rất rõ trong túi tiền doanh nghiệp vận tải và thời gian của người dân.
An toàn giao thông tuyến Bắc Nam: khi số vụ tai nạn nói thay lời
Một công trình hạ tầng giao thông chỉ thực sự có ý nghĩa khi nó thay đổi được những con số lạnh lùng về tai nạn. Với hầm Đèo Cả, sự dịch chuyển dòng xe từ đường đèo vào hầm đã cho thấy hiệu quả rõ rệt về an toàn giao thông.
Năm 2017, tuyến đường đèo ghi nhận 32 vụ tai nạn giao thông; sang năm 2018, con số này giảm còn 6 vụ, tức giảm khoảng 80%. Những năm gần đây, số vụ tiếp tục duy trì ở mức thấp, với 3 vụ trong năm 2025 và chỉ 1 vụ trong năm 2026. Từ góc nhìn an toàn giao thông tuyến Bắc Nam, đây là minh chứng hiếm có: một dự án giao thông giảm tai nạn bằng dữ liệu, không phải bằng khẩu hiệu.
Quan trọng hơn, trong suốt 9 năm vận hành, hầm chưa ghi nhận sự cố cháy nổ nào – điều này cho thấy việc thiết kế, quản lý vận hành và kỷ luật an toàn đã được đặt đúng trọng tâm. Hầm Đèo Cả không chỉ xóa bỏ nhiều “điểm đen” tai nạn trên đường đèo, mà còn nâng cấp căn bản năng lực lưu thông trên trục huyết mạch Bắc – Nam, tạo thuận lợi cho vận tải, giao thương và đi lại giữa Đắk Lắk, Khánh Hòa và các tỉnh miền Trung.
22 triệu lượt xe và bài kiểm tra năng lực vận hành
Sau 9 năm hoạt động, hầm Đèo Cả đã đón 22,14 triệu lượt phương tiện – con số này không chỉ chứng minh nhu cầu thực tế, mà còn là bài kiểm tra sức bền cho công tác vận hành.
Năm 2017, bình quân mỗi ngày đêm có 4.391 lượt xe qua hầm; đến năm 2026, con số này tăng lên 10.918 lượt, gần 2,5 lần so với thời điểm bắt đầu khai thác. Các năm gần đây, lưu lượng tăng đều: hơn 7.400 lượt xe/ngày đêm năm 2023, hơn 8.100 lượt năm 2024 và gần 8.900 lượt năm 2025. Đây là minh chứng rằng, khi hạ tầng đủ an toàn và thuận tiện, người dân và doanh nghiệp sẵn sàng “bỏ” đường đèo để chọn phương án an toàn hơn.
Điều đáng chú ý là lưu lượng xe tăng nhanh nhưng hệ thống vẫn vận hành thông suốt, liên tục, không ghi nhận sự cố cháy nổ trong hầm. Điều này cho thấy, nếu coi vận hành hầm là “phòng thí nghiệm” về quản trị an toàn, thì đội ngũ đang làm đúng bài, thay vì tập trung vào hình thức mà bỏ qua kỷ luật chi tiết.
Công trình ‘made by Vietnam’ và bài học cho tương lai
Điểm khiến hầm Đèo Cả khác với nhiều hầm xuyên núi Việt Nam trước đây là tính tự chủ. Đây là dự án hầm đường bộ xuyên núi quy mô lớn đầu tiên được thực hiện hoàn toàn bởi kỹ sư và doanh nghiệp trong nước, từ khảo sát địa chất, thiết kế đến tổ chức thi công và thu xếp tài chính.
Dự án được đầu tư theo hình thức BOT và BT, tổng mức dự toán ban đầu 15.603 tỷ đồng, nhưng nhờ các giải pháp quản trị và sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, chi phí đầu tư được tiết giảm xuống còn 11.378 tỷ đồng – tiết kiệm hơn 4.225 tỷ đồng. Với tổng mức đầu tư hơn 11.000 tỷ đồng cho toàn bộ hạng mục hầm Đèo Cả, hầm Cổ Mã và đường dẫn, công trình vẫn giữ vị thế hầm đường bộ lớn thứ hai cả nước, chỉ sau hầm Hải Vân.
Điều này cho thấy: khi khu vực tư nhân được trao cơ hội ở các công trình hạ tầng giao thông lớn và phức tạp, họ có thể làm chủ công nghệ xuyên núi, tối ưu chi phí và vẫn đảm bảo an toàn. Sau 9 năm, khi Tập đoàn Đèo Cả tổ chức kỷ niệm vận hành hầm và bàn về giai đoạn tiếp theo, câu hỏi không còn là “có nên giao hạ tầng cho tư nhân hay không”, mà là “làm sao nhân rộng những mô hình thành công như thế này trên toàn tuyến Bắc – Nam”.
