Từ tỉnh ven biển đến thành phố trực thuộc Trung ương thứ 8
Thành phố Quảng Ninh là đơn vị hành chính mới được thành lập trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của tỉnh Quảng Ninh, trở thành thành phố trực thuộc Trung ương thứ 8 với nền kinh tế quy mô lớn, cấu trúc đa dạng từ biển, đảo, miền núi, biên giới đến công nghiệp và dịch vụ. Việc Quốc hội khóa XVI thông qua Nghị quyết thành lập thành phố Quảng Ninh với tỷ lệ tán thành 100% cho thấy đây không chỉ là một bước nâng cấp mô hình quản lý, mà là sự thừa nhận rõ ràng về tầm vóc kinh tế – xã hội của địa phương. Từ ngày 1/9, Quảng Ninh chính thức bước sang một giai đoạn phát triển mới với vị thế thành phố trực thuộc Trung ương trẻ nhất cả nước. Câu hỏi không còn là “Quảng Ninh có xứng đáng không?” mà là “thành phố này sẽ tận dụng bước nhảy về thể chế như thế nào để vượt trội hơn nữa?”.
Quy mô kinh tế 370.000 tỷ và bức tranh tăng trưởng không còn là “xứ than”
Điểm thuyết phục nhất cho việc Quảng Ninh được nâng cấp lên thành phố trực thuộc Trung ương nằm ở sức nặng kinh tế. Năm 2025, GRDP của địa phương tăng 11,89%, mức cao nhất cả nước, với quy mô nền kinh tế khoảng 368.445 tỷ đồng, đứng thứ 7 trong 34 tỉnh, thành phố. Thu nhập bình quân đầu người đạt 10.402 USD, hơn gấp đôi bình quân cả nước, khẳng định đây là một trong những cực tăng trưởng hàng đầu. Đáng chú ý, kinh tế Quảng Ninh không còn bị định nghĩa bởi khai thác tài nguyên thiên nhiên. Nông, lâm nghiệp và thủy sản chỉ chiếm 4,63% GRDP; công nghiệp – xây dựng chiếm 46,18%; dịch vụ và thuế sản phẩm chiếm 49,19%, với công nghiệp chế biến, chế tạo tăng tới 33,69% trong năm 2025. Nói cách khác, “xứ than” đã bước sang giai đoạn công nghiệp – dịch vụ hiện đại, sẵn sàng cho vai trò đầu tàu của một thành phố trực thuộc Trung ương.
Lợi thế kinh tế biển và không gian phát triển của một “Việt Nam thu nhỏ”
Quảng Ninh được ví như “Việt Nam thu nhỏ” không phải lời khen mỹ miều mà là mô tả đúng về cấu trúc không gian phát triển. Với diện tích hơn 6.231 km2, dân số khoảng 1,52 triệu người cùng 54 đơn vị hành chính cấp xã, địa phương này sở hữu đủ biển, đảo, đồng bằng, trung du, miền núi và khu vực biên giới, tạo nên độ phong phú mà ít thành phố trực thuộc Trung ương nào có được. Lợi thế kinh tế biển là điểm nổi bật: Quảng Ninh là địa phương duy nhất vừa có đường biên giới trên bộ, vừa có đường biên giới trên biển với Trung Quốc, cho phép phát triển mạnh kinh tế cửa khẩu, thương mại xuyên biên giới, logistics và dịch vụ xuất nhập khẩu. Hệ thống cửa khẩu Móng Cái, Hoành Mô, Bắc Phong Sinh, Bình Liêu cùng các cảng biển như Vạn Gia, Hòn Gai đan xen với mạng lưới cao tốc và sân bay quốc tế Vân Đồn, biến Quảng Ninh thành một nút giao thương quan trọng của miền Bắc. Nếu thành phố biết định hướng chính sách đúng, lợi thế kinh tế biển này có thể trở thành khác biệt cạnh tranh dài hạn.
Du lịch – ngành chủ lực đang chứng minh sức bật và bài toán chất lượng
Không có ngành nào thể hiện rõ bản sắc của kinh tế Quảng Ninh sau khi lên thành phố trực thuộc Trung ương bằng du lịch. Với Vịnh Hạ Long – Quần đảo Cát Bà và quần thể di tích danh thắng Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc đều được UNESCO công nhận di sản thế giới, Quảng Ninh sở hữu bộ sưu tập tài nguyên du lịch hiếm có. Du lịch được xác định là một trong những trụ cột chính của kinh tế Quảng Ninh và đã chứng minh bằng con số: năm 2025 địa phương đón khoảng 21,28 triệu lượt khách, doanh thu du lịch đạt trên 57.000 tỷ đồng, đóng góp trên 50% vào mức tăng GRDP. Chỉ trong 8 tháng, tổng doanh thu du lịch đã đạt 51.008 tỷ đồng, cho thấy sức hút chưa hề giảm. Song, để du lịch thực sự là ngành kinh tế chủ lực bền vững, Quảng Ninh không thể dừng lại ở việc “thu nhiều khách” mà phải nâng chất lượng sản phẩm, giữ gìn môi trường và phân bổ lợi ích tới cộng đồng địa phương.
Triển vọng phát triển: từ thành phố trẻ đến trung tâm kinh tế – du lịch miền Bắc
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh việc thành lập thành phố Quảng Ninh “không đơn thuần là thay đổi tên gọi hay mô hình tổ chức, mà quan trọng hơn là tạo ra một bước chuyển về chất”. Bước chuyển đó sẽ được kiểm chứng trong cách thành phố khai thác ba tầng lợi thế: kinh tế biển – cửa khẩu, nền công nghiệp – dịch vụ đang lên và không gian du lịch đa dạng từ biển đảo đến miền núi, biên giới. Với dân số khoảng 1,5 triệu người và mức thu nhập bình quân thuộc nhóm cao, Quảng Ninh có điều kiện để thử nghiệm những mô hình quản trị đô thị, kinh tế và du lịch hiện đại. Thành phố trực thuộc Trung ương trẻ nhất này sẽ chỉ thực sự thành công nếu dùng lợi thế tài nguyên làm nền, nhưng đặt trọng tâm vào con người, chất lượng sống và khả năng kết nối vùng. Nếu làm được, Quảng Ninh có cơ hội trở thành trung tâm kinh tế – du lịch dẫn dắt cả miền Bắc, chứ không chỉ là một điểm đến nổi tiếng trên bản đồ du lịch.
