Từ tỉnh Quảng Ninh đến thành phố trực thuộc Trung ương: ý nghĩa của một bước chuyển
Thành phố Quảng Ninh là đơn vị hành chính mới được thành lập trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của tỉnh Quảng Ninh, trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trẻ nhất với diện tích hơn 6.231 km2, hơn 1,52 triệu dân, không gian phát triển trải từ biển đảo, biên giới đến đô thị công nghiệp và di sản, cùng định hướng tạo ra bước chuyển về chất trong phát triển kinh tế – xã hội và quản trị nhà nước. Việc Quốc hội thông qua nghị quyết thành lập thành phố với tỷ lệ tán thành tuyệt đối 478/478 đại biểu cho thấy đây không chỉ là sự kiện mang tính biểu tượng, mà là quyết định chính trị nhằm đặt Quảng Ninh vào vị thế mới trên bản đồ kinh tế quốc gia. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã nhấn mạnh đây không phải thay đổi tên gọi thuần túy mà là yêu cầu tái cấu trúc tư duy quản trị, năng lực tổ chức phát triển và chất lượng đời sống người dân tương xứng với danh xưng thành phố trực thuộc Trung ương.
Quy mô kinh tế 370.000 tỷ đồng và câu chuyện thu nhập bình quân 10.400 USD
Nếu chỉ nhìn vào con số kinh tế gần 370.000 tỷ đồng, nhiều người có thể xem đó là thành tích ấn tượng nhưng vẫn mang màu sắc thống kê. Điều đáng nói hơn là việc Quảng Ninh liên tục duy trì tăng trưởng GRDP hai chữ số, đạt 11,89% năm 2025 – mức cao nhất cả nước, cho thấy nền tảng động lực tăng trưởng đã dịch chuyển từ khai khoáng sang công nghiệp chế biến, chế tạo và dịch vụ. "Năm 2025, GRDP bình quân đầu người của Quảng Ninh đạt 10.402 USD, gấp 2,08 lần bình quân cả nước" – con số này không chỉ nói về thu nhập mà phản ánh năng suất lao động và chất lượng chuyển dịch cơ cấu. Nông, lâm, thủy sản chỉ còn chiếm 4,63% GRDP, trong khi công nghiệp – xây dựng và dịch vụ cùng thuế sản phẩm chiếm gần trọn phần còn lại, báo hiệu một thành phố có cấu trúc kinh tế đô thị rõ nét, chứ không phải địa phương tài nguyên đơn thuần.
Một “Việt Nam thu nhỏ” và lợi thế kinh tế khu vực hiếm có
Điều khiến thành phố trực thuộc Trung ương mới này khác biệt không phải chỉ ở quy mô, mà ở cấu trúc không gian được ví như một "Việt Nam thu nhỏ" với đầy đủ biển, hải đảo, đồng bằng, trung du, miền núi và biên giới trong một đơn vị hành chính. Không nhiều địa phương vừa có đường biên trên bộ, vừa có đường biên trên biển với Trung Quốc, biến Quảng Ninh thành một trong những điểm giao chiến lược của kinh tế cửa khẩu, logistics và thương mại quốc tế. Trên nền địa kinh tế đó là hệ thống cửa khẩu đường bộ (Móng Cái, Hoành Mô, Bắc Phong Sinh, Bình Liêu) và cửa khẩu cảng biển như Vạn Gia, Hòn Gai phục vụ xuất nhập khẩu. Vị trí này đặt Quảng Ninh vào điểm nối giữa kinh tế biển, du lịch, công nghiệp, logistics và thương mại biên giới, đồng thời là cửa ngõ kết nối khu vực phía Bắc với Trung Quốc và Đông Bắc Á, tạo lợi thế kinh tế khu vực mà ít thành phố trực thuộc Trung ương nào có được.
Công nghiệp than, di sản thế giới và bài toán cân bằng phát triển
Quảng Ninh từ lâu được nhận diện là thủ phủ than, vùng công nghiệp khai khoáng lớn nhất cả nước, gắn với các đô thị Hạ Long, Cẩm Phả, Uông Bí, Đông Triều và vai trò bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Song song, thành phố lại sở hữu hai cụm di sản thế giới – vịnh Hạ Long – quần đảo Cát Bà và quần thể Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc – cùng đời sống văn hóa đa sắc với 43 thành phần dân tộc. Mô hình thành phố trực thuộc Trung ương đặt Quảng Ninh trước lựa chọn khó: tiếp tục dựa vào công nghiệp nặng hay đẩy mạnh kinh tế số, du lịch, dịch vụ chất lượng cao. Những chỉ tiêu mới về tỷ trọng công nghiệp chế biến, chế tạo trên 14%, kinh tế số trên 12% và đóng góp khu vực tư nhân từ 40% GRDP trở lên cho thấy địa phương đang chủ động xây lại thang giá trị, từ "vùng mỏ" thành "thành phố của di sản, cửa khẩu và dịch vụ hiện đại".
Tác động tới đời sống người dân và câu hỏi về chất lượng tăng trưởng
Việc trở thành thành phố trực thuộc Trung ương được đánh giá là mong mỏi của người dân, đồng bào các dân tộc và đội ngũ cán bộ địa phương, nhưng kỳ vọng không dừng ở danh xưng. Khi GRDP tăng trưởng hai con số và thu nhập bình quân đạt 10.402 USD/người, câu hỏi quan trọng là mức sống, cơ hội việc làm, chất lượng hạ tầng, giáo dục, y tế, văn hóa, giao thông và thủ tục hành chính có cùng nhịp tăng hay không. Người dân kỳ vọng mô hình mới sẽ kéo theo phân bổ nguồn lực tốt hơn, công nghiệp chế biến, chế tạo phát triển nhưng không làm tổn hại môi trường di sản và sinh kế cộng đồng biển đảo, miền núi. Đà tăng trưởng năm 2026 với GRDP tăng trên 11% trong nửa đầu năm, FDI hơn 1,095 tỷ USD và quyết tâm duy trì tốc độ hai chữ số cho thấy Quảng Ninh đang chọn con đường "tăng trưởng đi cùng nâng chất" chứ không chạy theo các con số bề mặt.
