Việt Nam vươn lên vị trí thứ 5: bước ngoặt trong quan hệ kinh tế với Mỹ
Quan hệ thương mại giữa Việt Nam và Mỹ hiện được hiểu là một trụ cột kinh tế song phương, trong đó Mỹ là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam và Việt Nam đã vươn lên trở thành đối tác thương mại Mỹ lớn thứ 5, thể hiện mức độ gắn kết ngày càng sâu của hai nền kinh tế thông qua trao đổi hàng hóa, dịch vụ và đầu tư dài hạn. Việt Nam không chỉ tăng hạng mà tăng tới 5 bậc so với cùng kỳ năm trước, một bước nhảy cho thấy sức cạnh tranh và khả năng thích ứng hiếm có trong bối cảnh thương mại toàn cầu biến động. Đây không phải là một diễn biến ngẫu nhiên, mà là kết quả của hai thập kỷ mở cửa, cải cách và tận dụng cơ hội từ tiến trình bình thường hóa, thiết lập Đối tác Toàn diện, rồi nâng cấp lên Đối tác Chiến lược Toàn diện vì hòa bình, hợp tác và phát triển bền vững. Khi Việt Nam leo lên nhóm đối tác thương mại lớn của Mỹ, câu hỏi không còn là “chúng ta đã làm được thế nào”, mà là “chúng ta sẽ dùng vị thế mới để thúc đẩy lợi ích dài hạn ra sao”.
Kim ngạch thương mại vượt 137 tỷ USD: sức nặng ngày càng rõ của hàng hóa Việt
Sức bật thương mại song phương thể hiện rõ qua con số kim ngạch thương mại 137,42 tỷ USD đến hết tháng 8, với Mỹ là thị trường xuất khẩu quan trọng nhất, chiếm khoảng 32,1% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam. Quy mô này cho thấy Việt Nam đã trở thành nguồn cung không thể xem nhẹ với các nhóm hàng như điện tử tiêu dùng, đồ nội thất, chất bán dẫn và linh kiện, quần áo, giày dép. Ở chiều ngược lại, dòng hàng Mỹ sang Việt Nam – từ bông, máy bay dân dụng và linh kiện, chất bán dẫn đến các sản phẩm nông nghiệp – giúp cân chỉnh phần nào cán cân và làm sâu thêm chuỗi giá trị hai bên. Một phát biểu có thể trích dẫn từ các số liệu hiện có là: "Việt Nam đã vươn lên vị trí thứ 5 trong nhóm đối tác thương mại lớn nhất của Mỹ, tăng 5 bậc so với cùng kỳ năm trước". Điều cần nhấn mạnh là quy mô tăng nhanh đi kèm mức độ phụ thuộc lớn hơn, đòi hỏi Việt Nam phải cẩn trọng với rủi ro phòng vệ thương mại và biến động nhu cầu từ phía Mỹ.
Đầu tư hai chiều: từ dự án Mỹ tại Việt Nam đến dấu ấn doanh nghiệp Việt trên đất Mỹ
Thương mại tăng mạnh sẽ thiếu nền tảng nếu không đi cùng dòng vốn đầu tư hai chiều, và ở đây, câu chuyện Việt Nam – Mỹ đang cho thấy một cấu trúc ngày càng cân bằng hơn. Tính đến hết tháng 7, Mỹ có 1.587 dự án còn hiệu lực tại Việt Nam với tổng vốn đăng ký khoảng 12,5 tỷ USD; riêng 7 tháng đầu năm, vốn đăng ký của nhà đầu tư Mỹ đạt khoảng 437,6 triệu USD thông qua 86 dự án cấp mới, tăng tới 67,9%. Những cái tên như HP, NVIDIA, FedEx, UPS, Excelerate Energy xuất hiện ngày càng dày đặc, báo hiệu niềm tin vào môi trường kinh doanh và vai trò của Việt Nam trong chiến lược toàn cầu của doanh nghiệp Mỹ. Ở chiều ngược lại, Việt Nam có 279 dự án đầu tư tại Mỹ với tổng vốn đăng ký khoảng 1,45 tỷ USD, trong đó FPT và VinFast là hai ví dụ rõ rệt về khát vọng vươn lên các thị trường công nghệ và ô tô đầy cạnh tranh. Hình ảnh VinFast rung chuông trên sàn Nasdaq không chỉ là một khoảnh khắc biểu tượng, mà còn là lời nhắc rằng doanh nghiệp Việt buộc phải chơi ở sân lớn nếu muốn duy trì vị thế đối tác thương mại Mỹ hàng đầu.
Nâng cấp khuôn khổ hợp tác kinh tế song phương: từ vị thế mới đến trách nhiệm mới
Khi Việt Nam đã ở trong top 5 đối tác thương mại Mỹ, yêu cầu đặt ra không chỉ là giữ nhịp tăng trưởng, mà còn phải cùng Mỹ xây dựng khuôn khổ hợp tác kinh tế song phương ổn định, cân bằng và có thể dự báo. Các tuyên bố hai bên đều nhấn mạnh mục tiêu hình thành một nền tảng thương mại – đầu tư mà doanh nghiệp có thể tin cậy để mở rộng hoạt động dài hạn, giảm bớt tính bất định về chính sách. Điều này đồng nghĩa Việt Nam phải tiếp tục cải thiện thể chế, minh bạch hóa quy định, tăng năng lực đáp ứng yêu cầu tiêu chuẩn, lao động, môi trường của thị trường Mỹ. Về phía Mỹ, vị thế đối tác thương mại Mỹ lớn thứ 5 của Việt Nam cũng đặt lên bàn chuyện đối xử công bằng hơn, từ tiếp cận thị trường tới các biện pháp phòng vệ thương mại. Kết thúc lại, nếu Việt Nam tận dụng được bước nhảy hạng này để nâng chất lượng tăng trưởng và củng cố lòng tin của cộng đồng doanh nghiệp hai nước, quan hệ kinh tế – thương mại song phương sẽ không chỉ là câu chuyện con số, mà trở thành trụ cột ổn định cho chiến lược phát triển dài hạn.
