Tuyến LRT Phú Quốc: hơn một công trình giao thông phục vụ APEC
Tuyến LRT Phú Quốc là tuyến đường sắt sân bay Phú Quốc dài 17,59 km kết nối Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc với Trung tâm Hội nghị APEC và các khu đô thị, nghỉ dưỡng mới, được xây dựng như hạ tầng xương sống cho giao thông công cộng hiện đại, ít phát thải, nhằm phục vụ APEC 2027 đồng thời định vị Phú Quốc thành một trung tâm trung chuyển hành khách và dịch vụ tầm khu vực.
Điểm đáng nói ở dự án này không chỉ là chiều dài gần 18 km hay hình thức BOT với tổng mức đầu tư gần 9.000 tỷ đồng, trong đó vốn Nhà nước chiếm 70% và nhà đầu tư 30%, mà là cách nó tái định nghĩa hạ tầng APEC 2027 như một phép thử về tầm nhìn đô thị và năng lực tổ chức thi công của Việt Nam. Trên bản đồ phát triển, tuyến LRT trở thành sợi dây nối hai “cánh cửa” chiến lược: sân bay đưa dòng khách đến đảo và quần thể hội nghị – dịch vụ giữ chân và phân bổ họ vào các khu vực phát triển mới.
Hệ thống vận hành bằng điện, kết hợp dải cảnh quan phủ xanh, không chỉ là chi tiết kỹ thuật mà là tuyên bố chính sách: Phú Quốc muốn bước vào APEC bằng hình ảnh một thành phố du lịch xanh chứ không phải một điểm đến tắc đường và khói bụi. Nếu tuyến LRT không hoàn thành đúng hạn hoặc vận hành kém hiệu quả, Phú Quốc sẽ đánh mất lợi thế hạ tầng APEC 2027 ngay trước khi cuộc chơi bắt đầu.
600 con người, ba ca liên tục giữa mùa mưa trắng trời
Trên công trường tuyến LRT Phú Quốc, mùa mưa không phải là lý do để dừng tay mà là bối cảnh của một cuộc chạy đua khốc liệt. Tháng 8, mây xám từ biển liên tục kéo vào, gió quật tung bạt, nước mưa đổ xuống nền đường mới lu khiến bước chân công nhân có thể sa lầy chỉ vì đi chệch nửa bước. Tuy vậy, mưa chỉ làm đổi việc chứ không làm tan ca: vật tư được kéo vào dưới bạt, những hạng mục ít nhạy cảm với nước được tranh thủ xử lý; mưa ngớt là xe lại nối đuôi ra công trường.
Trên toàn dự án, lực lượng duy trì xấp xỉ 500 người, có thời điểm gần 600 công nhân, kỹ sư cùng gần 200 đầu máy, thiết bị; công trường vận hành ba ca, 24 giờ mỗi ngày, gần như không có ngày nghỉ hay lễ, Tết. Những ca tăng tốc kéo dài đến 22–23 giờ đêm, bữa tối là phần cơm ăn vội bên mép đường ray, rồi lại lao vào việc dưới ánh đèn công suất lớn.
Chiều sâu của một công trình giao thông Phú Quốc vì thế không nằm ở những bản vẽ 3D mà trong lưng áo đẫm mồ hôi và những cuộc gọi muộn giờ về nhà. Câu chuyện của người thợ 50 tuổi Nguyễn Trung Kiên – rời Hà Nội vào đảo, học lại từ khổ đường 1.000 mm sang chuẩn quốc tế 1.435 mm, hiểu rằng “một sai số nhỏ hôm nay có thể thành rung lắc, tiếng ồn, thậm chí ảnh hưởng an toàn khi tàu vận hành” – cho thấy tiến độ đang được trả giá bằng cả sức lực lẫn sự thay đổi thói quen nghề nghiệp.
Thách thức kỹ thuật: khi mỗi giờ gián đoạn thành sức ép bù tiến độ
Nếu nhìn từ xa, nhiều người sẽ dễ cho rằng tăng người, tăng máy là đủ để đẩy nhanh công trình giao thông Phú Quốc này. Thực tế hoàn toàn ngược lại: thi công gần 18 km hạ tầng kỹ thuật cao trên đảo xa khiến từng cơn mưa, từng đợt gió lớn đều có thể làm đảo lộn biểu đồ tiến độ đã chia tới từng giờ. Nền đường, cầu, hầm và bê tông nền ray đều phải triển khai đồng thời, trong khi phần lớn thép, thiết bị, vật liệu chuyên dụng phải vượt ba giờ đường biển; một cơn giông bất chợt có thể làm chuỗi cung ứng đứt gãy ngay lập tức.
Mỗi giờ thi công bị gián đoạn là một giờ phải “bù” vào những ngày sau, khiến không chỉ Trưởng ban Quản lý dự án mà cả đội ngũ quản lý, tư vấn, nhà thầu và kỹ sư ngoài hiện trường đều mất ngủ. Ngày 11/8, việc lắp những thanh ray hiệu chuẩn đầu tiên trên tuyến LRT dài 17,59 km không chỉ là mốc kỹ thuật – lắp ray mẫu để đo đạc, căn chỉnh – mà còn là bước ngoặt tâm lý: dự án chuyển từ giai đoạn nền hạ tầng sang cơ khí, công nghệ chính xác đến từng milimet.
Theo kế hoạch, dự án sẽ cơ bản hoàn thành bê tông nền tuyến trong tháng 9/2026, hoàn tất cầu, hầm, nền đường và bê tông nền ray trong tháng 12 cùng năm; các đơn vị thuộc Tập đoàn Đường sắt Việt Nam phối hợp Cục 16 Đường sắt Trung Quốc lắp ray xong trong tháng 2/2027, nghiệm thu chạy thử tháng 6, chạy thử đồng bộ từ tháng 7 và khai thác thương mại từ tháng 8/2027. Lịch trình dày đặc như vậy không cho phép sai số lớn, càng không cho phép tâm lý “lùi thêm một chút cũng được”.
Ý nghĩa của tuyến đường sắt sân bay Phú Quốc trong hệ sinh thái hạ tầng APEC 2027
Đặt cạnh dự án mở rộng sân bay, Trung tâm Hội nghị APEC và các khu đô thị, nghỉ dưỡng, giải trí đang thành hình, tuyến LRT Phú Quốc hóa thành mắt xích quyết định trong bức tranh hạ tầng APEC 2027. Sân bay đưa dòng người tới đảo; đường sắt sân bay Phú Quốc đưa họ đến các điểm trong khu vực nhanh, ổn định, ít phát thải; còn hệ thống dịch vụ hai bên tuyến tạo ra lý do để khách ở lại lâu hơn và quay trở lại.
Hành trình dự kiến hơn 20 phút từ sân bay đến quần thể hội nghị – đô thị sẽ gắn những điểm đến vốn rời rạc thành một hành lang dịch vụ – đô thị thống nhất, giúp Phú Quốc tiến gần hơn hình hài của một trung tâm trung chuyển trong khu vực. Theo lãnh đạo ngành đường sắt, dự án không chỉ bổ sung một phương thức vận tải mới mà còn mang ý nghĩa kinh tế – xã hội, kết nối và đối ngoại cho đảo.
Nhưng lợi ích đó sẽ không tự động xuất hiện chỉ vì có đường ray. Thước đo sau cùng vẫn là lượng hành khách sau APEC, mức độ kết nối khu dân cư, khả năng giảm phương tiện cá nhân, giảm áp lực giao thông và chi phí đi lại trên đảo. Nói cách khác, APEC là cơ hội để “thử lửa” hạ tầng; còn thành công lâu dài của tuyến LRT phụ thuộc vào việc Phú Quốc có dám ưu tiên giao thông công cộng trong quy hoạch và chính sách, hay để nó trở thành một công trình đẹp nhưng hoạt động cầm chừng.
Khi tiến độ kịp APEC cũng là lúc Phú Quốc trả lời bài toán tương lai
Nhìn vào trục thời gian dày đặc – cuối tháng 8/2026 lắp ray chính thức trên nền đường, từ tháng 10 mở rộng sang các đoạn trên cao và đi ngầm với yêu cầu cao hơn về cao độ, kết cấu, thoát nước và an toàn – có thể thấy cuộc chạy đua này không chỉ là chạy với thời tiết mà còn chạy với chính năng lực của hệ thống quản lý dự án. Một dự án dài 17,59 km không thể tăng tốc bằng khẩu hiệu; nó đòi hỏi tổ chức thi công, kiểm soát chất lượng và quyết đoán trong điều hành.
Nếu tuyến LRT vận hành đúng hạn, an toàn và tiện lợi, Phú Quốc sẽ có quyền nói về mình như một hình mẫu mới của hạ tầng gắn với du lịch xanh, thay vì là nạn nhân của tắc đường mùa cao điểm. Nếu không, những đêm trắng của gần 600 con người sẽ bị ghi nhớ như một nỗ lực lớn nhưng thiếu câu trả lời dài hạn. Câu hỏi đặt ra không dành riêng cho chủ đầu tư hay ngành đường sắt, mà cho cả chính quyền địa phương và người dân: chúng ta muốn Phú Quốc là một đảo du lịch dựa vào ô tô cá nhân, hay một đô thị đảo hiện đại sống được bằng giao thông công cộng?
