Từ chuyến hàng đầu tiên đến bước đi chiến lược
LNG là khí tự nhiên được làm lạnh để chuyển sang dạng lỏng, giúp vận chuyển bằng tàu biển và bổ sung nguồn cung cho những thị trường cần khí đốt. Với Việt Nam, lô hàng đầu tiên từ PETRONAS không chỉ là một giao dịch, mà còn là phép thử cho khả năng hình thành quan hệ cung ứng lâu dài.
Tháng 4/2025, PETRONAS LNG Ltd hoàn thành chuyến giao LNG đầu tiên cho Tổng công ty Khí Việt Nam (PV GAS), đưa hàng từ tổ hợp tại Bintulu, Sarawak, đến Kho cảng LNG Thị Vải bằng tàu Seri Ayu. Đây là dấu mốc triển khai hợp tác sau biên bản ghi nhớ giữa PETRONAS và Petrovietnam năm 2023.
Ý nghĩa lớn hơn nằm ở bước tiếp theo: PETRONAS đang trao đổi với các đối tác Việt Nam về cách hợp tác sâu hơn, nhưng chưa công bố quy mô hay lịch trình cụ thể. Vì vậy, chuyến hàng xác nhận năng lực giao nhận ban đầu, chứ chưa đồng nghĩa với một hợp đồng cung ứng dài hạn đã được chốt.
Lợi thế khu vực có thể tạo khác biệt
PETRONAS đặt cược vào ba yếu tố: năng lực cung ứng, khoảng cách gần từ các nguồn tại Malaysia và hơn 40 năm kinh nghiệm trong ngành LNG. Tập đoàn tham gia toàn chuỗi, từ khai thác khí và hóa lỏng đến vận tải biển, thương mại; sự tích hợp này có thể giúp phối hợp nguồn hàng và lịch giao linh hoạt hơn.
Khoảng cách địa lý ngắn có giá trị thực tế khi thị trường quốc tế biến động: thời gian vận chuyển được tối ưu có thể giúp tăng khả năng ứng phó, dù tự nó không bảo đảm giá thấp hay nguồn hàng luôn sẵn có. Với LNG Việt Nam, lợi thế khu vực là nền tảng đáng chú ý, nhưng độ tin cậy cuối cùng vẫn phụ thuộc vào điều khoản hợp đồng và khả năng thực hiện.
PETRONAS đã hiện diện tại Việt Nam từ năm 1991 và có quan hệ hợp tác rộng hơn với Petrovietnam. Thỏa thuận Liên minh Chiến lược mới thiết lập khuôn khổ tăng cường hợp tác, trong đó có LNG, thượng nguồn, hạ nguồn và các giải pháp phát thải carbon thấp; đây là bệ đỡ cho trao đổi thương mại, không phải bằng chứng rằng mọi kế hoạch đã thành hình.
Hợp đồng dài hạn mới là phép thử quyết định
PETRONAS muốn hướng tới các thỏa thuận dài hạn vì cho rằng chúng có thể làm nguồn cung ổn định hơn và giúp giá bớt khó dự đoán so với mua ngắn hạn. Lập luận này có sức nặng trong bối cảnh dự báo nhu cầu khí Việt Nam tăng mạnh trong những thập kỷ tới, còn LNG nhập khẩu được xem là một nguồn cung quan trọng.
“Quan hệ dài hạn giúp bảo đảm sự ổn định của nguồn cung”, ông Aimy Zairin Mohamed, Trưởng đại diện PETRONAS tại Việt Nam, nhận định. Nhưng lợi ích đó không tự động đến với người dùng: hợp đồng cần cân bằng thời hạn, sản lượng và cơ chế giá để tránh chuyển rủi ro thị trường sang bên mua.
Nếu hợp tác tiến triển, tác động có thể vượt khỏi khâu nhập khẩu: LNG hướng tới đáp ứng nhu cầu điện, phục vụ khách hàng công nghiệp, củng cố an ninh năng lượng và hỗ trợ chuyển dịch năng lượng. Với PV GAS LNG, giá trị của đối tác mới sẽ được đo bằng khả năng giao hàng ổn định và điều kiện thương mại phù hợp, không chỉ bằng cam kết.
Cơ hội đã mở, nhưng kết quả còn ở phía trước
Lô LNG đầu tiên cho PV GAS giúp PETRONAS chuyển từ ý định sang kinh nghiệm giao nhận thực tế. Lợi thế nguồn cung gần, chuỗi hoạt động tích hợp và bề dày hơn 40 năm khiến tập đoàn có cơ sở để đề nghị vai trò lớn hơn trong bảo đảm nguồn cung khí.
Tuy nhiên, hiện các bên vẫn đang trao đổi và chưa công bố con số cụ thể cho kế hoạch tiếp theo. Bởi vậy, chưa thể xem tham vọng cung ứng dài hạn là kết quả đã đạt được. Thước đo sẽ là hợp đồng có khả năng duy trì nguồn hàng, giảm mức phơi nhiễm trước biến động và đáp ứng nhu cầu thực tế của Việt Nam.
PETRONAS đã có một điểm khởi đầu đáng kể, còn Việt Nam có thêm lựa chọn trong chiến lược LNG. Bước quyết định không phải chuyến tàu đầu tiên, mà là việc hai bên có thể biến sự gần gũi địa lý và kinh nghiệm thành nguồn cung ổn định, với điều khoản minh bạch và phù hợp cho thị trường hay không.
