Hai dự án hạ tầng Đà Nẵng: Không chỉ là bê tông và thép, mà là tầm nhìn đô thị tích hợp
Hai dự án hạ tầng Đà Nẵng với tổng vốn đầu tư hơn 4.293 tỷ đồng là tổ hợp công trình giao thông đô thị và thoát lũ được thiết kế để đồng thời giải quyết ùn tắc tại cụm nút giao Hòa Xuân, tăng khả năng chống ngập thành phố, mở rộng không gian phát triển phía Nam và tạo hành lang liên kết mới trên trục sông Trường Giang. Sáng 25/8, UBND thành phố khởi công Dự án hạ tầng kỹ thuật cụm nút giao thông Lê Thanh Nghị – Cách mạng Tháng Tám – Thăng Long – đường dẫn lên cầu Hòa Xuân và Dự án Phát triển tích hợp thích ứng thành phố Đà Nẵng. Điều đáng nói không phải chỉ là con số đầu tư, mà là cách thành phố chọn đánh vào những "điểm nghẽn" cốt lõi: dòng xe kẹt ở cửa ngõ phía Nam và dòng nước lũ bức tử đô thị mỗi mùa mưa.
Cụm nút giao Hòa Xuân: Giải tắc đường để giải phóng năng lực đô thị phía Nam
Đà Nẵng không thể phát triển về phía Nam nếu cứ để cầu Hòa Xuân là nút thắt giao thông đô thị. Nhiều năm qua, khu vực này chịu áp lực lớn vào giờ cao điểm; tốc độ đô thị hóa tăng nhanh khiến hệ thống hiện hữu lộ rõ giới hạn. Dự án hạ tầng kỹ thuật cụm nút giao Lê Thanh Nghị – Cách mạng Tháng Tám – Thăng Long – đường dẫn lên cầu Hòa Xuân có tổng mức đầu tư 1.571 tỷ đồng, là công trình giao thông đô thị cấp đặc biệt, nhằm giải quyết điểm nghẽn giao thông tại khu vực Hòa Xuân, nâng cao năng lực kết nối phía Nam và từng bước hoàn thiện mạng lưới giao thông đô thị. Việc tổ chức nút giao khác mức, xây hầm chui, cầu vượt và mở rộng các tuyến đường không chỉ giảm ùn tắc; nó trực tiếp nâng năng lực tiếp cận của người dân, doanh nghiệp và hàng hóa, mở không gian tăng trưởng mới cho cả một vùng đô thị đang lên.
Điểm đáng đánh giá cao là tư duy "giải tắc đường để giải phóng đô thị", chứ không coi đây là một dự án kỹ thuật thuần túy. Theo phân tích của lãnh đạo thành phố, một điểm nghẽn giao thông không còn là câu chuyện đi lại, mà trở thành điểm nghẽn cho quá trình phát triển đô thị. Dự án cụm nút giao Hòa Xuân được thiết kế để tận dụng cầu hiện trạng, xây thêm liên cầu phía hạ lưu, hạn chế giải phóng mặt bằng nhưng vẫn tái tổ chức toàn bộ không gian giao thông, từ hầm chui trên đường Cách Mạng Tháng Tám, mở rộng đường Lê Thanh Nghị và cầu Đỗ Xu đến tuyến đường ven sông chạy dưới cầu Hòa Xuân. Đây là cách tiếp cận thông minh: dùng giao thông đô thị để định hình lại cấu trúc không gian, thay vì chỉ "bơm thêm làn xe".
Dự án phát triển tích hợp thích ứng: Khơi thông Trường Giang để chống ngập và tạo hành lang kinh tế mới
Nếu cụm nút giao Hòa Xuân giải quyết dòng xe, thì dự án Phát triển tích hợp thích ứng lại đánh vào dòng nước – và cả dòng chảy kinh tế. Đây là dự án nhóm A, tổng mức đầu tư khoảng 2.723 tỷ đồng, sử dụng vốn vay Ngân hàng Thế giới. Trọng tâm là nạo vét, khơi thông luồng đường thủy nội địa sông Trường Giang từ Ngã ba An Lạc, khu vực Cửa Đại đến Cửa Lở, vịnh An Hòa, với chiều dài khoảng 60 km. Cùng với đó, dự án xây dựng tổ hợp công trình thoát lũ khu vực Tam Kỳ, hệ thống 6 cầu qua sông Trường Giang, kè chống sạt lở, khu neo đậu tránh trú bão và hoàn thiện báo hiệu đường thủy.
Ở đây, chống ngập thành phố không còn là câu chuyện vài tuyến cống hay trạm bơm. Khi nâng năng lực tiêu thoát lũ, giảm rủi ro thiên tai và tăng khả năng thích ứng, dự án đồng thời tạo một hành lang phát triển mới dọc Trường Giang. "Như vậy, trong một dự án hội tụ ba bài toán gồm khơi thông giao thông thủy, tăng cường kết nối đường bộ và nâng khả năng thích ứng với thiên tai", Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Mạnh Hùng khẳng định. Khi luồng được khơi thông và gắn với hệ thống cầu, các khu dân cư, vùng sản xuất, không gian đô thị và ven biển có thể kết nối chặt chẽ hơn, mở dư địa cho giao thông thủy, kinh tế sông nước và cả du lịch. Đây là phiên bản cụ thể của khái niệm phát triển tích hợp thích ứng: hạ tầng giao thông gắn với hạ tầng chống lũ, thay vì làm rời rạc.
Kết nối liên vùng, mở không gian phát triển: Từ "ba yêu cầu" đến chiến lược đô thị miền Trung
Hai dự án hạ tầng Đà Nẵng không thể tách khỏi bối cảnh thành phố bước vào giai đoạn phát triển mới, với không gian rộng hơn và đòi hỏi cao hơn về chất lượng, an toàn, khả năng chống chịu của đô thị. Theo Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Mạnh Hùng, việc triển khai hai dự án đáp ứng ba yêu cầu quan trọng: kết nối để mở rộng không gian phát triển; thích ứng để bảo đảm phát triển bền vững; an toàn để bảo vệ cuộc sống của nhân dân. Cụm nút giao Hòa Xuân tăng năng lực kết nối phía Nam, còn Trường Giang mở hành lang liên vùng, gắn Đà Nẵng với Quảng Nam (cũ) trên cả trục đường bộ lẫn đường thủy.
Thời gian thực hiện cũng cho thấy đây là chiến lược dài hơi: dự án phát triển tích hợp thích ứng được triển khai giai đoạn 2026–2031, trong khi cụm nút giao Hòa Xuân thực hiện từ 2025–2029 với thời gian thi công dự kiến 730 ngày. Thành phố yêu cầu các đơn vị thực hiện quyết liệt, khoa học, kiểm soát chặt tiến độ, chất lượng, chi phí, an toàn lao động và vệ sinh môi trường, với tinh thần "đã khởi công thì phải triển khai ngay, đã cam kết thì phải thực hiện, đã thực hiện thì phải có sản phẩm và hiệu quả cụ thể". Nếu thành phố giữ được kỷ luật thực thi này, hai dự án sẽ là bước đi quan trọng để hình thành mạng lưới giao thông hiện đại, chống ngập gắn với phát triển kinh tế, thay vì những dự án manh mún, chắp vá.
Kết luận: Đà Nẵng chọn đi bằng "dòng xe" và "dòng nước" để mở tương lai đô thị
Điểm đáng chú ý trong câu chuyện hạ tầng lần này của Đà Nẵng là thành phố không chỉ chi hàng nghìn tỷ cho giao thông đô thị hay chống ngập thành phố một cách tách biệt, mà chọn phát triển tích hợp thích ứng, gắn cụm nút giao Hòa Xuân với trục sông Trường Giang trong một logic chung về không gian phát triển. Núi khối bê tông của hầm chui, cầu vượt, cùng với những km luồng được nạo vét, tuyến kênh tiêu A3 hay các cầu mới qua sông là phương tiện để đạt mục tiêu lớn hơn: giải phóng dòng chảy đô thị và dòng chảy lũ, để kinh tế, dân cư và đô thị có thể dịch chuyển an toàn, bền vững hơn.
Tất nhiên, rủi ro chậm tiến độ, đội chi phí hay tác động môi trường vẫn là những ẩn số cần giám sát, nhất là với các dự án vốn vay ODA và thời gian thực hiện kéo dài hàng năm. Nhưng về mặt định hướng, cách Đà Nẵng đặt hạ tầng vào bài toán kết nối liên vùng, chống ngập gắn với mở hành lang phát triển là bước đi đúng trong thời kỳ đô thị chịu áp lực ngày càng lớn từ biến đổi khí hậu và quá tải giao thông. Nếu hai dự án này được thi công đúng cam kết và vận hành hiệu quả, chúng sẽ là minh chứng rõ ràng cho một tư duy đô thị mới ở miền Trung: phát triển không chỉ dựa vào cao tầng và khu đô thị mới, mà bắt đầu từ việc "chữa" dòng xe và dòng nước.
