Hết sốt không có nghĩa là hết nguy hiểm
Sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm do muỗi vằn mang virus dengue gây ra, có thể diễn biến từ nhẹ đến rất nặng, với nguy cơ rối loạn đông máu, tổn thương gan thận và suy đa cơ quan, đặc biệt nếu người bệnh nhập viện muộn và nhầm lẫn với các bệnh lý khác. Giai đoạn sau khi hết sốt là lúc nhiều gia đình thở phào, dừng theo dõi sát vì nghĩ bệnh đã qua. Đây chính là sai lầm nguy hiểm. Các ca sốt xuất huyết biến chứng nặng mà bệnh viện đang ghi nhận cho thấy một thực tế đáng lo: không ít bệnh nhân chỉ nhập viện khi đã tụt huyết áp, rối loạn đông máu, xuất huyết tiêu hóa, suy hô hấp, tổn thương gan và thận, khiến việc điều trị phải huy động hồi sức tích cực, thở máy, lọc máu, thay huyết tương để giành lại sự sống.
Bài học từ những ca sốt xuất huyết biến chứng nặng
Những câu chuyện bệnh nhân cụ thể cho thấy sốt xuất huyết không phải là bệnh "cảm sốt mùa mưa" có thể tự qua. Trẻ 10 tuổi ở An Giang nhập viện ngày thứ 5 trong tình trạng sốc, mạch và huyết áp không đo được, sau đó rối loạn đông máu, xuất huyết tiêu hóa, suy hô hấp, tổn thương gan và thận phải lọc máu liên tục nhiều đợt và thay huyết tương để hồi phục. Một trẻ khác 7 tuổi tại Thành phố Hồ Chí Minh vào viện với đau bụng, ói dịch nâu, tiêu phân đen, tay chân lạnh, nhanh chóng tràn dịch màng bụng, màng phổi lượng nhiều, suy hô hấp và phải đặt máy thở, truyền máu. Ngay cả người lớn, như sản phụ 23 tuổi bị sốt xuất huyết biến chứng băng huyết sau sinh, suy gan tối cấp, suy đa cơ quan, cuối cùng buộc phải cắt tử cung để cứu mạng. Các ca này cho thấy nếu coi nhẹ giai đoạn sau khi hết sốt, sốt xuất huyết biến chứng có thể đánh úp cả trẻ em lẫn người trưởng thành.
Dịch tăng mạnh mùa mưa: không còn là chuyện của riêng bệnh viện
Mùa mưa hiện nay không chỉ mang theo những cơn mát mẻ mà còn đẩy dịch sốt xuất huyết lên cao. Trung tâm kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh ghi nhận trong tuần 35 (24–30/8) có 1.256 trường hợp sốt xuất huyết, tăng 4,4% so với trung bình 4 tuần trước. Tổng số ca tích lũy từ đầu năm đến nay đã lên đến 29.601 ca, cao hơn cùng kỳ năm trước, trong đó 16.430 người phải điều trị nội trú, chiếm 54% tổng số ca. Đây là gánh nặng lớn lên hệ thống điều trị. Các nhà dịch tễ học cho rằng sốt xuất huyết là hậu quả của biến đổi khí hậu, nhiệt độ tăng, lượng mưa thay đổi, cùng với đô thị hóa nhanh trong khi hạ tầng rác thải, cấp thoát nước chưa đáp ứng. Ước tính có khoảng 3,9 tỷ người đang sống trong vùng nguy cơ sốt xuất huyết trên toàn cầu, cho thấy đây không còn là bệnh của một địa phương mà là thách thức y tế chung.
“Lá chắn kép”: không chờ bệnh đến mới lo phòng chống sốt xuất huyết
Thay vì chờ mắc bệnh rồi mới chạy chữa, phòng chống sốt xuất huyết phải bắt đầu từ cộng đồng bằng chiến lược “lá chắn kép”. Các bác sĩ khuyến cáo người dân cần chủ động trang bị hai tầng bảo vệ: tầng thứ nhất là diệt muỗi hiệu quả, diệt lăng quăng/bọ gậy và thực hiện các biện pháp tránh muỗi đốt như dọn dẹp nơi nước sạch đọng lại, đậy kín vật chứa nước, dùng màn khi ngủ, mặc quần áo dài tay. Tầng thứ hai là sử dụng vaccine sốt xuất huyết để tạo miễn dịch chủ động, bền vững cho cơ thể, giúp giảm tỷ lệ mắc bệnh, đồng thời hạn chế tối đa nguy cơ chuyển nặng, biến chứng tử vong hoặc di chứng sau điều trị nếu không may nhiễm. Đây là cách xây dựng hàng rào từ xa, không để virus có cơ hội tấn công khi muỗi xuất hiện dày đặc vào mùa mưa.
Chủ động mới là cách bảo vệ gia đình khỏi sốt xuất huyết biến chứng
Các bác sĩ nhấn mạnh cả người lớn và trẻ em đều có nguy cơ mắc sốt xuất huyết nếu thiếu các biện pháp phòng bệnh tích cực, đặc biệt trẻ thừa cân, phụ nữ mang thai, người cao tuổi, người có bệnh nền dễ rơi vào tình trạng nguy hiểm hơn khi nhiễm bệnh. Khó khăn lớn trong điều trị hiện nay là bệnh nhân nhập viện muộn, nhầm lẫn triệu chứng với bệnh khác hoặc áp dụng các biện pháp dân gian chưa kiểm chứng gây chảy máu và nhiễm trùng. Nhìn vào bức tranh dịch mùa mưa với hàng chục nghìn ca, điều cần thay đổi không phải là chờ đợi thêm giường bệnh, mà là thái độ chủ động phòng bệnh: diệt muỗi, dọn sạch nơi nước đọng, bảo vệ da khỏi muỗi đốt và cân nhắc tiêm vaccine sốt xuất huyết theo tư vấn y tế. Khi hiểu rằng giai đoạn hết sốt vẫn có thể chuyển nặng, mỗi gia đình sẽ cảnh giác hơn, theo dõi sát và đi khám sớm, thay vì để sốt xuất huyết biến chứng có cơ hội lấy đi sức khỏe và tính mạng.
