Mở rộng đầu vào, tháo một nút thắt tuyển dụng
Đào tạo nghiệp vụ sư phạm là chương trình trang bị kiến thức và kỹ năng nghề dạy học cho người muốn trở thành giáo viên phổ thông nhưng chưa được đào tạo theo hướng sư phạm. Thông tư 91/2026/TT-BGDĐT, do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành ngày 23/10/2026, mở rộng nhóm có thể tham gia chương trình này, tạo thêm một lối vào nghề cho người học ở các ngành liên quan.
Thay đổi đáng chú ý là người dự tuyển không còn phải luôn chờ đến khi tốt nghiệp đại học: ngoài người có bằng cao đẳng trở lên, người học đã tích lũy ít nhất 70% khối lượng chương trình cao đẳng hoặc cao hơn ở ngành phù hợp cũng có thể được xem xét. Các lĩnh vực gồm Âm nhạc, Mỹ thuật, Nghệ thuật, ngoại ngữ cấp tiểu học, Công nghệ thông tin và Công nghệ, cùng tiếng dân tộc thiểu số. Hai nguồn cùng nhấn mạnh mục tiêu mở rộng đào tạo nhằm tháo gỡ khó khăn thu hút nhân lực và cải thiện nguồn ứng viên cho tuyển dụng giáo viên.
Nhắm vào những môn đang khó tìm người
Chính sách có ý nghĩa rõ nhất ở các môn chuyên biệt, nơi thiếu giáo viên thường đi cùng nguồn ứng viên hẹp. Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết các môn như Âm nhạc, Mỹ thuật và Công nghệ thông tin đang gặp khó trong thu hút người dự tuyển; mở rộng đối tượng học nghiệp vụ sư phạm giúp tiếp cận người đã có nền tảng chuyên môn thay vì chỉ trông vào người tốt nghiệp ngành sư phạm.
Quy định cũ chỉ áp dụng với người đã tốt nghiệp đại học, khiến sinh viên ngoài ngành sư phạm phải chờ ít nhất một năm sau khi ra trường mới có thể lấy chứng chỉ để tham gia tuyển dụng giáo viên. Rút ngắn khoảng chờ và chuẩn bị nguồn giáo viên từ sớm là hướng đi hợp lý, nhất là với những môn khó tuyển. Tuy vậy, mở rộng điều kiện đầu vào chỉ giải quyết được bài toán nguồn cung trên giấy nếu các địa phương không gắn đào tạo với vị trí việc làm và nhu cầu trường học cụ thể.
Thời gian gọn hơn, chuẩn năng lực vẫn cần chặt
Thông tư thống nhất cấu trúc chương trình cho các cấp học và giảm khối lượng từ 35 tín chỉ ở tiểu học, 34 tín chỉ ở trung học cơ sở và trung học phổ thông xuống còn 32 tín chỉ; trong đó có 12 tín chỉ kiến thức chung và 20 tín chỉ kiến thức chuyên ngành, thực hành sư phạm. Thời gian đào tạo được rút xuống tối thiểu 6 tháng và tối đa 18 tháng. Đây là thay đổi thiết thực với người đã có chuyên môn, nhưng giảm thời lượng không nên đồng nghĩa với giảm chuẩn nghề.
Chương trình mới nêu rõ kết quả học tập và năng lực thực hành, gồm tổ chức dạy học, giáo dục, kiểm tra đánh giá, hỗ trợ học sinh và xây dựng môi trường an toàn. Người học đáp ứng yêu cầu có thể đăng ký ở một hoặc nhiều cấp; kết quả đã học có thể được công nhận, chuyển đổi hoặc miễn một số học phần theo đối sánh. Các khóa bồi dưỡng đã bắt đầu trước ngày thông tư có hiệu lực tiếp tục thực hiện theo Thông tư 11 và Thông tư 12.
Mở cửa là bước đầu, không phải lời giải trọn vẹn
Mở rộng đối tượng đào tạo sư phạm là lựa chọn đúng hướng: tận dụng người học có chuyên môn, giảm độ trễ trước khi họ có thể bước vào nghề và bổ sung ứng viên cho những môn đang thiếu. Nhưng quy mô tuyển sinh không tự động biến thành đội ngũ giáo viên đủ năng lực. Cơ sở đào tạo cần bảo đảm thực hành sư phạm thực chất, còn cơ quan tuyển dụng cần công khai nhu cầu và tạo lộ trình rõ ràng cho người học.
Nếu các khâu ấy được nối với nhau, quy định mới có thể giúp giải bài toán thiếu giáo viên ở những lĩnh vực chuyên biệt thay vì chỉ mở rộng danh sách người đủ điều kiện học. Kết quả cuối cùng nên được đo bằng số giáo viên được tuyển và khả năng đáp ứng công việc trong lớp học, không chỉ bằng số người bước vào chương trình nghiệp vụ sư phạm.
