Thành phố trực thuộc Trung ương: bước ngoặt từ “nâu” sang “xanh”
Quảng Ninh thành phố trực thuộc là mô hình đô thị mới được tổ chức trên toàn bộ không gian tỉnh cũ, vận hành theo tư duy quản trị đô thị thông minh, nhằm dẫn dắt chuyển đổi xanh kinh tế từ nền tảng khai thác tài nguyên sang phát triển bền vững Quảng Ninh, gắn kết hạ tầng, dân cư và hệ sinh thái trên một không gian quản lý thống nhất. Chiều 24/8, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Nghị quyết thành lập thành phố Quảng Ninh trực thuộc Trung ương, giữ nguyên diện tích tự nhiên 6.231,27 km² và dân số hơn 1,52 triệu người với 54 đơn vị hành chính cấp xã. Đây không phải là cuộc đổi tên mang tính hình thức, mà là quyết định chính trị thể hiện lựa chọn chiến lược: từ mô hình phát triển “nâu” dựa vào khai khoáng sang mô hình “xanh”, coi quản trị đô thị thông minh là động lực cốt lõi cho tăng trưởng dài hạn.
Quản trị đô thị thông minh: triết lý chứ không chỉ là công nghệ
Nếu coi Quảng Ninh thành phố trực thuộc là một cơ thể đô thị mới, thì quản trị đô thị thông minh chính là “bộ não” của nó. Khác với tư duy “quản lý hành chính” thụ động, địa phương đã chuyển sang mô hình “quản trị đô thị thông minh” chủ động và kiến tạo. Điểm sắc nét nhất là định hướng “Trung tâm, xanh, thông minh, có bản sắc”, trong đó đô thị thông minh không chỉ là vài ứng dụng công nghệ thông tin rời rạc, mà là triết lý quản trị toàn diện, lấy dữ liệu làm nền tảng và người dân, doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ. Hạ tầng dữ liệu số dùng chung kết nối từ cấp tỉnh đến xã, phường giúp mọi hoạt động – từ quy hoạch đất, quản lý giao thông, giám sát môi trường đến dịch vụ công – vận hành minh bạch, giảm “xin–cho”, tăng tốc độ phản hồi yêu cầu của người dân và doanh nghiệp.
Phát triển bền vững Quảng Ninh: giữ di sản, mở không gian đô thị
Quảng Ninh không thể phát triển bền vững nếu hy sinh môi trường và di sản để đổi lấy những con số tăng trưởng ngắn hạn. Quy hoạch đô thị mới được thiết kế theo hướng tôn trọng tối đa cảnh quan tự nhiên, bảo vệ nghiêm ngặt hệ sinh thái rừng ngập mặn, vùng ven biển và tài nguyên nước. Việc mở rộng không gian đô thị gắn chặt với hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội đồng bộ, sử dụng tiết kiệm và hiệu quả tài nguyên đất đai, tài nguyên biển. Một trong những bài toán khó nhất là cân bằng giữa tốc độ đô thị hóa và bảo tồn giá trị văn hóa, thiên nhiên; ở đây, dữ liệu và các công cụ quản trị đô thị thông minh giúp đo lường, cảnh báo và điều chỉnh chính sách theo thời gian thực. Thành phố chỉ thực sự “lớn lên” khi chất lượng sống của người dân được nâng lên chứ không phải chỉ khi bản đồ đô thị được tô thêm màu mới.
Chuyển đổi xanh kinh tế: từ khai khoáng sang công nghiệp, dịch vụ công nghệ cao
Danh xưng Quảng Ninh thành phố trực thuộc sẽ mất ý nghĩa nếu cấu trúc kinh tế vẫn phụ thuộc vào khai thác tài nguyên. Theo hướng chuyển đổi xanh kinh tế, địa phương đang kiên trì thu hẹp kinh tế khai khoáng truyền thống, đẩy mạnh công nghiệp chế biến, chế tạo công nghệ cao, thân thiện môi trường. Việc thu hút các dự án năng lượng tái tạo, xây dựng trung tâm đổi mới sáng tạo và vườn ươm công nghệ đặt nền móng cho mô hình tăng trưởng xanh, ít phát thải, gia tăng giá trị tri thức thay vì chỉ xuất khẩu tài nguyên thô. Trở thành thành phố trực thuộc Trung ương là đòn bẩy để Quảng Ninh chuyển dịch cơ cấu nhanh hơn, tập trung vào các trụ cột: kinh tế biển, du lịch – dịch vụ cao cấp, logistics trung chuyển quốc tế, công nghiệp xanh và kinh tế số. Nếu không kiên định lộ trình này, “thành phố xanh, thông minh” sẽ chỉ dừng ở khẩu hiệu.
Nâng tầm cạnh tranh và đời sống người dân trong kỷ nguyên số
Từ ngày 1/9/2026, khi chính thức vận hành với tư cách thành phố trực thuộc Trung ương, Quảng Ninh đứng trước cơ hội khẳng định tầm vóc một đô thị hiện đại, văn minh, hướng tới tầm quốc tế. Về đối ngoại, vị thế mới giúp địa phương giải phóng thêm nguồn lực chính sách, chủ động hơn trong thu hút đầu tư hạ tầng, logistics xuyên biên giới, nhất là các dự án hạ tầng số và đô thị thông minh. Về đối nội, người dân và doanh nghiệp được hưởng lợi trực tiếp từ nền hành chính số: thủ tục nhanh hơn, minh bạch hơn, tiết kiệm thời gian khi đến cơ quan công quyền. Quảng Ninh đặt mục tiêu đến năm 2045 trở thành “Điểm đến toàn cầu” với hệ thống du lịch sinh thái biển đẳng cấp, đồng thời là trung tâm kinh tế biển hiện đại với hạ tầng đồng bộ. Câu hỏi còn lại không phải là “có làm được hay không”, mà là “dám kiên định quản trị thông minh đến cùng hay dừng lại nửa chừng”.
