Một kênh đối thoại mới, một tín hiệu chiến lược
Đối thoại Chính sách Quốc phòng song phương là cơ chế để hai nước trao đổi định hướng, xác định lĩnh vực hợp tác và phối hợp ứng phó các vấn đề an ninh chung. Việc Việt Nam và Malaysia tổ chức phiên đối thoại đầu tiên cho thấy quan hệ quốc phòng đang được đưa vào một khuôn khổ trao đổi trực tiếp, có trọng tâm. Ngày 20/10 tại Hà Nội, Thượng tướng Nguyễn Trường Thắng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Việt Nam, và ông Datuk Lokman Hakim Ali, Tổng Thư ký Bộ Quốc phòng Malaysia, đồng chủ trì Đối thoại Chính sách Quốc phòng Việt Nam-Malaysia lần thứ nhất. Đây không chỉ là một cuộc gặp mang tính nghi thức: đối thoại tạo thêm không gian để hai bên xây dựng lòng tin và cụ thể hóa quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện. Giá trị của bước đi này nằm ở khả năng duy trì trao đổi thường xuyên, thay vì chỉ dựa vào những tuyên bố chung khi khu vực xuất hiện vấn đề.
Từ trao đổi đoàn đến năng lực thực chất
Điểm đáng chú ý là chương trình hợp tác không dừng ở các chuyến thăm cấp cao. Hai bên nhất trí thúc đẩy trao đổi đoàn, đào tạo, công nghiệp quốc phòng và khoa học công nghệ, đồng thời nghiên cứu mở rộng hợp tác về quân y, an ninh mạng và gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc. Đây là hướng tiếp cận có ý nghĩa: lòng tin chỉ bền khi được hỗ trợ bằng kỹ năng, chuyên môn và những hoạt động phối hợp cụ thể. Việt Nam đề nghị Malaysia hỗ trợ đào tạo tiếng Anh cho sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam; đồng thời, Việt Nam sẵn sàng tiếp nhận sĩ quan Malaysia tham gia các khóa đào tạo trong nước. Hai đề xuất cho thấy hợp tác Malaysia quốc phòng có thể phát triển theo hướng hai chiều, thay vì chỉ là danh sách lĩnh vực trên giấy. Tuy vậy, hiệu quả sẽ phụ thuộc vào việc biến các ưu tiên đã thống nhất thành chương trình đào tạo và trao đổi có thể duy trì.
Phối hợp vì an ninh Đông Nam Á
Tầm quan trọng của đối thoại còn nằm ở thông điệp khu vực: Việt Nam và Malaysia cùng nhấn mạnh phối hợp gìn giữ hòa bình, ổn định, phát huy vai trò trung tâm của ASEAN và giải quyết bất đồng trên biển bằng biện pháp hòa bình, phù hợp luật pháp quốc tế. Trong bối cảnh an ninh Đông Nam Á gắn chặt với khả năng các nước xử lý khác biệt mà không làm gia tăng căng thẳng, sự đồng thuận này có giá trị thực tế. Cam kết tìm kiếm hợp tác về gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc cũng mở ra một hướng phối hợp vượt ra ngoài trao đổi song phương. Dù vậy, đối thoại đầu tiên mới đặt nền móng; bản thân tuyên bố chung chưa bảo đảm kết quả. Thước đo tiếp theo sẽ là mức độ triển khai các lĩnh vực đã nêu và khả năng duy trì kênh trao đổi. Đây là bước tiến đáng ghi nhận, nhưng sức nặng chiến lược sẽ được quyết định bởi hành động tiếp nối.
