Cát Hải phát triển: từ làng chài đến hệ sinh thái công nghiệp – dịch vụ
Cát Hải là hòn đảo rộng 40 km² ở Hải Phòng, từng chỉ có vài làng chài nhỏ, nay đang phát triển nhanh chóng thành một trung tâm công nghiệp – logistics – du lịch khi đồng thời sở hữu cầu vượt biển dài nhất Việt Nam, cảng nước sâu lớn nhất miền Bắc, tổ hợp nhà máy ô tô quy mô hàng trăm hecta và tuyến cáp treo có trụ cao nhất thế giới. Sự chuyển mình của Cát Hải phát triển không phải là câu chuyện ngẫu nhiên, mà là kết quả của hàng loạt dự án đầu tư lớn từ Sun Group và Vingroup, được quy hoạch như một hệ sinh thái liền mạch, nơi sản xuất, cảng biển và dịch vụ du lịch hỗ trợ lẫn nhau. Vấn đề đặt ra là: Cát Hải đang trở thành một hình mẫu cho cách biến một hòn đảo nhỏ thành “bàn đạp” phát triển vùng ven biển miền Bắc, dù đi kèm không ít thách thức về hạ tầng phụ trợ và cân bằng ngân sách.
Cầu vượt biển Cát Hải: cú hích mở cửa đảo với thế giới
Không có hạ tầng kết nối, mọi tham vọng công nghiệp – dịch vụ trên đảo chỉ là bản vẽ. Tuyến đường ô tô Tân Vũ – Lạch Huyện, dài 15,6 km, đưa vào sử dụng tháng 9/2017, chính là cánh cửa đầu tiên mở Cát Hải ra đất liền. Điểm nhấn trên tuyến là cầu Đình Vũ – Cát Hải dài khoảng 5,4 km, hiện giữ kỷ lục cầu vượt biển dài nhất Việt Nam. Trước đây, phương tiện ra đảo chủ yếu phụ thuộc vào phà, hành trình mất gần một giờ với nhiều rủi ro thời tiết; khi cầu vượt biển Cát Hải thông xe, thời gian di chuyển được rút ngắn gần một giờ và quan trọng hơn, tạo tuyến vận tải trực tiếp cho máy móc, nguyên vật liệu và hàng hóa. Đây là bước đi mang tính chiến lược: hạ tầng giao thông đi trước, công nghiệp và cảng biển theo sau.
Cảng nước sâu miền Bắc: động cơ logistics trên đảo 40 km²
Ngay khi giao thông được khai thông, Cát Hải đón dự án cảng nước sâu Lạch Huyện – khu bến cảng nước sâu lớn nhất miền Bắc, nằm ở phía Đông đảo, đảm nhận vai trò tiếp nhận tàu container trọng tải lớn và kết nối hàng hóa miền Bắc với các tuyến vận tải biển quốc tế. Chỉ một năm sau khi cầu thông xe, hai bến đầu tiên đã đi vào khai thác; đến tháng 5/2025, bốn bến số 3–6 tiếp tục vận hành với tổng vốn gần 15.900 tỷ đồng, nâng quy mô khai thác từ hai lên sáu bến. Sáu bến hoạt động đồng bộ giúp cảng nước sâu miền Bắc này tăng khả năng tiếp nhận tàu mẹ, mở tuyến trực tiếp đến châu Âu, châu Mỹ và Đông Bắc Á, giảm nhu cầu trung chuyển qua cảng nước ngoài. Dự án bến số 7–8 (gần 12.800 tỷ đồng) và chủ trương thêm các bến 9–12 cho thấy tham vọng biến Cát Hải thành “máy xử lý hàng hóa” của toàn vùng.
“Sáu bến hoạt động đồng bộ giúp Lạch Huyện tăng khả năng tiếp nhận tàu mẹ và giảm nhu cầu trung chuyển qua các cảng nước ngoài”.
Nhà máy ô tô Cát Hải và trụ cáp treo cao nhất: công nghiệp gặp du lịch
Song song với cảng biển, tổ hợp sản xuất ô tô và xe máy điện VinFast tại Khu kinh tế Đình Vũ – Cát Hải đã đặt dấu mốc công nghiệp công nghệ cao trên đảo. Dự án trải rộng 335 ha, thuộc nhóm lớn nhất thế giới, với khoảng 1.200 robot, xưởng thân vỏ tự động hóa 98% và xưởng động cơ khoảng 90%. Việc chuyển hoàn toàn sang xe điện từ cuối 2022, cùng lô 999 chiếc VF 8 đầu tiên xuất khẩu sang Mỹ, cho thấy tham vọng toàn cầu của nhà máy ô tô Cát Hải. Ở chiều du lịch, tuyến cáp treo Cát Hải – Phù Long dài gần 4 km, công suất thiết kế khoảng 4.500 khách/giờ, nổi bật với trụ cáp cao 214,8 m được Guinness xác nhận là trụ cáp treo cao nhất thế giới vào tháng 5/2020. Hai mảng công nghiệp – du lịch tạo nên diện mạo đảo đa chức năng, hiếm thấy ở một không gian chỉ 40 km².
Mặt trái và tương lai: Cát Hải cần bước thứ hai sau “siêu dự án”
Sự bùng nổ dự án khiến Cát Hải phát triển nhanh, nhưng không có nghĩa tất cả đều màu hồng. Quyết định chuyển từ xe xăng sang xe điện đã làm giảm mạnh khoản thu thuế tiêu thụ đặc biệt, bởi ô tô điện chạy pin được áp dụng mức thuế suất thấp hơn, kéo theo ngân sách Hải Phòng biến động. Trong du lịch, tuyến cáp treo có trụ cáp treo cao nhất thế giới mới giải quyết một nửa bài toán: ga Phù Long nằm gần bến Cái Viềng, cách trung tâm Cát Bà khoảng 20 km, buộc du khách phải tiếp tục đi đường bộ trên tuyến 356 xuyên đảo. Điều này cho thấy các “siêu công trình” cần được bổ sung bằng mạng lưới hạ tầng thứ cấp – từ giao thông nội đảo, đô thị, dịch vụ đến chính sách tài khóa linh hoạt. Nếu không, Cát Hải có nguy cơ trở thành nơi trưng bày những kỷ lục ấn tượng, nhưng chưa khai thác hết giá trị cho cộng đồng địa phương và vùng kinh tế ven biển.
