Cao tốc TP.HCM – Long Thành: Đoạn chiến lược sắp thành "huyết mạch" giao thông mới
Mở rộng đoạn cao tốc TP.HCM – Long Thành là dự án nâng cấp tuyến đường trục kết nối trung tâm TP.HCM với Đông Nam Bộ và sân bay Long Thành, với mục tiêu tăng năng lực lưu thông, giảm ùn tắc và tạo hành lang giao thông chiến lược mới cho toàn vùng, qua đó làm thay đổi căn bản cách người dân di chuyển giữa đô thị lớn và các địa phương lân cận. Trọng tâm của câu chuyện hôm nay không phải là thêm một công trình giao thông, mà là bước ngoặt trong giao thông TP.HCM: khi cao tốc TP.HCM Long Thành được mở rộng và đồng bộ với mạng lưới xung quanh, thói quen đi lại, chọn nơi làm việc, nơi ở của người dân sẽ dịch chuyển theo. Ngày 7/8, Giám đốc Ban Quản lý dự án các đường cao tốc phía Nam Phạm Thanh Hải cho biết các đơn vị đang thi công “3 ca, 4 kíp” để bảo đảm tiến độ mở rộng đoạn cao tốc TP.HCM – Long Thành, mục tiêu hoàn thành vào tháng 12 tới. Dự án dài 22km, khởi công từ tháng 8/2025, hiện đã cơ bản hoàn thành đào đắp nền đường, bắt đầu thảm nhựa ở một số đoạn và sẽ thảm nhựa đồng loạt từ tháng 10. Đây không còn là kế hoạch trên giấy: 70 mũi thi công đường, cầu, thoát nước đang hoạt động liên tục trên công trường. Nhìn rộng hơn, việc mở rộng đường cao tốc không chỉ giải quyết kẹt xe trên trục TP.HCM – Đồng Nai. Khi sân bay Long Thành dự kiến khai thác thương mại vào tháng 12 cùng năm, đoạn cao tốc này sẽ trở thành tuyến "huyết mạch" kết nối trực tiếp sân bay với trung tâm TP.HCM, mang ý nghĩa chiến lược cho cả vùng Đông Nam Bộ. Đây là bước đi muộn so với nhu cầu thực tế, nhưng vẫn kịp thời để tránh lặp lại bài học quá tải hạ tầng từng thấy ở các đô thị lớn khác.
Bến Lức – Long Thành: Mảnh ghép nối liên vùng cho giao thông TP.HCM
Nếu cao tốc TP.HCM – Long Thành là lối ra phía Đông, thì tuyến Bến Lức – Long Thành là cầu nối hoàn thiện trục cao tốc liên vùng từ Tây sang Đông của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Tuyến này gần 58km, đi qua Tây Ninh, TP.HCM và Đồng Nai, được đầu tư quy mô 4 làn xe cơ giới, 2 làn dừng khẩn cấp, tốc độ thiết kế 100km/h, hình thành một xương sống giao thông mới song song và phân tải cho quốc lộ. Theo báo cáo gửi Bộ Xây dựng, Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam cho biết đến tuần đầu tháng 8, sản lượng thi công dự án Bến Lức – Long Thành đã đạt 99% giá trị hợp đồng, với gần 55/58km tuyến đã hoàn thành. Trong đó, khoảng 30km đã khai thác tạm trên hai đoạn gần TP.HCM và Đồng Nai, còn 25km hoàn thành nhưng chưa sử dụng vì thiếu kết nối giao thông. Đơn vị quản lý cùng các nhà thầu đang khẩn trương xử lý khối lượng còn lại tại cầu Bình Khánh và nút giao quốc lộ 51, để thông xe toàn tuyến vào tháng 9. Đằng sau những con số tưởng như khô khan là áp lực thực tế: công tác bồi thường giải phóng mặt bằng ở địa phương chậm, nguồn vật liệu đất đắp, đá cấp phối, đá cho bê tông nhựa và bê tông xi măng khan hiếm, tất cả đều từng kéo lùi tiến độ. Việc các vướng mắc "cơ bản được giải quyết" đánh dấu sự trưởng thành dần của cách tổ chức dự án hạ tầng lớn; nhưng cũng là lời nhắc rằng mọi chậm trễ trong mặt bằng, vật liệu luôn trực tiếp ảnh hưởng đến thời gian người dân được hưởng lợi từ tuyến cao tốc mới.
Hành lang sân bay Long Thành: Giao thông TP.HCM sẽ thay đổi ra sao?
Việc mở rộng cao tốc TP.HCM Long Thành song song với hoàn thiện tuyến Bến Lức Long Thành tạo ra một hành lang giao thông mới gắn với sân bay Long Thành, đủ sức tái định hình bản đồ đi lại của người dân lẫn doanh nghiệp trong toàn vùng. Khi sân bay Long Thành đi vào khai thác thương mại theo kế hoạch tháng 12, đoạn cao tốc kết nối trực tiếp sẽ trở thành tuyến ưu tiên cho mọi chuyến bay, từ hành khách đến hàng hóa, thay thế dần vai trò cửa ngõ hiện nay của các trục đường nội đô TP.HCM vốn đã quá tải. Tác động đầu tiên là thời gian di chuyển: người từ trung tâm TP.HCM tới sân bay Long Thành có thể chọn cao tốc với tốc độ ít bị cản trở bởi đèn tín hiệu, giao cắt dân sinh như quốc lộ, giúp hành trình ổn định và dễ dự đoán hơn. Cùng lúc, tuyến Bến Lức – Long Thành cho phép luồng giao thông từ phía Tây (Tây Ninh, Long An, các khu công nghiệp dọc cao tốc TP.HCM – Trung Lương) kết nối thẳng sang Long Thành mà không phải đi xuyên qua nội đô TP.HCM. Tác động thứ hai mang tính không gian: các khu vực dọc cao tốc, đặc biệt quanh các nút giao, sẽ hấp dẫn mạnh hơn đối với dịch chuyển dân cư, dịch vụ hậu cần, kho bãi. Nếu không được quy hoạch kiểm soát, nguy cơ "đô thị hoá tự phát" hai bên cao tốc là có thật, kéo theo áp lực giao cắt, lối mở trái phép và tai nạn. Chính vì vậy, việc coi tuyến nối sân bay Long Thành là "huyết mạch" giao thông không chỉ là lời khen, mà là lời cảnh báo về trách nhiệm quản lý đi kèm.
Tiến độ, rủi ro và những thói quen di chuyển mới
Ở thời điểm này, tiến độ trên giấy đã khá ấn tượng: mở rộng đoạn cao tốc TP.HCM – Long Thành đang được thi công "3 ca, 4 kíp" với 70 mũi thi công và mục tiêu hoàn thành vào tháng 12; tuyến Bến Lức – Long Thành đã đạt 99% khối lượng, gần 55km hoàn thành và đặt mục tiêu thông xe toàn tuyến trong tháng 9. Nhưng những con số đó chỉ biến thành lợi ích thật khi mắt xích còn lại – giải phóng mặt bằng tại nút giao quốc lộ 51 trên cả hai dự án – được xử lý kịp thời. Với người dân, sự thay đổi sẽ đến từ những lựa chọn rất cụ thể: đi sân bay bằng cao tốc hay đường nội đô; sống ở Đồng Nai nhưng làm việc ở TP.HCM nhờ hành trình rút ngắn; doanh nghiệp dịch chuyển kho bãi ra khỏi nội thành để bám theo các nút giao mới. Những lựa chọn đó sẽ định nghĩa lại khái niệm "xa – gần" trong vùng Đông Nam Bộ. Quan điểm rõ ràng là: hạ tầng cao tốc đang đi trước thói quen di chuyển, và nếu cơ quan quản lý không chủ động điều chỉnh quy hoạch giao thông TP.HCM, để kết nối đường đô thị – đường cao tốc hợp lý, chúng ta sẽ lại đối mặt với những điểm nghẽn mới ngay trên các tuyến được kỳ vọng giải tỏa áp lực. Cao tốc chỉ phát huy hết ý nghĩa khi toàn bộ chuỗi từ đường gom, nút giao, phương thức vận tải công cộng đến chính sách phát triển đô thị hai bên tuyến được nhìn nhận như một hệ thống thống nhất.
