Sân bay Long Thành: Dự án hạ tầng giao thông chiến lược bước vào giai đoạn nước rút
Sân bay Long Thành là dự án cảng hàng không quốc tế trọng điểm quốc gia, thuộc nhóm hạ tầng giao thông chiến lược, được kỳ vọng trở thành cửa ngõ hàng không mới, giảm tải cho Tân Sơn Nhất và tạo động lực phát triển kinh tế – xã hội cho vùng Đông Nam Bộ và cả nước.
Trọng tâm hiện nay không còn là câu hỏi có làm được hay không, mà là có kịp đưa vào khai thác trong năm 2026 như Quốc hội yêu cầu hay không. Sau chuyến kiểm tra hiện trường ngày 4/10 của Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc, thông điệp từ Chính phủ khá rõ: tiến độ xây dựng đã đạt trên 80% nhưng mọi bên phải chuyển sang trạng thái “nước rút”, thi công 24/7 và chấp nhận bị giám sát đến từng ngày, từng gói thầu. Đây không chỉ là một dự án hạ tầng, mà là bài kiểm tra năng lực tổ chức thực hiện các dự án lớn của bộ máy nhà nước.
Tiến độ xây dựng hơn 80%: Vì sao vẫn phải “đạp ga” hết cỡ?
Các con số về tiến độ xây dựng sân bay Long Thành tạo cảm giác yên tâm nhưng chưa đủ để nới lỏng áp lực. Đối với dự án thành phần 3 do ACV làm chủ đầu tư, giá trị đã thực hiện tương đương 85,55% giá trị hợp đồng, trong khi tổng thể dự án đạt hơn 80% khối lượng. Một số gói thầu đã hoàn thành, 8/16 gói bám sát tiến độ, nhưng 4 gói nằm trên đường găng – gồm nhà ga hành khách, giao thông nội cảng, hạ tầng kỹ thuật, nhà ga hàng hóa và nhà để xe – vẫn là “điểm nghẽn” tiềm ẩn.
Theo kết luận làm việc, phần việc còn lại vẫn rất lớn, trong khi dự án đang chịu sức ép thiếu nhân lực, vướng thanh toán, thiếu vật liệu và giá cả tăng. Việc một số nhà thầu thi công chậm, gần như không có chuyển biến, cho thấy nếu không siết lại kỷ luật tiến độ, nguy cơ trễ hẹn năm 2026 là có thật. Vì vậy, yêu cầu tăng tốc ở giai đoạn này không phải là khẩu hiệu, mà là điều kiện sống còn để bảo toàn cam kết với Quốc hội và xã hội.
Công thức quản lý mới: kiểm soát từng ngày, từng công việc, từng gói thầu
Điểm đáng chú ý nhất trong chỉ đạo lần này là cách Chính phủ thay đổi phương thức điều hành: từ giám sát định kỳ sang kiểm soát tiến độ theo kiểu “quản lý dự án thời chiến”. Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc yêu cầu tổ chức thi công 24/7, kiểm soát chặt chẽ tiến độ từng ngày, từng tuần, từng công việc, từng gói thầu. Đây là thông điệp mạnh rằng mọi sự chậm trễ đều phải có địa chỉ và phải được xử lý ngay.
ACV được giao rà soát toàn bộ khối lượng còn lại, lập tiến độ chi tiết đến từng hạng mục, xác định rõ mốc vận hành chạy thử, mốc khai thác thương mại và thời điểm hoàn thành toàn bộ giai đoạn 1, báo cáo trong tháng 10. Song song là yêu cầu huy động tối đa nhân lực, máy móc, tổ chức thi công 3 ca 4 kíp, tăng mũi thi công tại các gói đường găng và kiên quyết xử lý các nhà thầu không đáp ứng yêu cầu về nhân lực, thiết bị, tài chính và tiến độ. Đây là cách Chính phủ biến cam kết tiến độ thành áp lực cụ thể lên từng mắt xích trong chuỗi dự án.
Không chỉ là sân bay: ưu tiên cả mạng lưới giao thông kết nối
Một sân bay quốc tế hiện đại nhưng bị “cô lập” vì thiếu hạ tầng giao thông kết nối sẽ khó phát huy vai trò cửa ngõ. Chính vì thế, cùng với sân bay Long Thành, các tuyến đường bộ, đường sắt và đường sắt đô thị kết nối cũng được đặt vào diện ưu tiên cao. Trong chuyến làm việc ngày 4/10, Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc đồng thời kiểm tra dự án mở rộng cao tốc TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây, cho thấy cách tiếp cận liên hoàn chứ không tách rời từng dự án.
Đối với đường bộ, các bộ, địa phương và nhà đầu tư hạ tầng được yêu cầu tập trung nguồn lực, tăng ca tăng kíp để bảo đảm tiến độ và chất lượng các tuyến kết nối như đã cam kết. Với đường sắt, kết nối bằng đường sắt được xác định là giải pháp quan trọng để rút ngắn thời gian di chuyển từ trung tâm TP.HCM và Đồng Nai đến sân bay Long Thành, cần sớm nghiên cứu và triển khai. Quan điểm nhất quán là Long Thành phải đi cùng một mạng lưới hạ tầng giao thông đồng bộ, nếu không, lợi ích kinh tế – xã hội sẽ bị giảm đáng kể.
Từ thử nghiệm vận hành đến quyền lợi hành khách: thành bại nằm ở chi tiết
Dưới góc độ người dân và hành khách tương lai, điều quan trọng không chỉ là sân bay Long Thành có kịp mở cửa, mà là trải nghiệm khai thác có an toàn, thuận tiện và ổn định hay không. ACV đang triển khai chương trình thử nghiệm vận hành toàn diện để đánh giá mức độ sẵn sàng của hạ tầng, nhân sự và quy trình phục vụ hành khách, hành lý, khai thác khu bay, an ninh, an toàn và công nghệ thông tin. Theo kế hoạch, sân bay sẽ chạy thử qua ba giai đoạn từ tháng 9 đến tháng 12, sau đó khai thác khu vực phía tây và khu trung tâm nhà ga với khoảng 20–30 chuyến bay mỗi ngày, rồi tiến tới hoạt động 100% công suất thiết kế từ tháng 10 năm sau.
Kết luận của Phó Thủ tướng nhấn mạnh, với một cảng hàng không quốc tế, an toàn và tiện ích cho người sử dụng là tiêu chí quan trọng hàng đầu, hướng tới tiêu chí “sáng, xanh, sạch, đẹp” và tuyệt đối an toàn. Điều này cho thấy Chính phủ không đánh đổi chất lượng lấy tiến độ. Thứ mà xã hội mong đợi không phải là một công trình khánh thành đúng hẹn trên giấy, mà là một sân bay vận hành trơn tru, minh bạch, bảo đảm an toàn và đem lại trải nghiệm xứng đáng với kỳ vọng dành cho một dự án hạ tầng giao thông mang tính biểu tượng.
