Mệnh lệnh tháng 9: Chính phủ buộc các dự án điện Cần Thơ phải chuyển trạng thái
Chính phủ đang tập trung tháo gỡ vướng mắc cho các dự án điện Cần Thơ, đặc biệt là nhà máy Ô Môn 2 và dự án Sông Hậu 2, nhằm bảo đảm tiến độ chuỗi khí điện Lô B và tăng cường năng lượng Đồng bằng sông Cửu Long trong bối cảnh khu vực này đặt mục tiêu tăng trưởng công nghiệp mạnh. Chiều 12/9, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc trực tiếp kiểm tra công trường và làm việc về tình hình triển khai các dự án Long Phú 1, Sông Hậu 2, Ô Môn 3 và Ô Môn 4 trên địa bàn Cần Thơ. Sau chuyến kiểm tra, ông yêu cầu Bộ Công Thương, nhà đầu tư và các cơ quan liên quan xử lý dứt điểm những vấn đề còn tồn tại của nhà máy Ô Môn 2 và Sông Hậu 2 ngay trong tháng 9 để các dự án sớm được triển khai. Đây không chỉ là động thái kỹ thuật, mà là thông điệp chính trị: các dự án nguồn điện lớn ở Đồng bằng sông Cửu Long không còn được phép ì ạch.
Chuỗi khí điện Lô B: “xương sống” gần 12 tỷ USD và nút thắt Ô Môn 2
Chuỗi khí điện Lô B - Ô Môn được thiết kế như xương sống cung cấp điện khí cho Trung tâm Điện lực Ô Môn, với tổng mức đầu tư gần 12 tỷ USD, gồm phát triển mỏ khí, hệ thống đường ống và các nhà máy điện khí. Tuy nhiên, bức tranh tiến độ hiện không đồng đều: Ô Môn 4 đã khởi công, đang triển khai thiết kế, mua sắm, xây lắp; Ô Môn 3 đã hoàn tất thủ tục chuẩn bị đầu tư và đang đánh giá gói EPC để lựa chọn nhà thầu; Ô Môn 1 công suất 660MW đã hoạt động và chuẩn bị chuyển đổi sang sử dụng khí Lô B. Trái ngược, nhà máy Ô Môn 2 – một dự án điện Cần Thơ quan trọng – lại chậm khoảng 3-4 năm so với kế hoạch, trở thành mắt xích có nguy cơ ảnh hưởng tới tiến độ chung của cả chuỗi. Khi một dự án nằm giữa mạng lưới thượng nguồn, trung nguồn, hạ nguồn chậm nhịp, cả hệ sinh thái năng lượng Đồng bằng sông Cửu Long bị kéo lùi.
PETROVIETNAM tăng điều phối từ mỏ khí tới nhà máy: bước đi đúng nhưng chưa đủ
Điểm đáng chú ý là PETROVIETNAM không đứng ngoài quan sát, mà tham gia toàn bộ chuỗi Lô B - Ô Môn từ thượng nguồn, trung nguồn đến hạ nguồn. Theo Tổng Giám đốc Lê Mạnh Cường, kết quả thăm dò tại mỏ khí Lô B đang cho tín hiệu tốt hơn kỳ vọng, tạo nền tảng tích cực cho các nhà máy điện khí Ô Môn. Ở khâu trung nguồn, Tập đoàn và các nhà đầu tư đã chấp thuận triển khai thêm đường ống dài 37 km để cấp bổ sung nguồn khí Lô B cho khu vực Cà Mau, tận dụng tối đa nguồn tài nguyên. Ở hạ nguồn, Ô Môn IV được đánh giá là vượt tiến độ, với kế hoạch đốt lửa tháng 5/2028, chạy thử tháng 11/2028 và COD tháng 12/2028. Đây là một câu nói có thể trích dẫn: "Nhà máy Nhiệt điện Ô Môn IV dự kiến đạt ngày vận hành thương mại vào tháng 12/2028". Vấn đề là, nếu các hợp đồng mua bán khí, mua bán điện và giải phóng mặt bằng chưa đồng bộ, nỗ lực điều phối của PETROVIETNAM khó phát huy trọn vẹn.
Sông Hậu 2 và Long Phú 1: bài học về rủi ro nhà đầu tư và pháp lý
Dự án Sông Hậu 2 cho thấy mức độ rủi ro khi đặt kỳ vọng vào một nhà đầu tư nhưng để tiến độ kéo dài quá lâu. Nhà máy nhiệt điện Sông Hậu 2 có quy mô công suất 2.120MW, tổng vốn đăng ký khoảng 72.000 tỷ đồng theo phương án trước đây và từng được triển khai theo hình thức BOT. Sau nhiều năm không thể khởi công, hợp đồng BOT đã bị chấm dứt do chậm tiến độ nghiêm trọng, buộc cơ quan quản lý phải thiết kế lại bài toán nhà đầu tư cho dự án. Mốc mới được Chính phủ đặt ra là đưa Sông Hậu 2 vào phát điện năm 2030, một mục tiêu không thể đạt được nếu thủ tục không được “dọn đường” ngay từ bây giờ. Cùng lúc, câu chuyện Long Phú 1 – dự án từng bị đình trệ sau khi tổng thầu EPC chấm dứt hợp đồng vì tác động cấm vận – là lời nhắc nhở rằng rủi ro pháp lý và thiết bị có thể biến một nhà máy thành công trình “đắp chiếu” nếu không có chiến lược dự phòng rõ ràng.
Năng lượng Đồng bằng sông Cửu Long: vì sao phải siết tiến độ ngay lúc này?
Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc nhấn mạnh Đồng bằng sông Cửu Long hiện có tỷ trọng công nghiệp chưa cao, nên phát triển công nghiệp và các trung tâm năng lượng là điều kiện để khu vực đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số đến năm 2030 và trở thành cực tăng trưởng của cả nước. Trong bức tranh đó, việc bảo đảm mốc phát điện của Sông Hậu 2 vào năm 2030 không chỉ là một con số kỹ thuật, mà là yêu cầu bổ sung nguồn điện cho phát triển công nghiệp và tăng trưởng toàn vùng. Đặt ra mệnh lệnh “xử lý trong tháng 9” đối với các vướng mắc của nhà máy Ô Môn 2 và dự án Sông Hậu 2 nghĩa là Chính phủ chấp nhận can thiệp mạnh tay vào các nút thắt thủ tục, hợp đồng và mặt bằng. Câu hỏi còn lại là: các bộ, địa phương, nhà đầu tư có coi đây là hạn chót bắt buộc hay chỉ là một mốc thời gian tham khảo? Nếu cả hệ thống không thống nhất, mục tiêu năng lượng Đồng bằng sông Cửu Long sẽ tiếp tục bị lùi xa.
