Bãi Vòng là gì trong bức tranh quy hoạch đô thị Phú Quốc?
Bãi Vòng là phân khu rộng hơn 1.759ha được quy hoạch thành khu đô thị phía Đông sân bay Phú Quốc, với quy mô dân số dự kiến khoảng 35.000 người, kết hợp chức năng du lịch hỗn hợp, khu du lịch sinh thái, sân golf, khu phi thuế quan và các khu dân cư – tái định cư nhằm tạo ra một cực tăng trưởng mới cho đảo ngọc.
Điểm đáng nói là quyết định phê duyệt quy hoạch phân khu Bãi Vòng tỷ lệ 1/2.000 của UBND tỉnh An Giang được ban hành ngày 16/09, chính thức đặt nền móng cho một siêu đô thị hơn 1.700ha nằm giữa sân bay quốc tế và bờ biển phía Đông. Phú Quốc quy hoạch đô thị không còn dừng ở dải trung tâm Dương Đông; lần này, trục phát triển dịch chuyển mạnh sang phía Đông sân bay – nơi hội tụ cả biển, đồi núi và hạ tầng hàng không. Đây không chỉ là một bản vẽ kỹ thuật, mà là sự tuyên bố tham vọng: biến khu du lịch sinh thái thành hạt nhân kinh tế mới, cạnh tranh với các điểm đến trong khu vực.
Quy mô 1.759ha: siêu đô thị hay phép thử năng lực thực thi?
Về con số, Bãi Vòng là một dự án hiếm khiêm tốn: hơn 1.759ha, phục vụ khoảng 35.000 người, với đất dân dụng hơn 821ha – gần 47% tổng diện tích. Trong nhóm đất ở hơn 665ha, quy hoạch tính tới cả khu dân cư hiện hữu cải tạo, phát triển nhà ở mới, các khu hỗn hợp nhà ở – dịch vụ và không gian sinh thái mật độ thấp. Một câu trích dẫn đáng chú ý là: “Trong tổng diện tích quy hoạch, đất dân dụng chiếm hơn 821 ha; đất ngoài dân dụng hơn 548 ha; đất khác khoảng 331 ha và đất tiểu thủ công nghiệp 59 ha.”
Về cấu trúc, khu đô thị được chia thành 3 đơn vị ở, một khu tái định cư Hàm Ninh gần 103ha với khoảng 10.000 cư dân, cùng một khu tiểu thủ công nghiệp hơn 59ha. Đơn vị ở số 2 – lớn nhất với hơn 735ha – tập trung sân golf, dịch vụ du lịch và các khu đô thị sinh thái mật độ thấp, cho thấy định hướng Bãi Vòng là khu du lịch sinh thái nhưng được quản trị theo logic đô thị chứ không chỉ là resort rời rạc. Tuy nhiên, quy mô lớn cũng là phép thử năng lực đồng bộ hạ tầng, quản lý dân cư và kiểm soát thị trường bất động sản; nếu chỉ dừng ở phân lô và khách sạn, “siêu đô thị” sẽ khó xứng với tên gọi.
Vị trí “kẹp” giữa sân bay và biển Đông: lợi thế chiến lược hay bài toán áp lực?
Bãi Vòng không chỉ lớn, mà còn ở vị trí hiếm: phía Tây giáp Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc và khu vực Dương Đông, phía Đông giáp biển; phía Bắc và Nam ôm trọn dãy núi, rừng đặc dụng và rừng phòng hộ. Với vị trí nằm giữa sân bay và bờ biển phía Đông, quy hoạch này bổ sung một không gian đô thị – du lịch quy mô lớn, tạo quỹ đất nhà ở, thương mại, dịch vụ và các chức năng hỗ trợ du lịch cho giai đoạn phát triển tiếp theo.
Đi cùng Bãi Vòng, dự án sân bay Phú Quốc cũng đang được điều chỉnh quy hoạch chi tiết thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến 2050, với tổng nhu cầu sử dụng đất hơn 1.049ha. Các hạng mục như sân đỗ, nhà ga T1-T2, giao thông nội cảng, bãi đỗ xe được thiết kế lại để tăng kết nối và hiệu quả khai thác, trong đó có cả việc chuẩn bị cho APEC 2027. Nghĩa là Bãi Vòng sẽ không phải một khu đô thị biệt lập, mà là phần kéo dài của “thành phố sân bay”. Lợi thế là rõ: khả năng đón luồng khách quốc tế, hấp dẫn nhà đầu tư du lịch-dịch vụ. Nhưng áp lực cũng không nhỏ: tiếng ồn, mật độ giao thông, áp lực môi trường nếu quy hoạch mềm về hạ tầng công cộng và cây xanh.
Từ khu du lịch sinh thái tới trung tâm kinh tế dịch vụ
Tham vọng lớn nhất của Phú Quốc quy hoạch đô thị phía Đông sân bay không phải chỉ thêm vài khu nghỉ dưỡng, mà là tái định nghĩa vai trò Bãi Vòng như trung tâm kinh tế dịch vụ mới. Quy hoạch bố trí khoảng 126ha dịch vụ du lịch, 57ha thương mại – dịch vụ, 82ha sân golf, 27ha đất phi thuế quan, cùng 60ha cây xanh đô thị và 110ha đất giao thông đối ngoại. Khu phi thuế quan gắn với thương mại – dịch vụ tại đơn vị ở số 3 mở ra khả năng hình thành “cửa ngõ logistics nhẹ” cho du khách và hàng hóa liên quan tới du lịch.
Ở cấp độ cấu trúc không gian, Bãi Vòng được định hướng thành mạng lưới khu dân cư, tái định cư, dịch vụ du lịch, công trình công cộng, công viên cây xanh – sân golf, khu hỗn hợp và nông nghiệp sinh thái, kết nối bởi các tuyến ĐT.975C, ĐT.973 và Đồng Tranh. Khi các hạng mục này được triển khai đồng bộ, khu vực phía Đông sân bay sẽ có thêm điều kiện phát triển các chức năng đô thị, du lịch và thương mại trong tổng thể không gian của Phú Quốc. Nói cách khác, nếu triển khai đúng định hướng, khu du lịch sinh thái này có thể tiến hóa thành trung tâm kinh tế dịch vụ gắn với dự án sân bay Phú Quốc, thay vì chỉ là “khu nghỉ dưỡng cạnh sân bay”.
Chiến lược dài hạn: bền vững hay tăng trưởng nóng?
Quy hoạch Bãi Vòng được chia làm hai giai đoạn: ngắn hạn đến 2030 và dài hạn đến 2040, nhằm cụ thể hóa Quy hoạch chung Phú Quốc, đồng thời làm cơ sở lập quy hoạch chi tiết, triển khai dự án đầu tư và quản lý xây dựng. Ở chiều tích cực, việc chia tầng nấc thời gian giúp tránh cú sốc hạ tầng, cho phép địa phương điều chỉnh theo nhu cầu thực tế. Cục Hàng không Việt Nam cũng đã kiến nghị cập nhật phương án sân bay vào các quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và hệ thống giao thông công cộng kết nối với cảng, thể hiện sự phối hợp giữa không gian đô thị và hạ tầng hàng không.
Tuy vậy, câu hỏi lớn là liệu chiến lược phát triển bền vững có thắng thế trước cám dỗ tăng trưởng nóng. Đất dân dụng chiếm gần một nửa, nhà ở hỗn hợp – dịch vụ có thể cao tới 10–15 tầng, trong khi các giá trị làng chài ven biển, rừng phòng hộ, nông nghiệp sinh thái được kỳ vọng bảo tồn. Nếu không có kỷ luật quy hoạch và tiêu chuẩn môi trường rõ ràng, khu du lịch sinh thái dễ biến thành “đô thị bê tông hóa cạnh biển”. Ngược lại, nếu giữ được cân bằng giữa nhà ở, thương mại, khu phi thuế quan, sân golf và mảng xanh, Bãi Vòng có cơ hội trở thành hình mẫu mới cho phát triển đô thị gắn du lịch-dịch vụ ở Phú Quốc.
