Từ giải ngân vốn công đến bài toán chọn lọc dòng vốn chất lượng
Lào Cai đầu tư 2027 là sự kết hợp giữa một chương trình xúc tiến đầu tư được thiết kế có trọng tâm và cách điều hành giải ngân vốn công gắn chặt với tiến độ thực hiện dự án, nhằm duy trì đà tăng trưởng kinh tế hai con số, nâng chất lượng hạ tầng và thu hút dòng vốn công nghệ tiên tiến phù hợp quy hoạch phát triển dài hạn của tỉnh.
Điểm then chốt của chiến lược này là tỉnh không xem giải ngân vốn công như một cuộc chạy đua số liệu, mà như thước đo chất lượng triển khai đầu tư. Năm 2026, Lào Cai được giao kế hoạch vốn đầu tư công 8.861 tỷ đồng, và mục tiêu là giải ngân gắn liền với khối lượng công trình hoàn thành, từ cầu, đường, trường học đến hạ tầng phục vụ sản xuất và đời sống người dân. Đằng sau mỗi đồng vốn được giải ngân đúng tiến độ là một đoạn đường được nối, một cây cầu được hoàn thiện, một lớp học nội trú vùng biên được đưa vào sử dụng, tạo ra tác động hữu hình với cộng đồng.
Ở chiều ngược lại, nếu xúc tiến đầu tư chỉ dừng ở hội nghị, ký kết và danh mục dự án, không gắn được với dòng vốn cụ thể và khả năng giải ngân, thì dễ rơi vào tình trạng "nhiều sự kiện, ít công trình". Lựa chọn của Lào Cai là nối liền hai khâu: chọn nhà đầu tư có tiềm lực, công nghệ tiên tiến cho giai đoạn 2027 và đồng thời siết kỷ luật giải ngân, buộc mỗi kế hoạch vốn phải đi cùng mặt bằng sạch, hồ sơ nghiệm thu và trách nhiệm rõ ràng của từng đơn vị.
Chương trình xúc tiến đầu tư: từ 4 trụ cột đến 19 hoạt động cụ thể
Quyết định số 3475/QĐ-UBND vừa được ban hành phê duyệt Chương trình xúc tiến đầu tư tỉnh Lào Cai năm 2027, xây dựng trên nền tảng các mục tiêu Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh, kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội 2026–2030 và quy hoạch tỉnh đến 2030, tầm nhìn 2050. Thay vì xúc tiến theo kiểu "trải thảm" mọi lĩnh vực, chương trình mới xoay quanh bốn trụ cột rõ ràng: công nghiệp xanh – chế biến sâu, nông nghiệp hàng hóa chất lượng cao, du lịch chất lượng cao và kinh tế cửa khẩu – logistics.
Đi xa hơn những khẩu hiệu, Lào Cai thiết kế 19 hoạt động xuyên suốt, từ nghiên cứu, khảo sát thị trường, kết nối đối tác đến quảng bá môi trường đầu tư và hỗ trợ doanh nghiệp ngay tại chỗ. Tổng kinh phí dự kiến của chương trình là 14.556 triệu đồng từ nguồn ngân sách nhà nước, cho thấy tỉnh sẵn sàng chi ngân sách để tạo nền cho dòng vốn tư nhân chất lượng cao. Một câu nói đáng chú ý trong chương trình là phương châm xúc tiến "có trọng tâm, trọng điểm, thực chất và hiệu quả" – thông điệp rõ ràng rằng số lượng hội nghị không còn là thước đo thành công.
Không gian thu hút đầu tư cũng được định vị cụ thể: Khu kinh tế cửa khẩu Lào Cai, các khu vực động lực phát triển, khu công nghiệp, cụm công nghiệp mới, khu du lịch trọng điểm cùng các trung tâm logistics, thương mại và dịch vụ. Việc xác định địa chỉ rõ ràng giúp doanh nghiệp thấy ngay "đất" để triển khai dự án, tránh cảnh hồ sơ nằm chờ quy hoạch. Quan trọng hơn, nó tạo sự nhất quán giữa bản đồ quy hoạch và thực tế giải ngân vốn công, hạn chế việc đầu tư dàn trải không gắn với tầm nhìn dài hạn.
Ưu tiên công nghệ tiên tiến, giá trị gia tăng cao và môi trường
Thay vì chấp nhận mọi dòng vốn, Lào Cai đặt tiêu chí lọc ngay từ cửa: chỉ những dự án sử dụng công nghệ tiên tiến, tạo giá trị gia tăng cao, thân thiện với môi trường và phù hợp quy hoạch mới thuộc nhóm ưu tiên. Đây là lựa chọn mang tính "chất lượng hóa" dòng vốn, chấp nhận đi chậm với những dự án không đạt chuẩn nhưng kỳ vọng đi nhanh và bền vững với những nhà đầu tư chiến lược có tiềm lực công nghệ và quản trị.
Bốn trụ cột của chương trình xúc tiến đầu tư 2027 đều có điểm chung: gắn công nghệ tiên tiến với lợi thế địa phương. Công nghiệp xanh, chế biến sâu khoáng sản, nông lâm sản và dược liệu được định hướng để nâng giá trị tài nguyên nhưng giảm tác động đến môi trường. Nông nghiệp hàng hóa chất lượng cao, nông nghiệp hữu cơ và kinh tế tuần hoàn sử dụng khí hậu, đất đai, vùng dược liệu của Lào Cai như một "phòng thí nghiệm" cho mô hình nông nghiệp sạch. Du lịch chất lượng cao, sinh thái, nghỉ dưỡng và du lịch biên giới khai thác cảnh quan, khí hậu và văn hóa nhưng tránh kiểu phát triển phá vỡ bản sắc.
Ở trụ cột kinh tế cửa khẩu – logistics, định hướng thu hút vốn tập trung vào thương mại quốc tế và trung tâm giao thương với vùng Tây Nam Trung Quốc, nơi công nghệ quản lý chuỗi cung ứng, kho bãi và logistics giữ vai trò quyết định. Tỉnh ưu tiên tiếp cận các tập đoàn có công nghệ hiện đại và năng lực quản trị tiên tiến, không chỉ để mang thiết bị, dây chuyền vào các khu công nghiệp mà còn để nhập khẩu cách quản trị dự án, quản lý rủi ro và chuẩn mực môi trường. Với cách chọn lọc này, Lào Cai khoanh vùng những nhà đầu tư có thể đồng hành lâu dài, thay vì những dự án ngắn hạn chỉ "khai thác rồi đi".
Giải ngân vốn công: kỷ luật thực thi và nguyên tắc “6 rõ”
Nếu chương trình xúc tiến đầu tư là "đầu vào" của dòng vốn xã hội, thì giải ngân vốn công là phép thử năng lực thực thi của bộ máy. Ngay từ đầu năm, Lào Cai yêu cầu các cấp, ngành, địa phương và chủ đầu tư bám sát tiến độ, chủ động tháo gỡ khó khăn, không dồn khối lượng vào cuối năm. Cách làm này đưa công tác giải ngân về đúng thực chất: phải có mặt bằng, có khối lượng thi công, có hồ sơ nghiệm thu, thanh toán và phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan.
Giải phóng mặt bằng – điểm nghẽn thường thấy – được xử lý bằng việc huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc, tăng cường phối hợp chính quyền các cấp, cơ quan chuyên môn, chủ đầu tư và người dân để tháo gỡ từng vướng mắc. Mặt bằng sạch đến đâu, thi công đến đó; trên công trường, nhà thầu tranh thủ thời tiết thuận lợi, tăng ca, tăng kíp để tăng khối lượng thực hiện. Tại các dự án trọng điểm, lãnh đạo UBND tỉnh yêu cầu nguyên tắc “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian và rõ kết quả, biến giải ngân thành nhiệm vụ cụ thể của từng tổ chức, cá nhân.
Tỉnh thành lập 5 tổ công tác do lãnh đạo UBND tỉnh làm tổ trưởng, gồm đại diện các sở Tài chính, Xây dựng, Nông nghiệp và Môi trường, Công Thương, Y tế, Giáo dục và Đào tạo, Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng Văn phòng UBND. Các tổ này thường xuyên kiểm tra, rà soát, đề xuất điều chuyển vốn từ dự án chậm sang dự án có khả năng giải ngân tốt, đồng thời kiến nghị xem xét trách nhiệm với đơn vị làm chậm tiến độ. Kết quả là sau 9 tháng, 24/24 chủ đầu tư cấp tỉnh và 99/99 chủ đầu tư cấp xã, phường đều giải ngân từ 75% kế hoạch vốn trở lên – con số cho thấy kỷ luật thực thi đã trở thành nếp.
Giữ đà tăng trưởng hai con số bằng kết nối vốn công – vốn tư
Giải ngân vốn công không chỉ là nhiệm vụ tài chính mà được Lào Cai xác định là nhiệm vụ chính trị quan trọng, có vai trò dẫn dắt đầu tư xã hội và tạo động lực để tỉnh hoàn thành mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số. Từ nay đến cuối năm, khối lượng công việc còn lớn và mục tiêu là hoàn thành 100% kế hoạch giải ngân, hạn chế tối đa phải chuyển khối lượng sang năm sau do chậm tiến độ. Nếu đạt được, Lào Cai sẽ củng cố vị trí trong nhóm địa phương dẫn đầu về giải ngân vốn công, qua đó nâng sức hút với nhà đầu tư tư nhân.
Tuy nhiên, điều đáng bàn hơn là cách tỉnh gắn tiến độ giải ngân công với chất lượng dòng vốn tư trong Lào Cai đầu tư 2027. Khi các công trình hạ tầng giao thông, trường học nội trú, hạ tầng đô thị và công trình phục vụ sản xuất, đời sống được hoàn thành đúng tiến độ, chúng trở thành "đòn bẩy" khiến các dự án công nghệ tiên tiến, giá trị gia tăng cao có môi trường thuận lợi để triển khai. Đằng sau số liệu giải ngân là mạng lưới đường, cầu, trường học, khu logistics, khu du lịch… mà nhà đầu tư nhìn thấy và đánh giá.
Câu hỏi đặt ra là Lào Cai có duy trì được sự nhất quán giữa chọn lọc nhà đầu tư và áp lực tăng trưởng nhanh hay không. Nếu tỉnh kiên định với tiêu chí công nghệ tiên tiến, thân thiện môi trường và giữ kỷ luật "6 rõ" trong giải ngân, thì khả năng giữ vững vị trí top về giải ngân vốn công đi cùng chất lượng dự án là hoàn toàn có cơ sở. Ngược lại, nếu nới lỏng tiêu chí để chạy theo số lượng, những lợi thế hiện tại rất dễ bị bào mòn. Bài toán cho Lào Cai trong giai đoạn tới vì vậy không chỉ là giải ngân hết vốn, mà là khiến mỗi đồng vốn – công và tư – đều mang lại giá trị lâu dài cho người dân và nền kinh tế.
