86% khối lượng chưa đồng nghĩa đã sẵn sàng khai thác
Tiến độ sân bay Long Thành là mức hoàn thành xây dựng và chuẩn bị các công trình, hệ thống cùng điều kiện khai thác để Cảng hàng không quốc tế Long Thành có thể đón chuyến bay an toàn, đồng bộ. Tính đến ngày 9/10, dự án thành phần 3 đạt khoảng 86% khối lượng theo giá trị hợp đồng; trong 16 gói thầu chính, 4 gói đã hoàn thành và 12 gói còn lại đang thi công. Tỷ lệ này cho thấy công trường đã đi xa, nhưng không thể xem là bảo đảm chắc chắn cho ngày mở cửa: những phần việc cuối thường liên quan đến lắp đặt, tích hợp, kiểm tra và nghiệm thu. Cục Hàng không Việt Nam xác định mốc 0 giờ ngày 24/12/2026 để đưa sân bay vào vận hành. Từ nay đến mốc đó, áp lực không chỉ là hoàn thành xây dựng, mà còn chứng minh toàn bộ hệ thống có thể hoạt động an toàn, thông suốt và cùng nhịp.
Phần lớn các gói đang triển khai được đánh giá có khả năng hoàn thành trong tháng 12, nhưng bốn gói vẫn có nguy cơ khó bảo đảm tiến độ: giao thông nội cảng và hạ tầng kỹ thuật (4.8), nhà ga hành khách (5.10), nhà ga hàng hóa số 1 (7.8) và nhà để xe (11.5). Đây đều là hạng mục gắn trực tiếp với khả năng tổ chức khai thác, nên bất kỳ chậm trễ nào cũng có thể làm khó khâu chạy thử và bàn giao. Mục tiêu mở cửa vì vậy phải được nhìn như một bài kiểm tra tổng thể, không phải phép cộng đơn giản của phần trăm xây dựng.
Thiếu lao động, vật liệu và dòng tiền gây sức ép lên các gói thầu
Gói 4.8 cho thấy khoảng cách giữa nhu cầu và lực lượng hiện có: công trường có khoảng 1.440 người so với yêu cầu 2.515, thiếu xấp xỉ 1.075 lao động. Cùng lúc, khối lượng đường còn lại lớn, còn nguồn cung đá và nhựa đường được nêu là thiếu hụt. Báo cáo cũng ghi nhận hơn 10.430 tỷ đồng khối lượng tồn đọng liên quan đến thanh toán, ảnh hưởng đến dòng tiền và khả năng huy động người, thiết bị. Tại nhà ga hành khách, vướng thanh toán một số hạng mục thiết bị khiến một số nhà thầu phải thi công cầm chừng; việc thiếu nhân lực kỹ thuật lành nghề và chuyên gia càng làm rủi ro tăng lên. Đây không còn là chuyện tăng ca đơn thuần: tiến độ phụ thuộc vào việc tháo gỡ đồng thời nút thắt nhân sự, vật liệu và thanh toán.
ACV và các nhà thầu đang tăng nguồn lực, ưu tiên hạng mục then chốt và tổ chức thi công kéo dài đến khuya tại một số công trường. Riêng gói 4.8, liên danh nhà thầu huy động hơn 2.000 nhân sự cùng 186 thiết bị; kế hoạch tháng 11 đặt mục tiêu cơ bản hoàn thành tuyến trục chính từ cổng số 1 đến khu vực nhà ga và đoạn nối từ nhà ga đến cuối tuyến. Với nhà để xe, phương án được điều chỉnh để ưu tiên hoàn thành một cánh trước ngày 30/11, đáp ứng khoảng một nửa công suất khai thác giai đoạn đầu. Những biện pháp này cho thấy nỗ lực bù tiến độ, nhưng chỉ phát huy hiệu quả nếu vật liệu và dòng tiền đến kịp.
Đích đến còn gồm chạy thử, cấp phép và chuẩn bị phục vụ hành khách
Trước ngày vận hành, các công trình trọng yếu dự kiến nghiệm thu trong tháng 11; trước ngày 1/12, các đơn vị phải hoàn tất giấy phép môi trường, phương án phòng cháy chữa cháy, kế hoạch ứng phó sự cố tràn dầu và phương án khẩn nguy an ninh hàng không. Tiếp đó là kiểm định phương tiện chuyên ngành, cấp quyền kiểm soát an ninh, hoàn thiện hồ sơ chứng nhận cảng và phê chuẩn tài liệu phục vụ hoạt động bay. Chương trình vận hành thử gồm 55 kịch bản, tổ chức thành ba đợt từ tháng 9 đến tháng 12/2026. Các bước này không thể rút gọn thành thủ tục hình thức: chạy thử phải cho thấy nhà ga, đường nội cảng, thiết bị và quy trình phối hợp vận hành được như một hệ thống.
Khâu chuẩn bị cũng phải tính đến trải nghiệm thực tế của người đi máy bay. Theo kế hoạch, sân bay có thể khai thác tối đa khoảng 366 chuyến mỗi tuần, gồm 322 chuyến nội địa và 44 chuyến quốc tế. Vì vậy, dịch vụ ăn uống, wifi, mua sắm, phòng khách thương gia và khu vực lưu trú cho khách quá cảnh, tổ bay hoặc hành khách gặp chuyến bay chậm, hủy cần sẵn sàng cùng công trình. Vận hành sân bay Long Thành chỉ thực sự đạt đích khi các điều kiện xây dựng, an toàn, nhân lực và phục vụ hành khách cùng hoàn tất. Mốc 24/12 là mục tiêu đáng theo đuổi, nhưng độ tin cậy của ngày khai thác sẽ được quyết định bởi những việc còn dang dở hôm nay.
