Từ ấn tượng phát triển đến mong muốn học hỏi cải cách bộ máy
Chuyện Chủ tịch Quốc hội Thái Lan Sophon Zaram công khai bày tỏ mong muốn học hỏi kinh nghiệm tinh gọn tổ chức bộ máy từ Việt Nam phản ánh một thực tế mới: cải cách bộ máy nhà nước của Việt Nam đã trở thành điểm tham chiếu trong khu vực, gắn với thành tựu phát triển và vị thế quốc tế ngày càng cao, khiến các nước láng giềng nhìn nhận không chỉ bằng con số tăng trưởng mà bằng cả cách vận hành hệ thống chính trị và hành chính để đạt được kết quả đó.
Trong cuộc tiếp chiều 7/8, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh chuyến thăm chính thức của Sophon Zaram, gắn với hoạt động kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Thái Lan, là một dấu mốc thể hiện sự phát triển mạnh mẽ của quan hệ hai nước và xung lực mới cho hợp tác song phương. Điểm đáng chú ý không nằm ở nghi lễ, mà ở việc lãnh đạo Thái Lan “ấn tượng và chúc mừng những thành tựu phát triển to lớn mà Việt Nam đạt được” đồng thời chủ động nêu yêu cầu học hỏi kinh nghiệm tinh gọn bộ máy. Đó là sự thừa nhận rằng cải cách tổ chức không còn là chuyện nội bộ, mà là tài sản chính sách được đối tác tìm kiếm.
Quan hệ Việt – Thái bước sang giai đoạn đối tác chiến lược toàn diện
Việc Thái Lan chọn thời điểm kỷ niệm 50 năm quan hệ ngoại giao để làm nổi bật nhu cầu trao đổi kinh nghiệm cải cách bộ máy nhà nước cho thấy chiều sâu mới của quan hệ Việt – Thái. Không chỉ là láng giềng ASEAN có quan hệ kinh tế – du lịch sôi động, hai nước đã nâng cấp lên Đối tác Chiến lược toàn diện, mở ra một giai đoạn phát triển mới trong quan hệ song phương, nơi chính sách công và quản trị quốc gia trở thành nội dung hợp tác có chủ đích.
Trong cuộc gặp, Sophon Zaram khẳng định Thái Lan luôn coi trọng khuôn khổ Đối tác Chiến lược toàn diện, đánh giá hai nước có nền tảng hữu nghị bền chặt, lợi ích chiến lược tương đồng và tiềm năng hợp tác to lớn. Kinh tế, thương mại, giáo dục, du lịch tiếp tục được nêu là trụ cột, nhưng chính sự nhấn mạnh vào học hỏi kinh nghiệm tinh gọn tổ chức bộ máy cho thấy hợp tác không chỉ dừng ở trao đổi hàng hóa và khách du lịch. Khi cải cách bộ máy được đặt cạnh các mục tiêu thương mại hướng tới mốc kim ngạch 25 đến 50 tỷ USD, thông điệp khá rõ: hiệu quả quản lý nhà nước đang được nhìn như điều kiện nền để đưa quan hệ kinh tế lên tầm cao mới.
Hợp tác nghị viện: trụ cột mới của hợp tác chính sách công
Đằng sau phát biểu khen ngợi thành tựu phát triển của Việt Nam là nhận thức của Thái Lan rằng cải cách bộ máy nhà nước không thể tách rời cải cách lập pháp và giám sát quyền lực. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm coi trọng vai trò của Quốc hội Thái Lan trong thúc đẩy hợp tác Việt Nam – Thái Lan, khẳng định hợp tác nghị viện là một trụ cột quan trọng, góp phần củng cố tin cậy chính trị và thúc đẩy thực hiện hiệu quả các thỏa thuận song phương.
Sophon Zaram đáp lại bằng cam kết Quốc hội Thái Lan sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Quốc hội Việt Nam, tăng cường hợp tác song phương và đa phương, đồng thời đẩy mạnh trao đổi kinh nghiệm trong công tác lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước. Về bản chất, đây là một tuyên bố hợp tác chính sách công: hai bên đặt ra kênh nghị viện để bàn sâu về cách xây dựng luật, kiểm soát chính phủ và thiết kế bộ máy phù hợp. Nếu được triển khai thực chất, kênh này có thể trở thành phòng thí nghiệm chính sách chung, nơi hai bên học từ thành công lẫn sai sót của nhau thay vì chỉ dừng ở văn kiện mang tính nghi thức.
Từ chiến lược “Ba kết nối” đến tầm nhìn chia sẻ kinh nghiệm chính phủ
Một điểm nhấn khác trong cuộc hội kiến là sự nhất trí tiếp tục tăng cường hợp tác quốc phòng – an ninh, phối hợp phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia, và sớm cụ thể hóa Chiến lược “Ba kết nối” nhằm tăng cường liên kết hai nền kinh tế. Việc hai lãnh đạo khẳng định sẽ phối hợp chặt chẽ tại các cơ chế hợp tác khu vực và quốc tế, nhất là ASEAN, các cơ chế Tiểu vùng Mekong và Liên Hợp Quốc, cho thấy cải cách bộ máy nhà nước được đặt trong tầm nhìn khu vực và đa phương chứ không chỉ trong phạm vi song phương.
Thái Lan không tìm đến Việt Nam chỉ để hỏi vài kinh nghiệm kỹ thuật về sắp xếp cơ quan. Khi họ nói mong muốn học hỏi tinh gọn tổ chức bộ máy, đó là mong muốn học cách thiết kế thể chế để đáp ứng đòi hỏi hội nhập sâu, xử lý các thách thức như tội phạm xuyên quốc gia, kết nối hạ tầng và chuỗi cung ứng. Hợp tác trao đổi kinh nghiệm chính phủ, nếu đi cùng các dự án “Ba kết nối”, có thể giúp hai nước xây dựng mô hình phối hợp xuyên biên giới, nơi cải cách trong nước được tính đến khả năng đồng bộ với đối tác và khu vực.
Kết luận: Việt Nam trở thành điểm tham chiếu cải cách trong quan hệ Việt – Thái
Tiếp đón Chủ tịch Quốc hội Thái Lan, lãnh đạo Việt Nam không chỉ phát đi thông điệp về tình hữu nghị và Đối tác Chiến lược toàn diện, mà còn về một vị thế mới: Việt Nam được đối tác coi là nguồn kinh nghiệm cải cách bộ máy nhà nước. Trong bối cảnh Thủ tướng hai nước đánh giá quan hệ Việt Nam – Thái Lan đang ở giai đoạn tốt đẹp nhất kể từ trước đến nay, việc Bangkok ngỏ lời học hỏi mô hình tinh gọn tổ chức bộ máy cho thấy chất lượng hợp tác đã bước vào tầng sâu của chính sách công.
Từ đây, câu hỏi không còn là liệu Việt Nam có thể chia sẻ gì, mà là chia sẻ như thế nào để vừa giữ được bản sắc thể chế, vừa hỗ trợ được đối tác trong việc cải thiện quản lý nhà nước. Nếu hai bên biến lời hứa trao đổi kinh nghiệm lập pháp, giám sát thành chương trình làm việc cụ thể, quan hệ Việt – Thái sẽ có thêm một trụ cột mới, nơi cải cách bộ máy không chỉ phục vụ một quốc gia mà còn góp phần xây dựng chuẩn mực quản trị chung trong ASEAN.
