Tây Ninh đang chơi ván cờ lớn với quỹ đất công nghiệp
Chiến lược mở rộng đất công nghiệp và logistics Tây Ninh là kế hoạch đồng bộ từ thu hồi đất, phát triển khu đô thị – công nghiệp đến hoàn thiện hạ tầng kết nối, nhằm biến tỉnh biên giới này thành cực sản xuất – dịch vụ mới cạnh tranh trực tiếp với các địa phương công nghiệp lân cận trong vùng Đông Nam Bộ. Việc này không chỉ tăng quy mô đất sản xuất mà còn tái định hình dòng vốn đầu tư, việc làm và chuỗi cung ứng gắn với kinh tế cửa khẩu. Tây Ninh đang chọn cách mở không gian trước, gọi vốn sau, thay vì chờ nhà đầu tư rồi mới chạy theo giải phóng mặt bằng.
UBND tỉnh đã trình HĐND danh mục 4 công trình, dự án cần thu hồi đất trong đợt 5 phục vụ phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng, dự kiến được xem xét tại kỳ họp thứ 7 của HĐND tỉnh khóa XI trong năm 2026. Tổng diện tích thu hồi lên đến 2.632,71 ha, trong đó Khu đô thị mới Long Hựu chiếm gần như toàn bộ với hơn 2.609 ha. Đây là bước đi thể hiện rõ lựa chọn tăng tốc “thu hồi đất 2026” để chuẩn bị mặt bằng cho một chu kỳ tăng trưởng mới, thay vì mở rộng nhỏ giọt như giai đoạn trước.
Từ thu hồi đất 2.632 ha đến 1.457 ha đất sạch: Tây Ninh chuẩn bị gì cho nhà đầu tư?
Việc bổ sung 4 dự án vào danh mục thu hồi đất đợt 5 gồm 2 công trình đầu tư công, 1 dự án của tổ chức kinh tế và 1 dự án đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư, với tổng diện tích 2.632,71 ha, nhắm tới hai mục tiêu: tạo ra không gian đô thị – dịch vụ mới và xử lý điểm nghẽn mặt bằng cho phát triển công nghiệp. Việc liên tục cập nhật danh mục “thu hồi đất 2026” cho thấy tỉnh chấp nhận đối diện bài toán giải phóng mặt bằng sớm, để không lỡ nhịp dòng vốn dịch chuyển sản xuất khỏi các trung tâm đã quá tải.
Song song, hệ thống khu công nghiệp Tây Ninh đã đi trước một bước với quỹ đất sạch khá hiếm trong khu vực: 35 khu công nghiệp đủ điều kiện tiếp nhận đầu tư có 7.528,61 ha đất công nghiệp có thể cho thuê, trong đó đã cho thuê 5.137,8 ha và còn 1.457,23 ha đất sạch sẵn sàng cho thuê, tỷ lệ lấp đầy đạt 68,24%. Đây là con số biết nói: đất đã giải phóng, hạ tầng khu công nghiệp đã hình thành, nghĩa là nhà đầu tư không phải mất nhiều năm chờ đợi như ở một số địa phương cùng nhóm.
Khu công nghiệp, logistics và kinh tế cửa khẩu: tam giác cạnh tranh mới
Theo quy hoạch đến năm 2030, Tây Ninh đặt tham vọng có tới 100 khu công nghiệp với tổng diện tích 31.339,91 ha; hiện 54 khu đã được thành lập với 16.342,3 ha, trong đó 35 khu đủ điều kiện tiếp nhận đầu tư với 10.289,2 ha quy hoạch. Đây không phải là kế hoạch “thêm vài khu công nghiệp” mà là nỗ lực xây trục sản xuất công nghiệp quy mô vùng. Đáng chú ý hơn, tỉnh chủ động gắn các khu công nghiệp với 3 khu kinh tế cửa khẩu tổng diện tích 68.561 ha, gồm Long An, Mộc Bài và Xa Mát.
Lợi thế nằm ở chỗ: mở rộng đất công nghiệp đi cùng phát triển logistics Tây Ninh và kinh tế cửa khẩu, đặt nhà máy gần biên giới Campuchia, nhưng vẫn kết nối nhanh với TP.HCM và Đồng bằng sông Cửu Long. Khi tỉnh tập trung đầu tư hạ tầng giao thông chiến lược, tăng cường kết nối liên vùng, kết hợp cải cách hành chính, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, Tây Ninh gửi đi thông điệp rõ ràng: đây không chỉ là nơi có đất rẻ, mà là điểm bám mới cho chuỗi cung ứng xuyên biên giới.
Lợi ích và áp lực với người dân, doanh nghiệp trong chiến lược mới
Đằng sau bản đồ quy hoạch là đời sống của hàng trăm nghìn người. Hiện các khu công nghiệp và khu kinh tế đã thu hút 2.674 dự án, trong đó có 2.531 dự án đang hoạt động, tạo việc làm cho khoảng 376.000 lao động. Với quỹ đất mở rộng, số việc làm mới chắc chắn còn tăng, cơ hội dịch chuyển lao động nông nghiệp sang công nghiệp – dịch vụ sẽ lớn hơn. Đồng thời, định hướng phát triển các khu công nghiệp theo hướng xanh, sinh thái, hiện đại và kinh tế tuần hoàn nếu thực thi nghiêm túc sẽ giảm nỗi lo ô nhiễm thường thấy ở các vùng công nghiệp cũ.
Tuy vậy, thu hồi đất quy mô lớn luôn kéo theo rủi ro xung đột lợi ích, nhất là với các khu dân cư và sản xuất nông nghiệp hiện hữu. Việc lập danh mục thu hồi đất dựa trên Luật Đất đai 2024 và điều chỉnh Quy hoạch tỉnh 2021–2030, tầm nhìn 2050 là cần thiết, nhưng chưa đủ. Tỉnh chỉ thật sự cạnh tranh bền vững khi cơ chế bồi thường, tái định cư minh bạch, sinh kế sau thu hồi đất được đảm bảo, để người dân không trở thành bên thua cuộc trong cuộc đua thu hút vốn.
Tây Ninh cần làm gì để bứt phá khỏi “vùng trũng phụ trợ”?
Quy hoạch Khu đô thị mới Long Hựu khoảng 2.609,67 ha, quy mô dân số gần 200.000 người, với thời hạn lập quy hoạch đến 2035 và hoàn thành vào 2045, cho thấy Tây Ninh không muốn chỉ là nơi đặt nhà máy mà còn là không gian đô thị – dịch vụ mới kết nối với các đô thị của TP.HCM. Đây là bước đi đúng hướng để tránh rơi vào bẫy trở thành “vùng trũng gia công”, chỉ cung cấp lao động giá rẻ và đất giá rẻ.
Trong những năm tới, trọng tâm không nên chỉ là mở rộng đất công nghiệp, mà phải là nâng chất khu công nghiệp Tây Ninh: lựa chọn ngành FDI có hàm lượng công nghệ cao hơn, gắn logistics Tây Ninh với dịch vụ giá trị gia tăng, đẩy mạnh công nghiệp hỗ trợ và dịch vụ nghiên cứu – phát triển. Đại diện Ban Quản lý Khu kinh tế đã khẳng định sẽ tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, nâng chất hạ tầng và dịch vụ nhà đầu tư, chủ động nắm bắt tình hình để tháo gỡ khó khăn trong phạm vi chức năng được giao. Nếu cam kết này được biến thành hành động nhất quán, Tây Ninh có cơ hội thực sự trở thành cực tăng trưởng mới chứ không chỉ là sân sau của các trung tâm công nghiệp lân cận.
