Sự kiện chỉ có ý nghĩa khi mở được đường ra thị trường
Festival Bảo tồn và Phát triển làng nghề toàn cầu là sự kiện quy tụ nghệ nhân, cơ sở sản xuất, doanh nghiệp và khách quốc tế để giới thiệu nghề thủ công, trao đổi ý tưởng sáng tạo và tìm cơ hội phát triển thị trường. Lần đầu tổ chức tại Hà Nội, Festival diễn ra từ ngày 13 đến 16/11 tại Khu di sản Hoàng thành Thăng Long, với khoảng 200 đại biểu quốc tế đến từ hơn 50 quốc gia và vùng lãnh thổ. Quy mô ấy tạo cơ hội đưa nghề thủ công đến với công chúng rộng hơn, nhưng đông người tham dự không tự động đồng nghĩa với đầu ra cho sản phẩm. Giá trị của sự kiện cần được đo bằng những kết nối tiếp tục sau ngày bế mạc: đối tác được tìm thấy, khách hàng hiểu sản phẩm và nghệ nhân có thêm việc làm. Nếu thiếu bước tiếp nối, trình diễn dễ dừng ở một khoảnh khắc đẹp.
Trưng bày, trình diễn và xúc tiến cần gặp nhau
Chương trình dự kiến kết hợp trưng bày, trình diễn thủ công, xúc tiến đầu tư, kết nối thiết kế sáng tạo và quảng bá du lịch làng nghề. Tại không gian trưng bày và tạo tác, nghệ nhân cùng cơ sở sản xuất có thể giới thiệu sản phẩm, gặp doanh nghiệp và kết nối giao thương. Hội nghị xúc tiến đầu tư các sản phẩm ngành nghề nông thôn dự kiến tổ chức sáng 14/11 tại Trung tâm Tinh hoa làng nghề Việt ở Bát Tràng; ngày 15/11 có Hội thi sản phẩm thủ công châu Á-Thái Bình Dương, tạo dịp kết nối nghệ nhân với nhà thiết kế. Đây là cấu trúc đáng kỳ vọng bởi kỹ thuật chỉ giữ được chỗ đứng khi gặp nhu cầu sử dụng và cách tiếp cận khách hàng phù hợp. Tuy vậy, kết nối tại sự kiện phải được theo đuổi thành hợp tác cụ thể, thay vì chỉ trao danh thiếp hay dừng ở phần giới thiệu.
Ba làng nghề Hải Phòng mang theo bản sắc riêng
Hải Phòng có ba đại diện: gốm Chu Đậu ở xã Thái Tân, thêu ren Xuân Nẻo ở xã Đại Sơn và khắc in mộc bản Thanh Liễu ở phường Tân Hưng. Thành phố được bố trí bốn gian hàng tiêu chuẩn; nghệ nhân sẽ trực tiếp tạo tác, trình diễn tay nghề trước người dân, du khách và đại biểu quốc tế. Sự hiện diện này giúp làng nghề Hải Phòng kể câu chuyện bằng cả kỹ thuật lẫn sản phẩm, thay vì chỉ trưng bày thành phẩm tách khỏi người làm ra chúng. Với người mua và đối tác tiềm năng, được tận mắt xem một công đoạn có thể giúp nhận ra công sức, chất liệu và giá trị văn hóa ẩn sau món đồ. Nhưng quảng bá hiệu quả còn đòi hỏi thông tin rõ về nguồn gốc và cách đặt hàng, để sự quan tâm tại gian hàng có cơ hội trở thành nhu cầu thực.
Bảo tồn làng nghề phải nuôi được người giữ nghề
Festival mở cơ hội gắn bảo tồn làng nghề với đổi mới sản phẩm, thiết kế và du lịch, nhưng điều kiện quyết định vẫn là người thợ có thể sống bằng nghề. Khi sản phẩm khó tiêu thụ hoặc công sức không được ghi nhận tương xứng, việc truyền nghề sẽ gặp trở ngại. Vì thế, sau sự kiện cần có những kết nối thực chất về thiết kế, xây dựng thương hiệu, phân phối và tiếp cận khách hàng; đổi mới cũng nên bắt đầu từ đặc tính vật liệu, kỹ thuật và câu chuyện địa phương để không làm phai bản sắc. Người trẻ có thể góp sức bằng công nghệ, thiết kế và truyền thông, còn nghệ nhân truyền lại kỹ thuật và kinh nghiệm xử lý chất liệu. Du lịch trải nghiệm là hướng bổ trợ, miễn được tổ chức an toàn, có thuyết minh và tôn trọng không gian lao động của cộng đồng. Festival sẽ thành công hơn nếu giúp những giá trị được trình diễn chuyển thành sinh kế lâu dài.
