Đường Hồ Chí Minh 2026: Cuộc đua tiến độ bước vào giai đoạn quyết liệt
Đường Hồ Chí Minh là trục hạ tầng giao thông xương sống kết nối Bắc – Nam, trong đó các đoạn Rạch Sỏi – Bến Nhất và Gò Quao – Vĩnh Thuận đang bước vào giai đoạn nước rút, khi chủ đầu tư siết chặt tiến độ thi công đường, tái phân chia khối lượng và cảnh báo các nhà thầu xây dựng chậm tiến nhằm bảo vệ mục tiêu thông tuyến vào cuối năm 2026. Chính sự thay đổi thái độ này – từ thúc giục mềm dẻo sang chế tài cứng rắn – cho thấy quan điểm rõ ràng: mục tiêu tiến độ không còn là lựa chọn, mà là mệnh lệnh. Ban Quản lý dự án đường Hồ Chí Minh gần đây đã phát hành văn bản yêu cầu các nhà thầu đẩy nhanh tiến độ thi công trên hai đoạn Rạch Sỏi – Bến Nhất và Gò Quao – Vĩnh Thuận. Lý do không phải là hình thức, mà là cảnh báo thật: nhiều hạng mục thuộc “đường găng” đang chậm, đe dọa kế hoạch mở toàn tuyến vào cuối năm 2026. Khi một dự án hơn 4.100 tỉ đồng đã triển khai từ tháng 3/2024 nhưng vẫn loay hoay với những điểm nghẽn tổ chức thi công, không thể trách thời tiết hay khách quan mãi được – trách nhiệm đầu tiên nằm ở năng lực và thái độ của các nhà thầu.
Nhà thầu bị “siết” và tái phân chia khối lượng: Biện pháp cần thiết, không phải lựa chọn
Văn bản của chủ đầu tư thẳng thắn chỉ ra nguyên nhân chậm trễ: tổ chức thi công thiếu khoa học, chủ quan trước ảnh hưởng mưa lũ, khiến khối lượng hoàn thành bị kéo tụt so với kế hoạch. Nói cách khác, lỗi nằm ở cách làm, không nằm ở hoàn cảnh. Khi hạng mục cống hộp lớn tập trung ở các nhà thầu như Thuận Phát, Khánh Vinh, Khánh Cường, Tổng công ty 136 và Licogi, nhưng vẫn ì ạch trên “đường găng”, việc siết chặt và giám sát sát sao là điều bắt buộc. Đáng chú ý là hạng mục cầu còn 12 cây cầu chưa hoàn thiện móng, mố, trụ, dầm; phần lớn giao cho Delta, Long Hưng, HCB Holdings, Licogi 12 và Hugia. Bên cạnh đó, 29/78 vị trí cọc đất – xi măng vẫn chưa xong, nằm trong phạm vi các nhà thầu Thanh Huy, Khánh Vinh, Hugia, Licogi, Khánh Cường, Thuận Phát, Khánh Hòa, Tổng công ty 136 và Newsun. Việc Ban Quản lý kiên quyết cắt giảm khối lượng của những đơn vị chậm – như Hải Đăng, HCB, Khang Nguyên, Trường Thành, Khánh Vinh – và giao lại cho đơn vị khác, bổ sung thêm 3 nhà thầu phụ để hoàn thiện phần dở dang cho thấy một thông điệp rõ ràng: ai không đáp ứng được tiến độ sẽ phải nhường cuộc chơi.
Yêu cầu lãnh đạo hiện diện, làm ngày làm đêm: Văn hóa trách nhiệm mới trên công trường
Thay vì chấp nhận mô hình “lãnh đạo từ xa”, chủ đầu tư yêu cầu ban lãnh đạo cao nhất của nhà thầu phải có mặt thường xuyên tại hiện trường, trực tiếp điều hành, không ủy quyền toàn bộ cho cấp dưới. Đây không chỉ là yêu cầu kỹ thuật, mà là cách tái thiết văn hóa trách nhiệm trong ngành xây dựng hạ tầng giao thông. Khi người đứng đầu dám đứng ở công trường, ra quyết định kịp thời về nhân lực, tài chính, máy móc, tiến độ mới có cơ hội cứu vãn. Các nhà thầu buộc phải huy động thêm máy móc, thiết bị, nhân công, vật liệu, tổ chức thi công tăng ca, liên tục cả cuối tuần và ngày lễ; ưu tiên hoàn thành cọc đất – xi măng tại đường dẫn cầu và cống hộp để đủ thời gian gia tải, cố kết theo quy trình kỹ thuật. Kèm theo đó là yêu cầu cập nhật tiến độ chi tiết theo tuần, tháng cho các hạng mục chậm – từ xử lý nền đất yếu, cống, đến kết cấu cầu – gửi chủ đầu tư và tư vấn giám sát. Quan trọng hơn, chủ đầu tư buộc các nhà thầu cam kết ưu tiên dòng tiền cho dự án này, không “giam” vốn rồi đem đi công trình khác. Đây là điểm chốt: tiến độ không thể đảm bảo nếu dự án luôn đứng sau trong danh mục ưu tiên của chính nhà thầu.
Chế tài mạnh tay và bài toán vật liệu: Không còn chỗ cho sự trì trệ
Điều khiến cuộc đua đường Hồ Chí Minh 2026 trở nên khác trước là hệ thống chế tài đã được “mở khóa”. Nếu nhà thầu tiếp tục chậm so với kế hoạch tuần đã thống nhất, Ban Quản lý dự án sẽ kiên quyết chuyển khối lượng sang đơn vị khác, thu giữ một phần bảo lãnh thực hiện hợp đồng, đồng thời báo cáo Bộ Xây dựng để đánh giá tiêu cực năng lực, ngăn không cho tham gia các dự án sau của Bộ. Đây là thông điệp mang tính răn đe rõ ràng với toàn bộ hệ sinh thái nhà thầu xây dựng: ai coi nhẹ tiến độ thi công đường sẽ phải trả giá bằng cả uy tín và cơ hội kinh doanh dài hạn. Ở chiều ngược lại, chủ đầu tư và địa phương cũng không đứng ngoài bài toán vật liệu. Theo ông Võ Duy Hưng, sản lượng thi công của hai đoạn Rạch Sỏi – Bến Nhất và Gò Quao – Vĩnh Thuận hiện đạt khoảng 70% giá trị hợp đồng, nhưng nút thắt lớn nhất vẫn là nguồn đá cho lớp móng và thảm nhựa. An Giang đã hỗ trợ thêm 50.000 m³ đá từ mỏ Antraco, nâng tổng lượng cung cấp lên 300.000 m³, song dự án vẫn cần khoảng 200.000 m³ nữa để kịp mở đường vào cuối năm. "Trong tháng 10 và các tháng 11, 12, An Giang tiếp tục cấp thêm 50.000 m³ rồi phần còn lại, để không một mét đường nào phải chờ vì thiếu đá", ông Hưng cho biết.
Đường Hồ Chí Minh về đích: Cần nhất là giữ kỷ luật tiến độ đến ngày thông tuyến
Hai đoạn Rạch Sỏi – Bến Nhất và Gò Quao – Vĩnh Thuận dài gần 52 km, trong đó hơn 45 km qua An Giang và gần 7 km qua Cà Mau, là mắt xích cuối quan trọng trên trục đường Hồ Chí Minh ở vùng Tây Nam Bộ. Với tổng mức đầu tư hơn 4.100 tỉ đồng và mốc hoàn thành được đặt vào cuối năm 2026, mọi tháng ngày chậm trễ lúc này đều đồng nghĩa với rủi ro làm chậm cả chiến lược kết nối quốc gia. Chủ đầu tư đã làm điều cần làm: siết tiến độ, tái phân chia khối lượng, áp chế tài mạnh tay, yêu cầu lãnh đạo nhà thầu hiện diện trên công trường, đồng thời thúc tư vấn giám sát tăng cường kiểm tra 24/7, nghiệm thu nhanh, hỗ trợ hồ sơ thanh toán để giải phóng dòng tiền. Phần còn lại thuộc về các nhà thầu xây dựng: hoặc chấp nhận cuộc chơi mới với kỷ luật tiến độ, hoặc rời sân. Nếu kỷ luật này được duy trì đến ngày thông tuyến, đường Hồ Chí Minh 2026 sẽ không chỉ là một dự án về đích, mà còn là bước ngoặt trong cách vận hành các dự án hạ tầng giao thông lớn ở Việt Nam, nơi tiến độ và trách nhiệm được đặt đúng vị trí.
