Kết quả đáng chú ý, nhưng chưa phải đích đến
Bảng xếp hạng năng lực số và trí tuệ nhân tạo thế giới là công cụ so sánh các nền kinh tế về khả năng phát triển, ứng dụng và quản trị công nghệ số, AI trong bối cảnh cạnh tranh quốc gia. Lần đầu chính thức góp mặt trong bảng xếp hạng WDAIR, Việt Nam đứng thứ 37 trong số 70 nền kinh tế, đồng thời xếp thứ ba trong sáu nước Đông Nam Á được đánh giá. Bộ Khoa học và Công nghệ công bố kết quả tại Hà Nội ngày 11/11/2026, dựa trên đánh giá của Viện Phát triển Quản lý Quốc tế (IMD), Thụy Sĩ. Vị trí trong nhóm 50 đầu bảng là khởi đầu có ý nghĩa, nhưng không nên được xem như lời xác nhận rằng năng lực cạnh tranh số đã vững chắc. Giá trị thật của thứ hạng nằm ở việc tạo một mốc so sánh quốc tế, giúp Việt Nam nhận diện khoảng cách và lựa chọn nơi cần đầu tư.
Điểm sáng về ứng dụng AI, thách thức ở năng lực tổng thể
Các kết quả thành phần cho thấy năng lực AI Việt Nam có những điểm mạnh đáng kể: Việt Nam xếp thứ 13 về ứng dụng AI, thứ 15 về quản trị số và AI, và thứ 21 ở nhóm hiệu quả. Đây là tín hiệu tích cực, song thứ hạng tổng thể thứ 37 cũng nhắc rằng thành tích ở một vài lĩnh vực chưa đủ để bảo đảm sức cạnh tranh toàn diện. WDAIR đánh giá 70 nền kinh tế, sử dụng phương pháp được điều chỉnh để phản ánh rõ hơn vai trò của công nghệ số và AI đối với năng lực cạnh tranh quốc gia. Bảng xếp hạng AI thế giới vì thế hữu ích nhất khi được đọc như một bản đồ ưu tiên, không phải chiếc cúp. Việt Nam cần biến lợi thế ứng dụng thành năng lực nghiên cứu, phát triển và làm chủ công nghệ, thay vì chỉ đo tiến bộ qua mức độ tiếp nhận công cụ.
Thước đo quốc tế gắn với mục tiêu trong nước
Thời điểm Việt Nam lần đầu tham gia WDAIR có ý nghĩa trong bối cảnh Nghị quyết 57-NQ/TW đặt mục tiêu đến năm 2030 đưa Việt Nam vào nhóm ba nước dẫn đầu Đông Nam Á và nhóm 50 nước đứng đầu thế giới về năng lực cạnh tranh số. Vì vậy, vị trí thứ 37 là một kết quả ban đầu đáng khích lệ, đồng thời là phép thử cho khả năng chuyển mục tiêu thành cải thiện đo được. Bảng xếp hạng năng lực cạnh tranh số thế giới được công bố từ năm 2017 và mở rộng phạm vi sang trí tuệ nhân tạo từ năm 2026; WDAIR được công bố ngày 11/11/2026. Việc tham gia đánh giá quốc tế giúp cơ quan quản lý, địa phương và doanh nghiệp nhìn rõ điểm mạnh, điểm yếu trong cùng một hệ quy chiếu. Nhưng dữ liệu chỉ có ích khi được dùng để điều chỉnh chính sách, thay vì dừng ở thông cáo về thứ hạng.
Bước tiếp theo phải thể hiện trong đời sống
Sau kết quả năm 2026, Bộ Khoa học và Công nghệ dự kiến phối hợp với các bộ, ngành, địa phương, tổ chức nghiên cứu và doanh nghiệp để đề xuất giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh số. Các ưu tiên được nêu gồm hoàn thiện thể chế, phát triển hạ tầng và nhân lực, thúc đẩy ứng dụng AI song song với tăng năng lực nghiên cứu, phát triển và làm chủ công nghệ. Đây là hướng đi đúng, nhưng thành công cần được đánh giá bằng lợi ích cụ thể: dịch vụ công thuận tiện hơn, quản trị hiệu quả hơn và năng suất, chất lượng đời sống được cải thiện nhờ dữ liệu và AI. Thứ hạng 37 tạo động lực, không phải lời bảo đảm. Kết luận quan trọng nhất là Việt Nam đã có điểm xuất phát quốc tế rõ ràng; chặng đường tiếp theo phụ thuộc vào việc biến kết quả đánh giá thành thay đổi bền vững cho người dân và doanh nghiệp.
