Trái phiếu đô thị hướng vốn vào công trình thiết yếu
Trái phiếu đô thị là công cụ chính quyền địa phương sử dụng để huy động vốn cho nhu cầu phát triển, còn trái phiếu công trình gắn nguồn vốn với những dự án hạ tầng cụ thể. TP.HCM đang chuẩn bị dùng cả hai kênh này qua Trung tâm tài chính quốc tế, với đợt huy động đầu tiên được dự kiến từ năm 2027.
UBND TP.HCM giao Sở Tài chính phối hợp với Cơ quan điều hành Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam tại thành phố triển khai Nghị quyết 76/2026/NQ-HĐND, được HĐND thành phố thông qua ngày 30/10. Đây không nên bị xem như một đợt phát hành để bổ sung ngân sách một cách chung chung: mục tiêu được nêu là tài trợ các dự án trọng điểm, ưu tiên hạ tầng đô thị và công trình đáp ứng tiêu chuẩn xanh, xã hội, bền vững, bảo vệ môi trường.
Với người dân, giá trị của kế hoạch không nằm ở tên gọi sản phẩm vốn mà ở công trình nào được làm và tiến độ có được giữ hay không. Nếu dòng tiền đến được những dự án cải thiện dịch vụ, kết nối và chất lượng đô thị, lợi ích mới hiện ra trong đời sống thường ngày.
Dự án nào đủ điều kiện nhận vốn?
Chưa có danh mục cuối cùng để khẳng định trái phiếu sẽ tài trợ công trình cụ thể nào. Thành phố mới định hướng chọn một số dự án tiên phong, có tính khả thi, nhằm tiếp cận nhà đầu tư quốc tế và các thành viên của trung tâm. Đây là cách đi hợp lý: trái phiếu nên đi sau một dự án đủ chín, không phải đi trước để rồi vốn huy động nằm chờ.
Trước đó, Sở Tài chính được giao lập đề án sơ bộ phát hành trái phiếu chính quyền địa phương năm 2027. Đề án phải đánh giá nhu cầu vốn, khả năng cân đối ngân sách và nghĩa vụ nợ; đồng thời phù hợp với kế hoạch tài chính 5 năm giai đoạn 2026–2030 và kế hoạch vay, trả nợ năm 2027. Thành phố cũng yêu cầu rà soát các dự án đủ điều kiện bố trí vốn, tránh huy động khi chưa thể giải ngân.
Sau khi HĐND thành phố thông qua đề án sơ bộ, các đơn vị sẽ lập đề án chi tiết, xác định quy mô, thời điểm và kỳ hạn phát hành theo nhu cầu vốn, tiến độ và khả năng giải ngân từng dự án. Trình tự ấy quan trọng hơn việc sớm công bố một con số phát hành: nó giúp hạn chế áp lực nợ và chi phí vay không cần thiết.
Trung tâm tài chính cần sản phẩm vốn và niềm tin
Trung tâm tài chính quốc tế được kỳ vọng trở thành cầu nối giữa vốn trung, dài hạn toàn cầu và nhu cầu phát triển hạ tầng, năng lượng, chuyển đổi xanh, đổi mới sáng tạo. Với TP.HCM, phát hành trái phiếu qua trung tâm có thể mở thêm kênh huy động, nhưng sự hiện diện của một trung tâm tài chính không tự động tạo ra nhà đầu tư hay bảo đảm vốn chảy đúng nơi.
Theo Nghị quyết 76, trái phiếu đô thị và trái phiếu công trình tại trung tâm có thể phát hành, thanh toán bằng đồng Việt Nam hoặc ngoại tệ tự do chuyển đổi; nhà đầu tư nước ngoài được tham gia. Phương thức có thể gồm chào bán công khai, riêng lẻ, bảo lãnh phát hành, đấu thầu, đại lý hoặc bán trực tiếp. Đó là khung lựa chọn rộng, nhưng sản phẩm phải phù hợp nhu cầu thị trường và mức độ sẵn sàng của cơ chế quản lý.
Trong giai đoạn 2026–2027, các cơ quan điều hành đang lựa chọn sản phẩm có thể triển khai trước, trong đó có tài trợ dự án lớn, phát hành trái phiếu dự án và phát triển hoạt động quản lý quỹ. Hệ sinh thái chỉ có sức hút khi đi kèm quy trình cấp phép rõ ràng, giám sát đủ chặt và thông tin minh bạch để bảo vệ nhà đầu tư, hạn chế rủi ro.
Kết quả phải đo bằng công trình hoàn thành
Kế hoạch trái phiếu của TP.HCM đáng chú ý vì nó gắn tham vọng xây dựng trung tâm tài chính với nhu cầu vốn thực tế của hạ tầng TP.HCM. Nhưng thước đo thành công không thể chỉ là phát hành được bao nhiêu hay thu hút được bao nhiêu nhà đầu tư. Cần nhìn vào việc dự án có đủ điều kiện, vốn có được giải ngân đúng tiến độ và nghĩa vụ nợ có nằm trong khả năng ngân sách hay không.
Thành phố đã đặt ra những bước chuẩn bị cần thiết: lập đề án, cân đối nguồn lực, chọn dự án khả thi rồi mới chốt quy mô và kỳ hạn phát hành. Nếu các bước này được thực hiện minh bạch, trái phiếu có thể trở thành công cụ kết nối vốn dài hạn với công trình thiết yếu. Nếu thiếu kỷ luật lựa chọn và giám sát, một kênh vốn mới chỉ làm tăng thêm rủi ro tài chính.
Vì vậy, điều cần theo dõi tiếp theo không chỉ là thời điểm phát hành dự kiến từ năm 2027, mà còn là danh mục dự án tiên phong và cơ chế công khai tiến độ sử dụng vốn. Dòng tiền chỉ thực sự có ích khi chuyển thành hạ tầng hoàn thành, phục vụ người dân và không để lại gánh nặng ngân sách thiếu kiểm soát.
