Từ nếp nghĩ ruộng nương đến tham vọng nông nghiệp xanh Gia Lai
Nông nghiệp xanh Gia Lai là quá trình tỉnh chuyển đổi toàn bộ hoạt động trồng trọt, chăn nuôi và chế biến từ mô hình sản xuất nhỏ lẻ, truyền thống sang một hệ thống nông nghiệp sinh thái, tuần hoàn, gắn công nghệ sinh học và chuỗi giá trị, nhằm tăng thu nhập cho nông dân, giảm nghèo bền vững và bảo vệ tài nguyên rừng, đất, nước trong dài hạn. Động lực chính của sự chuyển đổi không phải là vài mô hình trình diễn, mà là sự thay đổi nếp nghĩ, cách làm được dẫn dắt bằng những quyết sách chính trị và kinh tế khá táo bạo. Ngày 30/6/2026, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Gia Lai ban hành Chỉ thị số 16-CT/TU về việc làm thay đổi nếp nghĩ, cách làm trong đồng bào dân tộc thiểu số để từng bước vươn lên thoát nghèo bền vững. Quyết định này xuất phát từ yêu cầu phát triển sau sáp nhập, khi không gian địa lý rộng hơn và thách thức cũng nhiều hơn.
HTX và sản phẩm OCOP bền vững: tầng nền của công nghiệp nông nghiệp
Nếu coi nông nghiệp xanh là một dạng “công nghiệp hoá ruộng nương”, thì hợp tác xã và sản phẩm OCOP bền vững chính là tầng nền của quá trình này. Gia Lai hiện có 561 HTX nông nghiệp với hơn 195 nghìn thành viên tham gia, nhiều đơn vị đã đẩy mạnh đầu tư cho sản phẩm OCOP. Trên hơn 251,3 nghìn ha cây trồng, các HTX, tổ hợp tác, nông hội và doanh nghiệp đã gắn kết thành chuỗi giá trị, thay thế kiểu làm ăn phụ thuộc thương lái bằng hợp đồng bao tiêu ổn định. Khi HTX Ia Rniu ký hợp đồng cung ứng 50 ha bắp sinh khối với mức giá 950 đồng/kg, nông dân không còn bị ép giá 600 đồng/kg đến 950 đồng/kg như trước. Một nông hộ chuyển từ cây tiêu, khoai môn sang trồng bắp giống đã có lãi 50–70 triệu đồng/ha mỗi vụ, kinh tế gia đình vững vàng hơn hẳn. Đây là những con số biết nói cho thấy nông nghiệp bền vững không phải khẩu hiệu, mà là đường thoát nghèo rất cụ thể.
Công nghệ sinh học nông nghiệp: Gia Lai đặt cược dài hạn
Một tỉnh nông nghiệp nghèo chỉ thực sự đổi đời khi dám bước vào vòng chơi công nghệ, và Gia Lai đã đặt cược khá rõ ràng vào công nghệ sinh học nông nghiệp. Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành Kế hoạch 382/KH-UBND về phát triển công nghệ sinh học trong nông nghiệp và môi trường giai đoạn 2026–2035, tầm nhìn đến năm 2045. Theo kế hoạch, đến năm 2045, công nghệ sinh học sẽ được ứng dụng rộng rãi để hình thành nền nông nghiệp sinh thái, xanh, tuần hoàn, công nghệ cao, có giá trị gia tăng và sức cạnh tranh cao. Giai đoạn 2026–2030, tỉnh tập trung nâng cao năng lực nghiên cứu, tiếp nhận, chuyển giao công nghệ trong trồng trọt, chăn nuôi, thú y, lâm nghiệp, thủy sản, bảo quản, chế biến và bảo vệ môi trường. Trọng tâm là giống cây trồng, vật nuôi sạch bệnh, phân bón hữu cơ vi sinh, chế phẩm sinh học, thuốc sinh học, men vi sinh, enzyme. Nói thẳng, Gia Lai đang muốn đi tắt vào nông nghiệp công nghệ cao, thay vì tiếp tục “đánh cược” vào mở rộng diện tích và khai thác tài nguyên thô.
300 doanh nghiệp OCOP và sân chơi pháp lý của kinh tế xanh, tuần hoàn
Công nghệ sinh học và HTX sẽ khó mà tạo ra nông nghiệp xanh nếu sản phẩm địa phương không bước được ra thị trường với chuẩn mực rõ ràng. Tại hai phường Quy Nhơn và Pleiku, tỉnh đã tổ chức Hội nghị tuyên truyền, phổ biến pháp luật trong sản xuất, kinh doanh sản phẩm OCOP gắn với kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn. Tại đây, 300 doanh nghiệp là chủ thể sản phẩm OCOP đã ký cam kết sản xuất, kinh doanh gắn với kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn. Hội nghị không chỉ nói về luật cho có, mà tập trung hướng dẫn tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, yêu cầu quản lý chất lượng, ghi nhãn, truy xuất nguồn gốc và xử lý vi phạm hành chính trong thương mại. Ban tổ chức còn lồng ghép nội dung pháp luật với định hướng phát triển kinh tế xanh, tuần hoàn, phù hợp xu hướng sản xuất và tiêu dùng bền vững. Nói cách khác, Gia Lai đang dựng một “sân chơi pháp lý” buộc sản phẩm OCOP bền vững phải sạch từ khâu sản xuất đến cách tiếp cận người tiêu dùng.
Khởi nghiệp nông thôn và mục tiêu thoát nghèo bền vững
Mảnh ghép cuối trong bức tranh công nghiệp xanh Gia Lai là khởi nghiệp nông thôn gắn chuyển đổi số. Cuộc vận động làm thay đổi nếp nghĩ, cách làm trong đồng bào dân tộc thiểu số hướng thẳng tới mục tiêu vươn lên thoát nghèo bền vững. Hành trình này được cụ thể hoá bằng việc đưa nông dân vào chuỗi giá trị, tập huấn kỹ năng số để họ dùng điện thoại thông minh quảng bá hình ảnh quê hương, bán nông sản trên không gian số và gia tăng thu nhập. Tỉnh đặt kỳ vọng đến cuối năm 2026 nâng số HTX lên khoảng 850 đơn vị với hơn 301 nghìn thành viên, phát triển mới 50 HTX, củng cố 5 liên hiệp HTX và khoảng 1.150 tổ hợp tác. Xa hơn, đến năm 2030, mục tiêu là đưa thu nhập bình quân của đồng bào dân tộc thiểu số đạt một nửa mức bình quân chung toàn tỉnh, kéo tỷ lệ hộ nghèo đa chiều vùng dân tộc và miền núi xuống dưới 10%, tiến tới xóa các xã, thôn đặc biệt khó khăn. Nếu thực hiện được, nông nghiệp xanh Gia Lai sẽ không chỉ là khẩu hiệu môi trường, mà là nền tảng kinh tế giúp nông dân thoát khỏi vòng luẩn quẩn nghèo đói.
