Cầu Thủ Thiêm 4 là gì và vì sao mang ý nghĩa bước ngoặt cho giao thông TPHCM?
Cầu Thủ Thiêm 4 là dự án cầu vượt sông Sài Gòn dài hơn 2km, gồm 8 làn xe, vốn đầu tư hơn 5.000 tỉ đồng, được thiết kế mang hình tượng sóng nước phương Nam, nhằm tạo thêm một hướng kết nối trực tiếp giữa khu Nam và Khu đô thị mới Thủ Thiêm, qua đó giảm tải cho mạng lưới giao thông TPHCM đang quá tải và mở ra trục phát triển đô thị mới. Dự án cầu Thủ Thiêm 4 có tổng chiều dài khoảng 2,16 km, trong đó phần cầu dài hơn 1,6 km, được thiết kế với quy mô 8 làn xe, gồm 6 làn xe cơ giới và 2 làn xe hỗn hợp. Tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 5.063 tỉ đồng từ ngân sách TPHCM. Theo kế hoạch, công trình khởi công quý IV/2026 và hoàn thành khai thác vào quý IV/2028. Đây không chỉ là một cây cầu mới, mà là tuyên bố rằng thành phố muốn tổ chức lại cách người dân vượt sông Sài Gòn và kết nối khu Nam.
Kiến trúc sóng nước: Từ biểu tượng thị giác đến trải nghiệm đô thị
Điểm gây chú ý nhất của cầu Thủ Thiêm 4 là kiến trúc cầu lấy cảm hứng từ hình tượng sóng nước phương Nam. Cầu chính gồm ba nhịp vòm liên tục với sơ đồ 85 m + 180 m + 85 m, bảo đảm tĩnh không thông thuyền 15 m. Vòm chính dùng kết cấu thép, dầm chủ là liên hợp thép – bê tông. Đây là kiểu kiến trúc cầu hiếm gặp trong nội đô, đủ tiềm năng trở thành nhận diện mới trên sông Sài Gòn. Tuyến cầu được tổ chức từ cao độ thấp ở hai đầu, nâng dần về trung tâm, vừa tạo dáng uốn lượn như sóng, vừa mở tầm nhìn ra đường chân trời thành phố. Nếu được thực hiện đúng bản vẽ, đây sẽ là một trong số ít công trình hạ tầng tại TPHCM kết hợp hài hòa giữa kỹ thuật và thẩm mỹ, thay vì chỉ là một lối vượt sông Sài Gòn thuần túy.
Không gian cho người đi bộ và xe đạp: Bài học rút ra từ cầu Ba Son
Khác nhiều dự án hạ tầng trước đây, cầu Thủ Thiêm 4 đặt người đi bộ và xe đạp vào trung tâm thiết kế. Điểm nhấn của phương án là không gian dành cho người đi bộ và xe đạp. Lối đi này khởi đầu ở cao độ thấp hai bên, rồi nâng dần, tạo thành đường dạo có tầm nhìn rộng ra sông Sài Gòn và skyline. Ý tưởng được rút ra từ thực tế cầu Ba Son (Thủ Thiêm 2) đã trở thành điểm tham quan đông đúc, nhưng vỉa hè hẹp và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông. Với cầu Thủ Thiêm 4, không gian đi bộ được kết nối trực tiếp với công viên dưới chân cầu và hạng mục cầu đi bộ, đồng thời xem xét khả năng neo cầu đi bộ vào chính kết cấu cầu xe cơ giới để tiết kiệm chi phí. Nếu thành phố kiên quyết giữ ưu tiên này, cầu Thủ Thiêm 4 có thể trở thành tuyến cảnh quan ven sông hấp dẫn nhất TPHCM dành cho cư dân khu Nam và Thủ Thiêm.
Giải bài toán kẹt xe khu Nam: Cây cầu có đủ sức “giải cứu”?
Hôm nay, để từ khu Nam sang Thủ Thiêm và khu Đông, người dân phải đi vòng qua các trục Nguyễn Tất Thành, Tôn Đức Thắng, cầu Khánh Hội, hầm vượt sông Sài Gòn, cầu Ba Son hoặc cầu Thủ Thiêm. Những tuyến này luôn quá tải, đặc biệt giờ cao điểm, vì thiếu một hướng kết nối trực tiếp. Cầu Thủ Thiêm 4, nối từ đường Nguyễn Văn Linh tại khu vực cầu Tân Thuận 2 tới đường Nguyễn Cơ Thạch trong Khu đô thị mới Thủ Thiêm, được xem là mắt xích còn thiếu trong mạng lưới kết nối khu Nam – khu Đông. Khi đưa vào khai thác, cầu được kỳ vọng rút ngắn khoảng 5–8 km hành trình, phân bổ lại dòng xe, giảm áp lực cho các tuyến Nguyễn Tất Thành, Tôn Đức Thắng, cầu Khánh Hội, cầu Kênh Tẻ, cầu Ông Lãnh, cầu Nguyễn Văn Cừ và các nút giao lân cận. Công trình cũng nhằm giảm tải cho khu vực Huỳnh Tấn Phát, Nguyễn Văn Linh, khu công nghiệp và khu chế xuất Tân Thuận.
Tác động dài hạn: Trục kết nối mới và những điều thành phố không được phép bỏ lỡ
Khi hoàn thành, cầu Thủ Thiêm 4 sẽ hình thành thêm một trục kết nối trực tiếp giữa khu Đông và khu Nam TPHCM, rút ngắn hành trình giữa Thủ Thiêm và khu Nam. Ở phía Nam, cầu nối thẳng Nguyễn Văn Linh với mạng lưới đường, khu chế xuất Tân Thuận và hệ thống cảng; ở phía Đông, cầu chạm vào trục Bắc–Nam Nguyễn Cơ Thạch của Khu đô thị mới Thủ Thiêm. Nói cách khác, đây là hạ tầng “cắm” trực tiếp vào hai động lực phát triển đô thị. Tuy nhiên, để cây cầu này không trở thành một điểm nghẽn mới, thành phố buộc phải đi cùng các giải pháp: quy hoạch lại nút giao hai đầu, siết quản lý đất đai ven cầu, và đẩy nhanh các tuyến kết nối cấp khu vực. TPHCM cũng sẽ giao đơn vị tư vấn nghiên cứu kỹ thuật, chi phí để quyết định đầu tư cầu đi bộ ngay giai đoạn 1 hay sau đó. Cầu Thủ Thiêm 4 có thể là biểu tượng sóng nước đẹp, nhưng quan trọng hơn, phải là bước ngoặt tổ chức lại giao thông TPHCM và kết nối khu Nam một cách mạch lạc, bền vững.
