Cầu Thủ Thiêm 4: Không chỉ là cây cầu giao thông mới của TPHCM
Cầu Thủ Thiêm 4 là cây cầu dài khoảng 2,16km với quy mô 8 làn xe, kết nối đường Nguyễn Văn Linh khu Nam với đường Nguyễn Cơ Thạch ở khu đô thị mới Thủ Thiêm, được thiết kế theo hình tượng sóng nước phương Nam với kết cấu ba nhịp vòm liên tục và không gian riêng cho người đi bộ, xe đạp, nhằm mở thêm một hướng vượt sông Sài Gòn cho giao thông TPHCM. Đây không phải chỉ là một dự án hạ tầng nữa, mà là tuyên bố tham vọng: sông Sài Gòn cần những cây cầu mang tính biểu tượng chứ không dừng lại ở chức năng. Với tổng mức đầu tư khoảng 5.063 tỉ đồng từ ngân sách thành phố, Thủ Thiêm 4 cho thấy TPHCM sẵn sàng trả giá để có một công trình vừa giải bài toán kẹt xe, vừa nâng tầm cảnh quan đô thị ven sông.
Thiết kế kiến trúc cầu: Sóng nước phương Nam và vòm liên tục
Điểm khác biệt của cầu Thủ Thiêm 4 nằm ở cách nhìn kiến trúc: giao thông là phần khung, còn hình tượng sóng nước phương Nam là linh hồn thiết kế. Cầu chính gồm ba nhịp vòm liên tục với sơ đồ 85m + 180m + 85m, bảo đảm tĩnh không thông thuyền 15m, vòm thép kết hợp dầm liên hợp thép - bê tông để vừa mảnh mai khi nhìn từ xa, vừa đủ chắc chắn cho 8 làn xe. Tuyến cầu được tổ chức từ cao độ thấp ở hai đầu, nâng dần lên giữa cầu, tạo nên một đường cong mềm tương thích với hình tượng sóng, đồng thời mở ra tầm nhìn toàn cảnh sông Sài Gòn và đường chân trời. Đây là kiểu thiết kế kiến trúc cầu hiếm khi được ưu tiên trong các dự án thuần túy kỹ thuật – và đó chính là bước chuyển tư duy đáng giá.
Không gian vỉa cầu: Từ bài học cầu Ba Son đến trải nghiệm đi bộ mới
Người dân TPHCM đã biến cầu Ba Son thành điểm ngắm hoàng hôn, nhưng vỉa hè hẹp khiến việc đi bộ và dừng lại chụp ảnh trở nên bất tiện và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông. Cầu Thủ Thiêm 4 chọn cách học bài học này một cách nghiêm túc: ngay từ bản vẽ, không gian dành cho người đi bộ và xe đạp được coi là điểm nhấn, chứ không phải phần phụ. Tuyến đi bộ bắt đầu từ cao độ thấp ở hai đầu, nối trực tiếp với công viên dưới chân cầu và hạng mục cầu đi bộ neo vào kết cấu xe cơ giới để tiết kiệm chi phí đầu tư."Cầu đi bộ có thể được neo trực tiếp vào cầu dành cho xe cơ giới thay vì xây dựng thành một công trình độc lập" – đây là lựa chọn dũng cảm, vì nó buộc kỹ sư phải tối ưu cấu trúc, nhưng đổi lại là một trải nghiệm trên cao chưa từng có ở thành phố.
Trục kết nối Nam–Thủ Thiêm: Khi cây cầu trở thành động lực phát triển
Trong bối cảnh giao thông TPHCM đang dồn áp lực lên Nguyễn Tất Thành, Tôn Đức Thắng, cầu Khánh Hội, hầm sông Sài Gòn và các cầu hiện hữu, việc thiếu một hướng kết nối trực tiếp khu Nam – Thủ Thiêm là nút thắt kéo dài quá lâu. Cầu Thủ Thiêm 4, với 8 làn xe gồm 6 làn cơ giới và 2 làn hỗn hợp, được kỳ vọng rút ngắn 5–8km hành trình giữa hai khu vực, phân bổ lại dòng xe, giảm tải từ cầu Kênh Tẻ tới cầu Nguyễn Văn Cừ. Quan trọng hơn, đây là trục nối liền khu chế xuất Tân Thuận và hệ thống cảng khu Nam với các khu đô thị, khu công nghệ và đầu mối giao thông phía Đông – tức là cây cầu thương mại lẫn dân sinh. Khi nguồn vốn hơn 5.063 tỉ đồng được chia rõ: khoảng 1.385 tỉ cho bồi thường, tái định cư và 3.678 tỉ cho xây dựng cầu, vấn đề không còn là “phải làm hay không”, mà là “làm sao cho xứng đáng tầm ảnh hưởng kinh tế của nó”.
Rủi ro, kỳ vọng và thông điệp của một cây cầu biểu tượng
Theo kế hoạch, cầu Thủ Thiêm 4 sẽ khởi công quý IV/2026 và đưa vào khai thác quý IV/2028 – tức hai năm thi công cho một công trình lớn, lại còn mang tham vọng kiến trúc. Rủi ro là không nhỏ: tiến độ có thể chịu sức ép, phương án cầu đi bộ vẫn phải “treo” tùy vào nghiên cứu kỹ thuật và chi phí trong từng giai đoạn. Nhưng đổi lại, thành phố có cơ hội sở hữu một biểu tượng mới trên sông Sài Gòn: cây cầu vòm liên tục kết hợp giao thông nặng và trải nghiệm đi bộ, xe đạp. Khi hoàn thành, cầu Thủ Thiêm 4 không chỉ giải bài toán kết nối trước mắt mà còn được kỳ vọng tạo thêm động lực phát triển cho cả hai đầu cầu – từ Nguyễn Văn Linh tới trục Bắc–Nam Thủ Thiêm. Nếu được triển khai đúng như thiết kế, đây sẽ là ví dụ hiếm hoi cho thấy hạ tầng đô thị hoàn toàn có thể đẹp, đáng nhớ và thân thiện với con người.
