Dự báo sớm là mắt xích quyết định
Rà soát nhu cầu sách giáo khoa là quá trình đếm, dự báo và đối chiếu số sách học sinh cần với nguồn sách hiện có, nhằm giúp nhà trường và đơn vị cung ứng chuẩn bị đúng loại, đúng số lượng trước năm học mới. Đây không nên chỉ là thủ tục thống kê: dự báo lệch sẽ khiến sách thiếu ở nơi cần hoặc tồn kho nơi khác. Ngày 20/10/2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Công văn 7375/BGDĐT-GDPT, yêu cầu UBND các tỉnh, thành rà soát nhu cầu và bảo đảm cung ứng sách giáo khoa năm học 2027-2028. Yêu cầu này nhằm khắc phục hạn chế trong khâu cung ứng năm học trước và chủ động bảo đảm học sinh có đủ sách. Vì vậy, chất lượng dự báo — chứ không chỉ thời điểm đặt hàng — sẽ quyết định kế hoạch cung ứng có theo kịp thực tế hay không.
Từ số học sinh đến từng đầu sách
Bộ yêu cầu địa phương rà chính xác số học sinh năm học 2026-2027, sau đó dự báo và tổng hợp nhu cầu năm tiếp theo theo từng cơ sở giáo dục, khối lớp, môn học, đầu sách, tập sách và số lượng cần dùng. Báo cáo còn phải tách sách gia đình dự kiến tự mua hoặc đăng ký qua trường khỏi sách cần bổ sung vào thư viện để cho mượn; số bổ sung phải trừ lượng sách thư viện còn sử dụng được và tránh tính trùng với sách học sinh đã đăng ký mua. Cách phân loại này có ý nghĩa thực tế: một con số tổng chung không cho biết sách nào cần mua, nơi nào cần cấp, hay phần nào đã có sẵn. Kết quả phải gửi Bộ qua Vụ Giáo dục Phổ thông và cung cấp cho các đơn vị xuất bản, cung ứng, kèm căn cứ dự báo, vướng mắc và đầu mối phối hợp.
TP.HCM cần tính đến biến động mạng lưới và chính sách mượn-trả
Tại TP.HCM, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Bảo Quốc đề nghị hiệu trưởng các trường tiểu học, THCS, THPT công lập và ngoài công lập rà số học sinh theo khối, dự báo sĩ số và tổng hợp nhu cầu sách theo môn, đầu sách, tập sách. Thành phố có khoảng 2,6 triệu học sinh trong năm học 2026-2027; toàn ngành sau sắp xếp có 2.841 cơ sở giáo dục, trong đó 1.486 cơ sở công lập và 1.355 cơ sở ngoài công lập. Quy mô lớn, mạng lưới vừa thay đổi và chính sách miễn phí sách theo hình thức mượn-trả được áp dụng lần đầu khiến việc phân biệt sách gia đình tự mua với sách thư viện cần bổ sung càng quan trọng. Dự báo hiện tại cũng cho thấy học sinh THPT sẽ tăng mạnh, THCS tăng nhẹ, còn tiểu học có xu hướng giảm trong năm học 2027-2028.
Cập nhật liên tục để kế hoạch không lỗi thời
Một bản tổng hợp đúng tại thời điểm khảo sát vẫn có thể nhanh chóng lạc hậu nếu sĩ số hoặc lựa chọn sách thay đổi. Vì thế, Bộ yêu cầu địa phương thường xuyên cập nhật thông tin cho Bộ và các đơn vị cung ứng, đồng thời phối hợp điều chỉnh kế hoạch theo thực tế; Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam cũng phải cử lãnh đạo làm việc trực tiếp với từng địa phương để rà soát nhu cầu. Tại TP.HCM, mỗi trường cần phân công một cán bộ quản lý làm đầu mối, chịu trách nhiệm phối hợp, đăng ký và tổng hợp số liệu; nhà trường cũng phải báo kịp thời khi nhu cầu biến động. Đây là cách làm hợp lý: trách nhiệm rõ từ trường lên thành phố, dữ liệu chuyển được tới đơn vị phát hành và có cơ chế cập nhật. Nếu các khâu này vận hành đúng, việc cung ứng sách giáo khoa sẽ sát nhu cầu hơn, giảm nguy cơ thiếu sách và tránh mua bổ sung trùng lặp.
