Tín hiệu quyết đoán trong chiến lược hạ tầng giao thông Gia Lai
Gia Lai đẩy nhanh hai dự án giao thông với tổng vốn hơn 262 tỷ đồng, gồm tuyến Pleiku – Đak Đoa dài 6,83km và dự án cải tạo nút giao Phù Đổng theo mô hình đảo tròn, phấn đấu đưa vào khai thác cuối năm 2026, qua đó vừa hoàn thiện hạ tầng giao thông đô thị, vừa mở thêm dư địa phát triển không gian kinh tế dọc tuyến và quanh nút giao. Điểm đáng nói là lãnh đạo tỉnh không chờ tiến độ tự cải thiện mà trực tiếp “xuống công trường”, gây sức ép tích cực lên hệ thống thực thi. Chiều 19/9, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Hữu Quế kiểm tra hiện trường cả tuyến Pleiku – Đak Đoa và nút giao Phù Đổng, yêu cầu các đơn vị liên quan tập trung nguồn lực để bảo đảm kế hoạch hoàn thành công trình. Đây là thông điệp rõ ràng: hạ tầng giao thông không còn là chuyện thuần kỹ thuật mà là ưu tiên chính trị và phát triển. Gia Lai hạ tầng giao thông đang được đặt vào trung tâm bài toán tăng trưởng, chứ không chỉ là đáp ứng nhu cầu đi lại.
Tuyến Pleiku – Đak Đoa: trục kết nối mới và bài toán quy hoạch hai bên đường
Tuyến Pleiku Đak Đoa là con đường đô thị mới dài 6,83km, đi qua các phường Pleiku, An Phú và các xã Đak Đoa, Biển Hồ, với mặt đường bê tông nhựa rộng 10,5m, gói thầu xây lắp trị giá 118,946 tỷ đồng. Dù toàn bộ mặt bằng đã được bàn giao, khối lượng xây lắp mới đạt khoảng 40%, một phần do thời tiết mưa kéo dài làm chậm tiến độ. Việc tỉnh yêu cầu Ban quản lý dự án và nhà thầu “tranh thủ điều kiện thời tiết thuận lợi để đẩy nhanh thi công” không chỉ là nhắc nhở kỹ thuật, mà là quan điểm phát triển rõ ràng. Lãnh đạo tỉnh coi đây là tuyến đường “có ý nghĩa quan trọng, kết nối các khu vực và mở ra dư địa phát triển lớn dọc hai bên tuyến”. Nếu quy hoạch hai bên đường được làm kỹ lưỡng, quỹ đất rộng còn lại có thể trở thành các khu công nghiệp, khu chức năng và vùng đô thị mới, thay vì bị chia nhỏ thành các dãy nhà mặt đường thiếu đồng bộ. Ngược lại, nếu buông lỏng, tuyến chiến lược dễ biến thành một con phố đông đúc nhưng kém hiệu quả, làm lãng phí giá trị đầu tư.
Đáng chú ý, hai cây cầu trên tuyến – cầu Ia Rơ Mark và Ia Krom – đang được đẩy nhanh với tiến độ lần lượt 51,7% và 72,2% giá trị hợp đồng. Điều này cho thấy Gia Lai không chỉ mở đường trên giấy, mà đang từng bước hoàn thiện kết nối thực chất giữa trung tâm Pleiku và huyện Đak Đoa, tạo một trục giao thông mới đủ sức nâng đỡ các không gian sản xuất và đô thị tương lai.
Nút giao Phù Đổng: đảo tròn trăm tỷ và tham vọng tổ chức lại dòng xe đô thị
Song song tuyến Pleiku – Đak Đoa, nút giao Phù Đổng được cải tạo thành nút giao cùng mức với một đảo tròn trung tâm bán kính 40m và 4 đảo tam giác kênh hóa dòng xe. Tổng mức đầu tư 143,207 tỷ đồng, trong đó hơn 93 tỷ dành cho bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cho thấy chi phí lớn nhất không phải luôn nằm ở bê tông, mà ở việc tái sắp xếp không gian sống và sản xuất quanh nút giao. Giá trị xây lắp mới đạt hơn 22% nhưng thời gian hoàn thành được ấn định rất cụ thể: khởi công ngày 1/4/2026, dự kiến về đích ngày 17/12/2026. Đây là cách tiếp cận đáng ủng hộ: thiết kế tốc độ 40km/h và tổ chức lại dòng xe bằng đảo tròn giúp giảm xung đột giao thông, tăng an toàn và nâng cao năng lực lưu thông tại cửa ngõ trung tâm Pleiku. Nếu được thi công đúng chất lượng, nút giao Phù Đổng sẽ là minh chứng rằng Gia Lai hạ tầng giao thông đô thị có thể hiện đại mà vẫn tính đến yếu tố an toàn và cảnh quan.
Hạ tầng giao thông như đòn bẩy cho dư địa phát triển kinh tế
Điều đáng khen ở Gia Lai là hai công trình không được nhìn như những dự án xây dựng đơn lẻ, mà gắn với chiến lược phát triển không gian kinh tế. Tỉnh yêu cầu Sở Xây dựng rà soát quy hoạch dọc hai bên tuyến đường Pleiku – Đak Đoa, đặc biệt khu vực cánh đồng An Phú, đất cao su và vùng dự án nông nghiệp công nghệ cao, để bảo đảm sự đồng bộ giữa hạ tầng giao thông mới với định hướng phát triển đô thị và sản xuất. Phó Chủ tịch UBND tỉnh cảnh báo, nếu không làm tốt quy hoạch, người dân sẽ xây dựng tràn ra mặt đường, lâu dần tuyến đường có thể trở thành một con phố chật chội, “không phát huy được đầy đủ giá trị của công trình và hiệu quả đầu tư”. Đây là lời nhắc đúng trọng tâm: hạ tầng chỉ là điều kiện cần, quy hoạch và quản trị phát triển mới quyết định giá trị kinh tế dài hạn. Khi Gia Lai đặt bài toán đất cao su gắn với quy hoạch khu công nghiệp và các khu chức năng khác, địa phương đang chọn hướng đi chủ động: dùng giao thông để mở khóa tiềm năng quỹ đất, chứ không bị động chạy theo làn sóng xây dựng tự phát.
Cuối 2026: phép thử cho năng lực triển khai và tầm nhìn dài hạn
Mục tiêu đưa tuyến Pleiku – Đak Đoa và nút giao Phù Đổng vào khai thác cuối năm 2026 là một cam kết chính trị rõ ràng: Gia Lai chấp nhận bị ràng buộc bởi thời hạn để thúc đẩy hệ thống thực thi hạ tầng giao thông. Tiến độ từng bị chậm do mưa nhưng mùa mưa “đang dần qua” trở thành lý do để lãnh đạo tỉnh yêu cầu nhà thầu tăng tốc, huy động tối đa nhân lực, thiết bị, máy móc. Từ góc độ phát triển, mốc thời gian cuối 2026 là phép thử kép. Một mặt, nó kiểm tra năng lực quản lý dự án, khả năng kiểm soát chất lượng trong áp lực tiến độ. Mặt khác, nó kiểm tra tầm nhìn quy hoạch: liệu sau khi con đường và nút giao hoàn thành, Gia Lai có biến chúng thành trục phát triển kinh tế mới hay chỉ là những công trình giao thông “đẹp mà thiếu vai trò”. Nếu tỉnh tiếp tục bám sát hiện trường và kiên trì nguyên tắc quy hoạch đi trước một bước, hai dự án này có thể trở thành nền móng cho một giai đoạn tăng trưởng mới, nơi hạ tầng giao thông là đòn bẩy chứ không chỉ là hình thức.
