Hai dự án hơn 20.000 tỷ đồng: bước ngoặt hạ tầng giao thông Lâm Đồng
Hai dự án đường động lực Gia Nghĩa Bảo Lâm và cao tốc Tân Phú Bảo Lộc là chương trình đầu tư hạ tầng giao thông Lâm Đồng quy mô hơn 20.000 tỷ đồng, nhằm rút ngắn quãng đường, giảm nguy hiểm trên Quốc lộ 28, đồng thời mở trục cao tốc kết nối vùng kinh tế trọng điểm phía Nam với Nam Tây Nguyên và các khu vực phía Đông, hướng tới khai thác đồng bộ từ giai đoạn 2026 đến 2028. Điểm đáng chú ý là tỉnh không triển khai rời rạc, mà chủ động tạo một "cú đúp" hạ tầng cùng khung thời gian hoàn thành. Đường động lực Gia Nghĩa - Bảo Lâm dài khoảng 8,87 km, tổng mức đầu tư 2.850 tỷ đồng từ ngân sách trung ương và địa phương, dự kiến thực hiện giai đoạn 2026 - 2029. Song song, cao tốc Tân Phú - Bảo Lộc được điều chỉnh đầu tư hoàn chỉnh với tổng mức khoảng 17.561 tỷ đồng, dự kiến thông xe kỹ thuật quý III và khai thác quý IV/2028. Đây là lựa chọn táo bạo, bởi vừa mở rộng kết nối vùng, vừa đặt áp lực rất lớn lên quản lý tiến độ và giải phóng mặt bằng.
Đường động lực Gia Nghĩa Bảo Lâm: giải bài toán an toàn và logistics
Đường động lực Gia Nghĩa Bảo Lâm ra đời từ một thực tế khó chấp nhận: Quốc lộ 28 qua Quảng Khê và Bảo Lâm 5 đầy khúc cua nguy hiểm, mặt đường hẹp, thường xuyên sạt lở, gây khó khăn cho đi lại và vận chuyển hàng hóa nặng. Tiếp tục phụ thuộc vào tuyến này đồng nghĩa chấp nhận chi phí logistics cao và rủi ro an toàn kéo dài. Theo Quyết định 4090/QĐ-UBND ngày 13/8/2026, tuyến mới bắt đầu từ cửa ngõ phía Đông Gia Nghĩa, vượt sông Đồng Nai và nối với đường vào thủy điện Đồng Nai 4, trên hướng quy hoạch Quốc lộ 55. Tuyến dài khoảng 8,87 km, thiết kế đường cấp III đồng bằng, tốc độ 80 km/giờ, nền đường 12 m và mở rộng đến 21,5 m ở địa hình khó khăn, bảo đảm 4 làn xe. Cầu dây văng vượt sông Đồng Nai dài hơn 1.166 m không chỉ là điểm nhấn kiến trúc, mà còn là lời khẳng định: Lâm Đồng muốn một tuyến vận tải hàng siêu trường, siêu trọng đủ tiêu chuẩn để phục vụ chuỗi bô xít – alumin – nhôm giữa Tân Rai và Nhân Cơ.
Cao tốc Tân Phú Bảo Lộc: trục cao tốc hoàn chỉnh hướng tới 2028
Nếu đường động lực Gia Nghĩa Bảo Lâm giải quyết điểm nghẽn cục bộ, thì cao tốc Tân Phú Bảo Lộc là cú nhảy vọt về chuẩn hạ tầng giao thông Lâm Đồng. Ngày 22/10, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh tổ chức Hội nghị lần thứ 16, trong đó nội dung trọng tâm là điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án cao tốc Tân Phú - Bảo Lộc theo phương thức PPP. Theo phương án mới, tuyến được đầu tư quy mô hoàn chỉnh với bề rộng nền đường 22 m, tổng nhu cầu đất khoảng 546,8 ha, sơ bộ tổng mức đầu tư 17.561 tỷ đồng, tăng 361 tỷ đồng so với phương án trước. "Việc đầu tư hoàn chỉnh tuyến cao tốc trong giai đoạn 2026-2030 nhằm bảo đảm đồng bộ về quy mô, tiêu chuẩn kỹ thuật, tăng cường kết nối vùng kinh tế trọng điểm phía Nam với Lâm Đồng và Tây Nguyên". Mốc thông xe kỹ thuật quý III/2028 và khai thác quý IV/2028 biến dự án này thành một trong những dự án đường bộ 2028 có ý nghĩa chiến lược nhất đối với khu vực Nam Tây Nguyên.
Tác động kết nối vùng: từ Nam Tây Nguyên tới Đông Nam Bộ
Điểm mạnh của chiến lược hạ tầng giao thông Lâm Đồng hiện nay là tư duy mạng lưới, không phải từng tuyến đơn lẻ. Trong quy hoạch, cao tốc Gia Nghĩa – Chơn Thành và Tân Phú – Bảo Lộc – Liên Khương được định hướng tăng cường kết nối các địa phương. Khi đường động lực Gia Nghĩa Bảo Lâm hoàn thành, khoảng cách giữa Gia Nghĩa và Bảo Lâm rút ngắn khoảng 26 km, đồng thời tránh hoàn toàn đoạn Quốc lộ 28 thường xuyên sạt lở quanh thủy điện Đồng Nai 4. Trong tổng thể mạng lưới, tuyến động lực này được kỳ vọng tăng liên kết giữa Nam Tây Nguyên với các khu vực kinh tế phía Đông, hỗ trợ vận chuyển hàng hóa đến các đầu mối giao thương. Theo UBND tỉnh, đường động lực Gia Nghĩa - Bảo Lâm sẽ là trục kết nối quan trọng, tăng liên kết với Nam Trung Bộ và Đông Nam Bộ. Còn cao tốc Tân Phú Bảo Lộc tạo trục cao tốc liên vùng, nối vùng kinh tế trọng điểm phía Nam với Lâm Đồng và Tây Nguyên. Hai tuyến bổ trợ nhau, giúp Lâm Đồng không bị "treo" giữa cao nguyên và đồng bằng, mà trở thành mắt xích chủ động trong chuỗi vận tải liên vùng.
Áp lực tiến độ và bài kiểm tra quản trị dự án
Việc đặt mục tiêu hoàn thành hai dự án trong cùng khung thời gian 2026–2029 là lựa chọn mang tính tham vọng, nhưng cũng là bài kiểm tra năng lực quản trị dự án của Lâm Đồng. Đường động lực Gia Nghĩa Bảo Lâm dự kiến triển khai từ 2026 đến 2029, trong khi cao tốc Tân Phú Bảo Lộc phải thông xe kỹ thuật quý III và khai thác quý IV/2028. Điều này đòi hỏi giải phóng mặt bằng, bố trí vốn, tổ chức thi công và phối hợp liên ngành phải được kiểm soát chặt. Bí thư Tỉnh ủy Y Thanh Hà Niê Kđăm đã yêu cầu các cấp, ngành xác định rõ trách nhiệm, thời hạn hoàn thành nhiệm vụ, gắn với mục tiêu kinh tế – xã hội năm 2026, kế hoạch 2027 và nền tảng cho mục tiêu nhiệm kỳ 2025–2030. Vấn đề không chỉ là xây xong đường, mà là bảo đảm chất lượng công trình, tổ chức khai thác hiệu quả, đồng bộ với các tuyến liên quan và không để chi phí đội lên ngoài kiểm soát. Nếu làm tốt, hai dự án đường bộ 2028 này sẽ trở thành minh chứng cho một giai đoạn Lâm Đồng chuyển mình bằng hạ tầng, chứ không chỉ bằng tài nguyên và du lịch.
