Đổi cách hỗ trợ để tạo giá trị trên quy mô vùng
Khuyến công liên kết chuỗi giá trị là cách hỗ trợ sản xuất bằng việc kết nối vùng nguyên liệu, công nghệ, tổ chức sản xuất và tiêu thụ sản phẩm giữa doanh nghiệp ở nhiều địa phương. Đây là hướng đi cần thiết khi hàng hóa ngày càng vượt qua ranh giới hành chính: một nơi có nguyên liệu, nơi khác chế biến, còn đầu mối logistics và thị trường tập trung ở trung tâm đô thị. Ngày 25/10/2026, Trung tâm Khuyến công TP. Hồ Chí Minh đề xuất thí điểm các đề án theo mô hình này. Đề xuất đánh dấu bước chuyển đáng chú ý: khuyến công TP.HCM không nên chỉ đo hiệu quả bằng số cơ sở nhận hỗ trợ, mà cần tạo năng lực hợp tác lâu dài. Sau khi TP. Hồ Chí Minh hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, không gian kết nối giữa trung tâm công nghiệp, vùng nguyên liệu, cảng biển và logistics rộng hơn. Cơ hội đã có; thách thức là biến địa lý thuận lợi thành chuỗi hoạt động thực sự.
Từ hỗ trợ từng cơ sở đến năng lực sản xuất chung
Kết quả khuyến công giai đoạn trước cho thấy chương trình đã có nền tảng, nhưng cách làm mới cần đưa nguồn lực ấy đi xa hơn. Giai đoạn 2021–2025, thành phố triển khai 314 đề án với tổng kinh phí 101,1 tỷ đồng; ngân sách nhà nước hỗ trợ 65,3 tỷ đồng và các cơ sở công nghiệp nông thôn góp 35,8 tỷ đồng vốn đối ứng. Những đề án này góp phần đổi mới công nghệ, tăng năng suất và cải thiện chất lượng. Tuy nhiên, hoạt động vẫn chủ yếu theo kế hoạch từng địa phương, còn phối hợp liên tỉnh tập trung nhiều vào xúc tiến thương mại hơn là nguyên liệu, công nghệ và tổ chức sản xuất. Theo tôi, đây chính là khoảng trống cần lấp: nếu mỗi cơ sở được cải thiện nhưng các mắt xích không ăn khớp, lợi ích vẫn khó lan tỏa. Liên kết cung ứng khu vực có thể giảm chi phí cho cơ sở, đồng thời giúp họ đáp ứng tốt hơn yêu cầu của doanh nghiệp và nhà phân phối lớn.
Thí điểm có trọng điểm, dữ liệu dùng chung
Đề xuất thí điểm nên tập trung vào những ngành có khả năng nối các mắt xích rõ ràng, trước mắt gồm chế biến thực phẩm, chế biến thủy sản và cơ khí. Mỗi đề án cần được chọn theo mức độ phối hợp giữa địa phương, khả năng hình thành chuỗi cung ứng, hiệu quả kinh doanh và triển vọng duy trì sau khi hết hỗ trợ. Cách đặt tiêu chí này quan trọng hơn việc chạy theo số lượng dự án: nó buộc các bên xác định ai cung cấp nguyên liệu, nơi nào chuyển giao công nghệ, cơ sở nào sản xuất và kênh nào tiêu thụ. Trung tâm cũng đề xuất chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu công nghiệp nông thôn dùng chung trên phạm vi vùng và cả nước. Nếu dữ liệu về cơ sở, sản phẩm và năng lực sản xuất được chuẩn hóa, việc tìm đúng đối tác sẽ bớt phụ thuộc vào những cuộc gặp ngắn hạn. Đây là điều kiện để chuỗi giá trị Hồ Chí Minh có thể mở rộng, thay vì chỉ tồn tại trên giấy.
Kết nối cung cầu cần trở thành mắt xích của chuỗi
Chương trình kết nối cung - cầu giữa TP. Hồ Chí Minh và các tỉnh, thành phố năm 2026 đánh dấu 15 năm tổ chức, với định hướng phát triển chuỗi cung ứng xanh, số và bền vững. Đây là kênh thị trường hữu ích, nhưng giá trị lớn hơn sẽ đến khi kết nối bán hàng gắn liền với kế hoạch sản xuất và cung ứng ổn định. Chương trình mở rộng tiếp xúc giữa doanh nghiệp, hợp tác xã, hệ thống phân phối, logistics và thương mại điện tử; các sản phẩm tham gia “Tick xanh trách nhiệm” cũng được chú trọng về truy xuất nguồn gốc và minh bạch thông tin. Với cơ sở sản xuất, điều đó có thể giúp sản phẩm tiếp cận siêu thị và đến gần người tiêu dùng hơn. Tương Việt Hoa Sen, chẳng hạn, tham gia để quảng bá sản phẩm, tìm đối tác và chuẩn bị nguồn hàng cho thị trường Tết. Kết nối cung cầu hằng năm nên là cửa ngõ của hợp tác dài hạn, không phải điểm kết thúc của hoạt động xúc tiến.
