Nền kinh tế fandom: từ lý thuyết K-pop đến cược lớn tại Việt Nam
Nền kinh tế fandom là mô hình kinh doanh giải trí xây dựng quanh mối quan hệ dài hạn giữa nghệ sĩ, nội dung, trải nghiệm và cộng đồng người hâm mộ, biến tình cảm và mức độ gắn bó của khán giả thành giá trị kinh tế quy mô lớn, từ doanh thu trực tiếp đến sức ảnh hưởng văn hóa và thương hiệu trên thị trường số. Liên doanh giữa DatVietVAC và LSH Global do Lenzo Yoon – cựu Global CEO của HYBE, công ty gắn với thành công của BTS – khởi xướng chính là bước đi đầu tiên nhằm biến khái niệm này thành hiện thực tại Việt Nam. Điểm đáng chú ý: tham vọng không chỉ dừng ở vài dự án idol đơn lẻ, mà hướng tới một nền kinh tế fandom nghìn tỷ, nơi hệ sinh thái nội dung – nghệ sĩ – cộng đồng trở thành động cơ tăng trưởng mới cho cả ngành giải trí Việt.
Hai nhà sáng lập, hai hệ sinh thái: vì sao thời điểm là bây giờ?
Quyết định bắt tay giữa Lenzo Yoon DatVietVAC không phải phản ứng nhất thời theo trào lưu K-pop, mà là sự gặp nhau của hai đường cong tăng trưởng đã tích lũy đủ độ chín. Một bên là DatVietVAC với hơn 30 năm kiến tạo thị trường, từ truyền thông, nội dung, truyền hình đến nền tảng số, nghệ sĩ và khai thác IP, tạo ra hệ sinh thái mang lại hơn 3.000 tỷ doanh thu năm 2025. Bên kia là Lenzo Yoon, người từng giữ vai trò Global CEO HYBE và Co-CEO HYBE America trong giai đoạn Big Hit chuyển mình thành tập đoàn toàn cầu, với trọng tâm là phát triển fandom economies trên nền tảng công nghệ và IP âm nhạc. Trong bối cảnh thị trường truyền thông & giải trí Việt Nam được dự báo tiếp tục tăng trưởng, đây là thời điểm hợp lý để chuyển từ mô hình nội dung quảng cáo – rating sang mô hình kinh doanh giải trí fandom có giá trị dài hạn.
Một câu nói cô đọng tầm nhìn được chính Chủ tịch DatVietVAC đưa ra: “DatVietVAC và LSH Global mong muốn góp phần xây dựng năng lực nội sinh cho công nghiệp văn hóa Việt Nam – năng lực có thể tự tạo ra talent, tự phát triển IP, tự hình thành thị trường và từng bước đưa những giá trị đó ra thế giới”. Đặt cạnh động thái IPO với mức giá 54.800 đồng mỗi cổ phiếu, tổng giá trị khoảng 611 tỷ đồng trong giai đoạn từ ngày 5/8 đến 7/9, có thể thấy DatVietVAC đang huy động vốn không chỉ để mở rộng quy mô hiện tại, mà để chuẩn bị cho một cú xoay trục chiến lược sang nền kinh tế fandom.
Chiến lược: không sao chép HYBE Việt Nam, mà thiết kế mô hình Việt hóa
Điều dễ gây hiểu nhầm là liên doanh này sẽ biến Việt Nam thành "HYBE Việt Nam" hay một bản sao của liên doanh K-pop Việt. Nhưng điểm cốt lõi được hai bên nhấn mạnh là không mang một công thức có sẵn đến Việt Nam, mà chắt lọc kinh nghiệm quốc tế và tái thiết kế cho thị trường trong nước. Nói cách khác, kinh nghiệm xây dựng Weverse – nền tảng giúp HYBE kết nối trực tiếp với fandom từ nội dung tới thương mại – chỉ là khung tham chiếu, không phải bộ khuôn được bê nguyên về áp dụng. Chiến lược của liên doanh là kết hợp kinh nghiệm toàn cầu về quản lý fandom K-pop với năng lực bản địa: hiểu hành vi khán giả Việt, thói quen tiêu thụ nội dung, văn hóa cộng đồng và năng lực sáng tạo nội dung của đội ngũ sản xuất trong nước. Nếu làm đúng, đây không phải là câu chuyện sao chép thần tượng Hàn Quốc, mà là tạo ra nghệ sĩ và IP Việt mang khả năng chinh phục cả khán giả thế giới.
Biến sức mạnh người hâm mộ thành nền kinh tế fandom nghìn tỷ
Liên doanh LSH Global – DatVietVAC đặt trọng tâm rõ ràng: biến sức mạnh fandom thành mô hình kinh doanh giải trí fandom có khả năng tạo ra giá trị hàng ngàn tỷ đồng. Thay vì phụ thuộc vào hợp đồng quảng cáo ngắn hạn, chiến lược là xây dựng tài năng từ gốc, phát triển nghệ sĩ, tạo ra IP giải trí và nuôi dưỡng cộng đồng người hâm mộ quanh các tài sản đó. Từ quan hệ trực tiếp với fandom, nhiều lớp giá trị có thể hình thành: nội dung trả phí, sự kiện, vật phẩm số và trải nghiệm vật lý. Kinh nghiệm xây dựng fandom economies của Lenzo Yoon – những mô hình kinh doanh dựa trên mối quan hệ giữa nghệ sĩ, nội dung, trải nghiệm và cộng đồng – sẽ được thử nghiệm trên nền dữ liệu và thị trường Việt Nam. Về dài hạn, liên doanh đặt mục tiêu góp phần đưa Việt Nam trở thành một trong những quốc gia dẫn đầu khu vực về phát triển IP giải trí.
Định hướng mới cho ngành giải trí Việt: cơ hội lớn, thách thức không nhỏ
Mô hình kinh doanh dựa trên nền kinh tế fandom, nếu thành công, sẽ là định hướng mới cho ngành giải trí Việt: từ "làm show – bán quảng cáo" sang "xây cộng đồng – khai thác IP". DatVietVAC mang đến liên doanh năng lực đã được kiểm chứng trong sản xuất nội dung, phát triển IP và kết nối nghệ sĩ, còn LSH Global mang kinh nghiệm triển khai các mô hình giải trí dựa trên fandom ở thị trường quốc tế. Nhưng để tham vọng này không dừng ở khẩu hiệu, nhiều thách thức phải được giải quyết: đào tạo talent theo chuẩn mới, đầu tư dài hơi vào nền tảng số, minh bạch quyền lợi nghệ sĩ và người hâm mộ, cũng như kiên trì với việc Việt hóa mô hình thay vì chạy theo template Hàn Quốc. Nếu liên doanh kiên định với mục tiêu xây năng lực nội sinh và thiết kế mô hình phù hợp văn hóa địa phương, câu chuyện fandom nghìn tỷ sẽ không chỉ là phép cộng tiền bạc, mà là bước trưởng thành của cả công nghiệp văn hóa Việt.
