Tuyến đường Bắc Sơn: 9,5km, hơn 2.100 tỷ và 9 năm chờ ngày thông xe
Tuyến đường Bắc Sơn Thái Nguyên là dự án xây dựng tuyến đường Bắc Sơn kéo dài, có tổng chiều dài 9,5km, được khởi công năm 2018 theo hình thức đối tác công tư (PPP) – hợp đồng BT, với tổng mức đầu tư hơn 2.100 tỷ đồng, sau nhiều lần gia hạn tiến độ và tái khởi động vẫn đang trong quá trình hoàn thành. Điểm đáng nói không chỉ là quy mô, mà là quãng thời gian gần 9 năm để một công trình được trông đợi như “trục mới” của hạ tầng giao thông Thái Nguyên đi đến mốc hoàn thành khoảng 95% giá trị hợp đồng. Thời gian thực hiện ban đầu được ấn định từ quý III/2018 đến quý IV/2019, nhưng dự án liên tiếp phải gia hạn vào các năm 2020 và 2022, cho thấy những vấn đề dai dẳng về tổ chức thực hiện và quản lý tiến độ. Sau nhiều lần chậm trễ, nhà thầu mới tái khởi động dự án vào tháng 4/2025, đặt lại câu hỏi: vì sao một công trình được kỳ vọng nhiều như vậy lại để thời gian trôi dài đến thế.
Những lần trễ hẹn và các điểm nghẽn còn tồn tại
Nếu nhìn vào lịch sử tiến độ, tuyến đường Bắc Sơn là ví dụ điển hình cho rủi ro khi triển khai các dự án đường bộ theo hợp đồng PPP – BT mà khâu điều phối giữa nhà nước và nhà đầu tư chưa thực sự chặt chẽ. Dù mục tiêu hoàn thành ban đầu rất tham vọng, việc phải gia hạn nhiều lần đến tận 2020 và 2022 đã làm mất đi không ít niềm tin của người dân và doanh nghiệp đang chờ đợi một trục kết nối mới. Hiện tại, dù công trình đã hoàn thành khoảng 95% giá trị hợp đồng, những điểm nghẽn kỹ thuật và giải phóng mặt bằng vẫn chưa được xử lý xong. Ban Quản lý dự án cho biết còn vướng tại khu vực ngã ba Cao Trãng, nhánh đường đi ĐT.267 và một đoạn từ Km8+550 đến Km8+570. Cùng với đó là các tồn tại dễ gây rủi ro giao thông, như một số vị trí vỉa hè bị hư hỏng, sụt lún, rạn vỡ, hệ thống thoát nước bị tắc khiến khả năng thoát nước mặt đường chưa bảo đảm. Những vấn đề này cho thấy việc hoàn thành công trình giao thông trên giấy tờ khác xa với một tuyến đường an toàn, bền vững trên thực tế.
Kỳ vọng kinh tế – xã hội và bài toán kết nối vùng
Dù chậm trễ, không thể phủ nhận kỳ vọng mà tuyến đường Bắc Sơn mang lại cho hạ tầng giao thông Thái Nguyên khi thông xe. Sau khi hoàn thành, dự án được kỳ vọng sẽ đồng bộ hạ tầng, thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội và rút ngắn khoảng cách di chuyển từ trung tâm tỉnh Thái Nguyên đến khu vực hồ Núi Cốc. Đó không chỉ là câu chuyện vài phút chạy xe được tiết kiệm, mà là cơ hội mở rộng không gian phát triển đô thị, du lịch và dịch vụ quanh hồ Núi Cốc. Một tuyến đường mới, nếu được hoàn thiện đúng chuẩn, sẽ giúp phân bổ lại dòng giao thông, giảm áp lực lên các trục hiện hữu, đồng thời tạo lợi thế cạnh tranh về kết nối cho các khu dân cư và vùng sản xuất dọc tuyến. Trong bối cảnh Thái Nguyên đang phải chi nguồn lực lớn để khắc phục hạ tầng giao thông bị thiên tai tàn phá, việc hoàn thành công trình giao thông quy mô như đường Bắc Sơn càng mang ý nghĩa “đòn bẩy” cho tái thiết và phát triển dài hạn.
Hạ tầng giao thông Thái Nguyên giữa đầu tư mới và khắc phục thiên tai
Một vấn đề ít được nhắc tới trong câu chuyện đường Bắc Sơn là sức chịu đựng của hạ tầng giao thông Thái Nguyên trước các tác động thời tiết cực đoan. Trong khi tỉnh mạnh dạn dành hơn 2.100 tỷ đồng cho một dự án đường bộ mới, hệ thống cầu, đường hiện hữu ở nhiều huyện lại liên tục bị hư hỏng do mưa kéo dài, lũ lụt và sạt lở. Ban Vận động tiếp nhận cứu trợ tỉnh Thái Nguyên gần đây phải quyết định hỗ trợ hàng chục tỷ đồng từ quỹ cứu trợ để sửa chữa cầu, đường, cống tràn, khắc phục các điểm sạt lở ở nhiều xã khác nhau. Việc song song đầu tư dự án đường bộ trọng điểm và chi ngân sách khắc phục hạ tầng bị thiên tai đặt ra câu hỏi về cách thức quy hoạch và thiết kế công trình. Nếu ngay trong giai đoạn hoàn thiện, một số vị trí vỉa hè trên đường Bắc Sơn đã sụt lún, rạn vỡ, hệ thống thoát nước bị tắc, thì tiêu chuẩn bền vững cần được xem lại. Bài học từ những cây cầu, con đường bị lũ cuốn nên được phản chiếu vào thiết kế, vật liệu và quản lý chất lượng của các dự án mới, thay vì để lịch sử lặp lại.
Không chỉ là cán đích tiến độ, mà là trách nhiệm với tương lai giao thông
Dự kiến tuyến đường Bắc Sơn sẽ hoàn thành vào cuối năm 2026. Mốc thời gian này chắc chắn quan trọng, nhưng nếu chỉ nhìn vào “ngày về đích” thì chúng ta đã đánh giá thấp ý nghĩa của dự án. Một công trình giao thông quy mô 9,5km, hơn 2.100 tỷ đồng, sau gần 9 năm thi công, phải được xem là phép thử về năng lực điều hành dự án, chất lượng kỹ thuật và trách nhiệm với nguồn lực công – không chỉ là câu chuyện giải ngân và cắt băng khánh thành. Khi Ban Quản lý dự án được yêu cầu rà soát tổng thể thiết kế toàn tuyến, đề xuất điều chỉnh vỉa hè phù hợp với thực tế và kịp thời báo cáo khó khăn để được chỉ đạo giải quyết, đó là tín hiệu tích cực. Nhưng người dân Thái Nguyên có quyền kỳ vọng hơn thế: một tuyến đường Bắc Sơn an toàn, không ngập úng, không lún nứt, kết nối hiệu quả với các trục liên xã, liên huyện, và thực sự trở thành nền tảng cho phát triển kinh tế – xã hội dài hạn chứ không là thêm một công trình phải “khắc phục hậu quả” sau vài mùa mưa lũ.
