Phú Quốc tái quy hoạch sân bay để trở thành cửa ngõ APEC
Quy hoạch chi tiết mới của Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc là kế hoạch điều chỉnh đồng bộ khu bay, hạ tầng kỹ thuật, dịch vụ hàng không và sử dụng đất, nhằm nâng cấp toàn diện năng lực khai thác sân bay để vừa phục vụ Tuần lễ Cấp cao APEC 2027, vừa mở rộng dư địa phát triển lâu dài cho đảo ngọc Phú Quốc như một trung tâm đón khách quốc tế. Bộ Xây dựng đã ban hành quyết định phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch chi tiết Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, tập trung vào khu bay, hạ tầng kỹ thuật, công trình bảo đảm an ninh, khẩn nguy cứu nạn và dịch vụ hàng không. Đây không phải là một bước chỉnh sửa kỹ thuật; đó là tuyên bố rằng sân bay Phú Quốc sẽ được nâng cấp hạ tầng để đóng vai trò cửa ngõ của một sự kiện quốc tế lớn và nền tảng cho tăng trưởng du lịch – hàng không dài hạn. Nếu nhìn rộng hơn APEC 2027, quy hoạch cảng hàng không lần này chính là bản hợp đồng giữa nhà nước và địa phương về tương lai vị thế của sân bay Phú Quốc trong mạng lưới hàng không khu vực.
Khu bay: tăng đường lăn, mở sân đỗ để đón lượng chuyến tăng vọt
Trong giai đoạn 2021-2030, khu bay của sân bay Phú Quốc được nâng cấp theo hướng “ưu tiên năng lực khai thác trước, mỹ thuật sau”. Đường lăn song song hiện hữu sẽ được kéo dài về hai phía, đồng bộ với đường cất hạ cánh, đồng thời bổ sung thêm các đường lăn song song, đường lăn nối và đường lăn thoát nhanh để giảm thời gian chiếm dụng đường băng, tăng số lần cất hạ cánh trong giờ cao điểm. Sân đỗ trước nhà ga hành khách T2 và sân đỗ hiện hữu được mở rộng, đáp ứng khoảng 42 vị trí đỗ máy bay; khu sân đỗ mới giữa nhà ga T1 và nhà khách VIP/hàng không chung cung cấp thêm khoảng 45 vị trí. Nói cách khác, cấu hình sân đỗ giai đoạn này cho phép sân bay Phú Quốc đạt khoảng 87 vị trí đỗ máy bay – con số thể hiện tham vọng biến nơi đây thành điểm đón lượng chuyến tăng vọt trong dịp APEC và cao điểm du lịch sau đó. Đáng chú ý, đến năm 2050 cấu hình đường lăn được giữ nguyên, nhưng quỹ đất dự trữ vẫn mở để tiếp tục mở rộng sân đỗ khi nhu cầu khai thác tăng. Đây là lựa chọn thực dụng: đầu tư đủ lớn để không “nghẽn” APEC, nhưng vẫn linh hoạt cho các giai đoạn phát triển sau.
Hạ tầng kỹ thuật và giao thông nội cảng: thiết kế cho cao điểm, không phải ngày thường
Nếu khu bay là “xương sống” thì hạ tầng kỹ thuật và giao thông nội cảng chính là hệ tuần hoàn, quyết định sân bay Phú Quốc có thể hoạt động trơn tru trong cao điểm APEC hay không. Quy hoạch mới điều chỉnh hướng tuyến đường kết nối từ trục chính vào nhà ga hành khách T2, bổ sung các đoạn đường công vụ phục vụ tuần tra, bảo đảm an ninh, an toàn và tổ chức Tuần lễ Cấp cao APEC 2027. Bãi đỗ xe ô tô được bố trí lại với nhà để xe cao tầng phía Nam ga T1, bãi đỗ xe nhân viên và bãi đỗ mô tô chuyển về phía Tây nhà ga. Về hạ tầng kỹ thuật, phương án mới bổ sung các vị trí trạm biến áp, điều chỉnh trạm cấp nước về phía Đông Nam nhà ga T2, đồng thời tổ chức lại hệ thống thoát nước với hồ điều hòa bổ sung phía Bắc cảng, điều chỉnh mương, cống phía Tây và phía Nam để bảo đảm khả năng tiêu thoát nước đồng bộ trong và ngoài sân bay. Quy hoạch này gửi đi một thông điệp rõ: sân bay không chỉ cần đường băng dài hơn, mà phải là một hệ thống hạ tầng đủ thông minh để chịu được áp lực an ninh, giao thông và khí hậu trong những tuần lễ “cao nhiệt” như APEC.
Dịch vụ hàng không và công trình phục vụ APEC: từ sân bay đến hệ sinh thái dịch vụ
Điểm khác biệt của lần điều chỉnh quy hoạch cảng hàng không này là cách nhìn sân bay Phú Quốc như một hệ sinh thái dịch vụ, chứ không chỉ là nơi máy bay cất hạ cánh. Các bãi tập kết phương tiện, trang thiết bị phục vụ mặt đất được bố trí lại ở phía Đông và phía Tây sân đỗ; một vị trí mới phía Đông nhà khách VIP/hàng không chung được bổ sung riêng để phục vụ Tuần lễ Cấp cao APEC 2027 – đây là công trình phục vụ APEC mang tính “đặt hàng” trực tiếp từ yêu cầu sự kiện. Cơ sở sửa chữa, bảo dưỡng phương tiện, trang thiết bị hàng không được điều chỉnh về phía Tây ga T1; khu cung cấp xăng dầu và tra nạp nhiên liệu được bố trí tại phía Bắc cảng với khoảng 7,2 ha, phía Đông sân đỗ và phía Đông Nam ga T2. Đáng chú ý nhất là khu dịch vụ sửa chữa, bảo dưỡng tàu bay (hangar) diện tích khoảng 30,4 ha ở phía Bắc cùng khu khách sạn, thương mại dịch vụ khoảng 51 ha phía Nam cảng và phía Nam nhà khách VIP/hàng không chung. Theo quy hoạch, khu khách sạn, thương mại dịch vụ này “vừa phục vụ nhu cầu lưu trú trong dịp APEC 2027, vừa đáp ứng nhu cầu của hành khách, tổ bay, chuyên gia và nhân viên làm việc tại sân bay trong quá trình khai thác lâu dài”. Cùng với đó là cơ sở đào tạo hàng không rộng khoảng 12,6 ha trên quỹ đất dự phòng phía Bắc. Rõ ràng, sân bay Phú Quốc đang được kéo lên một nấc thang mới: từ hạ tầng thuần vận tải thành tổ hợp dịch vụ hàng không – du lịch – đào tạo.
An ninh, khẩn nguy và tầm nhìn dài hạn: chuẩn ICAO cho sự kiện và cho tương lai
Không có sự kiện quốc tế nào thành công nếu an ninh và an toàn chỉ được coi là hạng mục phụ. Quy hoạch mới của sân bay Phú Quốc nâng trạm khẩn nguy cứu hỏa lên cấp 9 theo phân cấp của Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO) – một chuẩn cho thấy định hướng phục vụ những dòng máy bay lớn và mật độ khai thác cao hơn trong tương lai. Trong giai đoạn 2021-2030, hai trạm khẩn nguy cứu nạn tại phía Tây Bắc và phía Đông cảng được điều chỉnh vị trí, mỗi trạm khoảng 3.000 m2; khu huấn luyện, đào tạo khẩn nguy cứu hỏa, chữa cháy được bố trí lại về phía Tây Bắc với diện tích khoảng 1,7 ha. Khu xử lý bom mìn cũng được điều chỉnh tại khu vực đầu 10 và đầu 28 của đường cất hạ cánh hiện hữu, cho thấy yêu cầu kiểm soát rủi ro ở mức cao. Sau điều chỉnh, tổng nhu cầu sử dụng đất của cảng hàng không Phú Quốc thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 vào khoảng 1.040,43 ha, trong đó có 558,69 ha đất hàng không dân dụng, 62,98 ha đất do quân sự quản lý và 418,76 ha đất dùng chung. Các nội dung khác tiếp tục thực hiện theo quyết định quy hoạch trước đó, bảo đảm tính liên tục chính sách. Nhìn từ APEC 2027, đây là bước đi cần thiết để sân bay Phú Quốc nâng cao năng lực khai thác, phục vụ sự kiện quốc tế lớn mà không hi sinh mục tiêu trở thành một trung tâm hàng không – dịch vụ bền vững trong nhiều thập kỷ tới.
