Quy hoạch điều chỉnh: Phú Quốc đặt cược vào cửa ngõ hàng không du lịch
Quy hoạch điều chỉnh Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc là kế hoạch nâng cấp toàn diện hạ tầng khu bay, nhà ga, dịch vụ và không gian thương mại của sân bay Phú Quốc trong giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến 2050, nhằm tăng công suất đón khách, đáp ứng APEC 2027 và định vị đảo ngọc như một cửa ngõ hàng không du lịch đầu mối của khu vực. Cục Hàng không Việt Nam đã trình Bộ Xây dựng thẩm định và phê duyệt phương án điều chỉnh quy hoạch chi tiết Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Điểm quan trọng là lần điều chỉnh này không chỉ “chạy theo” APEC 2027, mà chủ ý tạo nền dài hạn cho một sân bay du lịch cỡ lớn, với công suất 10 triệu khách năm 2030 và 18 triệu khách năm 2050 cùng quỹ đất hơn 1.049 ha.
Nâng cấp hạ tầng khu bay: từ đáp ứng APEC đến năng lực 18 triệu khách
Nếu chỉ nhìn APEC 2027, nhiều người sẽ nghĩ các hạng mục nâng cấp hạ tầng là “chiến dịch ngắn hạn”. Thực tế, quy hoạch sân bay Phú Quốc đang được thiết kế để tạo sức chứa dài hạn cho một điểm đến du lịch toàn cầu. Cục Hàng không đề xuất đầu tư đồng bộ hệ thống đường lăn song song và đường lăn nối phía Bắc đường cất hạ cánh số 2 trong giai đoạn 2021-2030, kết nối trực tiếp với khu bảo dưỡng tàu bay (hangar) phía Bắc. Sân đỗ trước nhà ga T2 và sân đỗ hiện hữu sẽ được mở rộng đáp ứng khoảng 42 vị trí, đồng thời bổ sung khu sân đỗ giữa nhà ga T1 và nhà khách VIP/hàng không chung với khoảng 45 vị trí. Hệ thống đèn tiếp cận được nâng lên chuẩn CAT I và CAT II, cho phép sân bay cất hạ cánh an toàn hơn trong điều kiện thời tiết xấu. Đây là những nâng cấp mang tính “xương sống”, đảm bảo sân bay Phú Quốc không rơi vào tình trạng quá tải như nhiều điểm đến du lịch khác khi lượng khách tăng đột biến.
Khu khách sạn 51 ha: bước ngoặt biến sân bay thành trung tâm dịch vụ
Điểm gây tranh luận nhất trong lần điều chỉnh quy hoạch sân bay Phú Quốc là việc bổ sung khu khách sạn, thương mại dịch vụ 51 ha ngay phía Nam Cảng, trước nhà ga T2 và nhà khách VIP/hàng không chung. Về bản chất, đây là lựa chọn biến sân bay thành một trung tâm dịch vụ tích hợp, không chỉ là nơi cất hạ cánh. Khu vực này dự kiến phục vụ nhu cầu lưu trú ngắn hạn, nghỉ ngơi, ăn uống, mua sắm, gửi hành lý, đồng thời phục vụ tổ bay, chuyên gia, nhân viên và các hoạt động hỗ trợ khai thác Cảng. Theo Cục Hàng không Việt Nam, việc bổ sung khu khách sạn, thương mại dịch vụ khoảng 51 ha khiến ước tính chi phí đầu tư thực hiện quy hoạch đến năm 2030 tăng lên khoảng 54.787 tỷ đồng, tăng thêm 20.096 tỷ đồng so với phương án trước. Đây là quyết định đắt đỏ, nhưng nếu được khai thác đúng hướng, sân bay Phú Quốc có thể trở thành “hub trải nghiệm” – nơi khách quốc tế ở lại, chi tiêu và kết nối đến các điểm du lịch khác, thay vì chỉ lướt qua.
APEC 2027: áp lực tiến độ và cơ hội tái cấu trúc luồng khách
APEC 2027 là chất xúc tác buộc quy hoạch sân bay Phú Quốc phải chuyển từ “kịch bản trên giấy” sang các hạng mục có thể vận hành thật. Hàng loạt công trình thiết yếu đang triển khai để phục vụ Tuần lễ Cấp cao APEC: đường cất hạ cánh số 2 dài 3.300 m, kéo dài đường cất hạ cánh hiện hữu lên 3.500 m, xây nhà ga T2, nhà khách VIP và mở rộng sân đỗ. Cục Hàng không thừa nhận công tác giải phóng mặt bằng vẫn chậm so với yêu cầu, đồng thời trong quá trình triển khai đã xuất hiện nhu cầu điều chỉnh lại một số khu chức năng để tạo dư địa phát triển dài hạn. Các tuyến giao thông nội cảng, đường công vụ tuần tra an ninh, trạm biến áp, trạm cấp nước cạnh nhà ga T2 được đề xuất điều chỉnh cục bộ để có thể đầu tư ngay, bảo đảm an ninh, an toàn trong thời gian Hội nghị cấp cao diễn ra. Theo kế hoạch, dự án hướng tới mục tiêu vận hành thử vào tháng 4/2027, phục vụ công tác chuẩn bị cho APEC. Nếu đạt được mốc này, APEC sẽ là bài test năng lực thật đầu tiên cho một sân bay du lịch đang được “đóng khung” lại từ quy hoạch.
Tác động tới hành khách và tương lai phát triển đảo ngọc
Từ góc nhìn người dùng, những thay đổi trong quy hoạch sân bay Phú Quốc có khả năng làm thay đổi trải nghiệm du lịch đảo ngọc ngay từ cửa ngõ hàng không. Hành lang kết nối trên cao giữa hai nhà ga T1 và T2 giúp luồng khách chuyển tiếp linh hoạt hơn, giảm cảnh xếp hàng và di chuyển vòng vèo giữa các nhà ga. Khu khách sạn và thương mại dịch vụ 51 ha hướng tới một mô hình sân bay nơi du khách có thể nghỉ ngơi, mua sắm, ăn uống, gửi hành lý ngay trong khuôn viên, thay vì phải di chuyển vào trung tâm chỉ để chờ chuyến bay. Việc bổ sung đồng thời sân đỗ, đường lăn, giao thông nội cảng, cấp điện, cấp nước và thoát nước được kỳ vọng tăng năng lực khai thác, vừa đáp ứng APEC 2027 vừa phục vụ nhu cầu phát triển của đảo trong những năm tiếp theo. Nếu triển khai đúng tiến độ và minh bạch trong quản lý, Phú Quốc có cơ hội trở thành một trong số ít sân bay du lịch trong nước có quy mô và năng lực tương đương các điểm đến hàng đầu trong khu vực, như Phuket hiện đang hướng tới công suất 18 triệu hành khách/năm.
