Biểu tượng mới của hạ tầng Cà Mau và tham vọng vượt biển
Cầu vượt biển Hòn Khoai là tuyến đường 4 làn xe nối điểm cuối cao tốc Cà Mau – Đất Mũi với đảo Hòn Khoai, có mặt đường rộng 16,5m, tốc độ thiết kế 80km/h, khi hoàn thành sẽ trở thành cầu dài nhất Việt Nam bắc qua biển và nằm trong nhóm ba cây cầu vượt biển dài nhất Đông Nam Á, mang ý nghĩa vừa giao thông, vừa khẳng định chủ quyền biển đảo. Đây không phải là một dự án hạ tầng Cà Mau thông thường, mà là phép thử về năng lực xây dựng công trình biển trong điều kiện thi công khắc nghiệt. Quan điểm đáng nói ở đây là: nếu quản lý dự án không đủ quyết liệt, cây cầu này rất dễ trở thành biểu tượng của chậm tiến độ và lãng phí; nhưng nếu giữ được kỷ luật thời gian, nó sẽ là cú hích hiếm có cho kết nối vùng. Việc khởi công từ tháng 8-2025 với tổng mức đầu tư hơn 25.700 tỉ đồng cho thấy địa phương lẫn chủ đầu tư đang đặt cược lớn vào tương lai tuyến vượt biển này.
Địa chất phức tạp và thời tiết khắc nghiệt: hai lớp bài toán khó
Gốc rễ mọi thách thức của cầu vượt biển Hòn Khoai nằm ở nền địa chất và điều kiện thi công trên biển. Toàn tuyến phải sử dụng gần 500 cọc khoan nhồi và cọc thép, đóng sâu 80–110m vào lòng đất, trong bối cảnh lòng biển có nhiều hố xoáy và nền đất rất yếu. Đây là kiểu địa chất dễ gây lún, xô lệch cọc, buộc đội ngũ thiết kế và thi công phải liên tục tính toán lại phương án kết cấu, thiết bị và trình tự thi công. Khó khăn chưa dừng ở đó. Là dự án xây dựng công trình biển, tiến độ phụ thuộc gần như toàn bộ vào thời tiết: mỗi năm công nhân chỉ có thể làm việc khoảng 4–5 tháng do sóng to, gió lớn, đặc biệt trong mùa mưa bão. Nói thẳng, nếu áp nguyên tư duy thi công trên cạn cho công trình giữa biển, dự án sẽ bị thời tiết "đánh gãy" tiến độ ngay từ năm đầu tiên.
Chiến lược thi công xuyên đêm và cuộc chạy đua với tiến độ
Trước áp lực thời gian, Ban quản lý và nhà thầu đã chọn chiến lược rõ ràng: tận dụng tuyệt đối từng ngày biển êm. Công nhân tranh thủ lúc sóng gió lắng để tăng ca cả ngày lẫn đêm; nhiều mũi thi công được tổ chức làm việc xuyên đêm nhằm bù cho những tháng phải nằm chờ vì bão gió. Đây là quyết định mang tính quản trị rủi ro: chấp nhận cường độ làm việc cao để tránh dồn khối lượng vào những giai đoạn thời tiết xấu hơn. Theo Binh đoàn 12, đơn vị đã huy động hơn 1.000 thiết bị cùng hơn 2.000 kỹ sư, công nhân và đầu tư 4 thiết bị thi công trên biển công nghệ cao để bảo đảm tiến độ. Đến thời điểm hiện tại, 263 cọc khoan nhồi trên cạn, 157 cọc khoan nhồi trên biển và 17 trụ cầu đã được hoàn thành. Đây là con số biết nói, cho thấy việc tổ chức thi công tăng ca liên tục không phải là khẩu hiệu mà đem lại tiến triển cụ thể trên công trường.
Bài toán vật liệu và giới hạn của chuỗi cung ứng vùng
Nếu địa chất và thời tiết là thách thức thiên nhiên, thì vật liệu lại phơi bày điểm yếu của chuỗi cung ứng hạ tầng khu vực. Cát và đá phải huy động từ nhiều địa phương rồi vận chuyển bằng đường biển đến công trường, trong khi chính điều kiện sóng gió đã thường xuyên làm gián đoạn hành trình này. Nguồn cát cơ bản đáp ứng được nhu cầu, nhưng loại đá đặc thù dùng cho bê tông nhựa và dầm cường độ cao vẫn thiếu đáng kể; hiện chỉ có một mỏ ở An Giang đáp ứng yêu cầu cung ứng cho dự án. Điểm đáng phê phán là vùng Tây Nam Bộ lâu nay phát triển hạ tầng dựa nhiều vào đường bộ và đường thủy truyền thống, ít chuẩn bị hệ thống cảng chuyên dụng cho xây dựng công trình biển quy mô lớn. Cầu vượt biển Hòn Khoai buộc các bên liên quan phải nghĩ khác: hoặc đầu tư bài bản cho logistics vật liệu, hoặc chấp nhận dự án luôn đứng trước nguy cơ "đứt gãy" vì thiếu đá, thiếu cát ở những thời điểm then chốt.
Từ công trường ra đời sống: lợi ích và bước tiếp theo
Dự án này không chỉ để các kỹ sư khoe năng lực xây cầu dài nhất Việt Nam; nó gắn chặt với đời sống người dân miền Tây. Khi cầu vượt biển Hòn Khoai cùng cảng biển lưỡng dụng Hòn Khoai được hoàn thành đúng tiến độ, tỉnh Cà Mau sẽ có một hướng kết nối mới để thu hút đầu tư và nâng cao khả năng liên kết vùng. Người dân trông chờ ngày hàng hóa ra đảo Hòn Khoai bằng đường vượt biển, rút ngắn thời gian vận chuyển và tạo cơ hội phát triển dịch vụ, du lịch. Theo kế hoạch, dự án cầu vượt biển hướng tới mục tiêu hoàn thành vào cuối năm 2028, song song với việc đẩy nhanh tiến độ cảng biển lưỡng dụng Hòn Khoai. Câu hỏi lớn đặt ra cho Ban quản lý dự án không còn là "có làm được hay không", mà là "có giữ được nhịp thi công, tháo gỡ kịp thời các nút thắt vật liệu và thời tiết để kịp mốc 2028 hay không". Nếu câu trả lời là có, cầu vượt biển Hòn Khoai sẽ trở thành một ví dụ hiếm hoi về dự án hạ tầng Cà Mau vừa khó về kỹ thuật, vừa được quản trị tiến độ hiệu quả.
