Từ sân bay 86 năm tuổi đến quyết định nâng cấp lịch sử
Sân bay Đà Nẵng nâng cấp là chương trình đầu tư đồng bộ đường cất hạ cánh, sân đỗ và mở rộng nhà ga, nhằm đưa cảng hàng không 86 năm tuổi do người Pháp xây dựng trở thành cửa ngõ trung chuyển hàng không hiện đại của miền Trung và Đông Nam Á, với công suất và tiêu chuẩn kỹ thuật tương thích các dòng máy bay thân rộng thế hệ mới.
Điểm đáng nói ở đợt cải tạo này là quy mô và tính đồng bộ: Bộ Xây dựng đã phê duyệt chủ trương đầu tư dự án cải tạo đường cất hạ cánh, đường lăn với tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 1.696 tỷ đồng, thực hiện từ năm 2026 đến 2028. Song song, dự án mở rộng nhà ga T1 có vốn hơn 9.936 tỷ đồng, nâng công suất lên khoảng 14 triệu hành khách/năm, gồm 10 triệu khách nội địa và 4 triệu khách quốc tế. Nói cách khác, toàn bộ “xương sống” hạ tầng hàng không Đà Nẵng đang được thiết kế lại cho một vai trò lớn hơn hẳn hiện nay.
Theo thông tin công bố, sân bay Đà Nẵng được người Pháp xây dựng từ năm 1940 và từng là căn cứ quân sự quan trọng, trước khi chuyển sang khai thác lưỡng dụng sau năm 1975 và trở thành một trong những cảng hàng không có quy mô khai thác lớn nhất cả nước, cách trung tâm thành phố chỉ khoảng 3 km. Đặt trong bối cảnh đó, việc dồn nguồn lực nâng cấp cho thấy Đà Nẵng không muốn sân bay mang tính biểu tượng này tụt lại phía sau.
Cải tạo đường cất hạ cánh: Nâng chuẩn kỹ thuật để đón máy bay thân rộng
Trọng tâm đầu tiên của giai đoạn nâng cấp là cải tạo đường cất hạ cánh – hạng mục quyết định trực tiếp đến an toàn và khả năng khai thác các dòng tàu bay lớn. Dự án thuộc nhóm B, tập trung xây dựng, cải tạo đường cất hạ cánh 17R/35L và hệ thống đường lăn để bảo đảm quy mô cấp sân bay 4E theo tiêu chuẩn ICAO. Mục tiêu là khai thác hiệu quả các loại máy bay code E như B747, B787, A350 hoặc tương đương, đồng nghĩa với việc Đà Nẵng có thể đón nhiều đường bay tầm xa hơn.
Theo quyết định đã ban hành, đây không chỉ là dự án kỹ thuật thuần túy, mà là một bước tái cấu trúc hạ tầng giao thông Đà Nẵng để đáp ứng nhu cầu vận tải hàng không và phục vụ phát triển kinh tế – xã hội, quốc phòng – an ninh của thành phố và khu vực duyên hải miền Trung. Việc đảm bảo năng lực tiếp nhận tàu bay lớn không chỉ giúp tăng lượng khách, mà còn mở ra khả năng phát triển vận tải hàng hóa qua đường hàng không – một mảnh ghép hạ tầng mà miền Trung còn thiếu. Nếu đường băng không được nâng chuẩn, mọi tham vọng kết nối khu vực Đông Nam Á và xa hơn đều dừng lại ở khẩu hiệu.
Mở rộng nhà ga sân bay và sân đỗ: Thêm dung lượng, giảm tắc nghẽn
Nếu đường băng quyết định loại máy bay có thể hạ cánh, thì nhà ga và sân đỗ quyết định trải nghiệm hành khách và số chuyến bay sân bay có thể xử lý mỗi ngày. Dự án cải tạo, mở rộng Nhà ga hành khách T1 tại sân bay Đà Nẵng có tổng mức đầu tư hơn 9.936 tỷ đồng, hướng tới nâng công suất khai thác lên khoảng 14 triệu hành khách/năm. Đây là con số cho thấy thành phố đang chuẩn bị cho một giai đoạn tăng trưởng du lịch và dịch vụ mạnh hơn rất nhiều so với hiện tại.
Đồng thời, dự án mở rộng sân đỗ máy bay giai đoạn 1 sẽ bổ sung 6 vị trí đỗ máy bay Code C, qua đó tăng khả năng phục vụ các chuyến bay và đáp ứng nhu cầu khai thác ngày càng tăng. Về mặt chiến lược, việc mở rộng nhà ga sân bay kết hợp cải tạo đường cất hạ cánh giúp Đà Nẵng tránh rơi vào “nút cổ chai” – nơi đường băng đủ chuẩn nhưng nhà ga quá tải, hoặc ngược lại. Sân bay chỉ có ý nghĩa là cửa ngõ vùng nếu cả ba mắt xích: đường băng, sân đỗ và nhà ga đều được nâng cấp đồng bộ.
Trong khuôn khổ dự án, phương án kiến trúc nhà ga T1 mở rộng do Công ty TNHH Tư vấn CPG thực hiện được đánh giá cao về công năng, an toàn, khả năng khai thác và thiết kế hiện đại, thân thiện với hành khách, phù hợp định hướng phát triển đô thị của Đà Nẵng. Đây là chi tiết cho thấy thành phố không chỉ chạy theo số lượng khách, mà còn muốn nâng chất lượng dịch vụ, biến sân bay thành một phần trải nghiệm du lịch ngay từ khi đặt chân đến.
Mốc thời gian, tác động tới hành khách và bài toán kết nối Đông Nam Á
Về lộ trình, dự án cải tạo đường cất hạ cánh, đường lăn có thời gian thực hiện từ năm 2026 đến 2028, còn dự án mở rộng nhà ga T1 dự kiến khởi công tháng 8/2027, phần mở rộng đưa vào khai thác từ tháng 1/2029 và toàn bộ cải tạo nhà ga hiện hữu hoàn tất vào tháng 8/2029. Đây là khoảng thời gian dài, đồng nghĩa với việc hành khách sẽ phải chấp nhận một giai đoạn thi công với nguy cơ gián đoạn, song đổi lại là năng lực khai thác hoàn toàn khác sau khi hoàn thành. Theo Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam, “dự án mở rộng Nhà ga T1 có tổng mức đầu tư hơn 9.936 tỷ đồng, nâng công suất lên khoảng 14 triệu hành khách/năm”.
Ở góc độ người dùng, lợi ích được tính bằng phút chờ giảm đi, số chuyến bay tăng lên và cơ hội có thêm đường bay thẳng đến các trung tâm du lịch, kinh doanh trong khu vực. Hệ thống thông tin chuyến bay trên ứng dụng đô thị thông minh Danang Smart City, kết nối dữ liệu từ hệ thống AODB của sân bay, cũng đã được đưa vào khai thác để người dân, du khách tra cứu thông tin thuận tiện hơn. Về chiến lược, việc nâng cấp này bám sát Quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống cảng hàng không toàn quốc thời kỳ 2021-2030, trong đó sân bay Đà Nẵng tiếp tục được xác định là một trong các cảng hàng không quốc tế trọng điểm. Nếu triển khai đúng tiến độ, Đà Nẵng có cơ sở trở thành một “hub” trung chuyển du lịch và thương mại của miền Trung trong mạng lưới Đông Nam Á.
Kết luận: Cửa ngõ miền Trung phải vươn lên tầm khu vực
Nhìn từ lịch sử hình thành từ năm 1940 đến vai trò cửa ngõ hàng không miền Trung – Tây Nguyên hiện nay, sân bay Đà Nẵng không thể tiếp tục vận hành với tư duy “đủ dùng”. Việc cải tạo đường cất hạ cánh, mở rộng nhà ga sân bay, bổ sung sân đỗ và nâng cấp dịch vụ số là bước chuyển từ một cảng hàng không lớn trong nước thành điểm trung chuyển có sức cạnh tranh trong khu vực. Quan trọng hơn, đây là lời khẳng định rằng hạ tầng giao thông Đà Nẵng sẽ đi trước một bước để hút đầu tư, du lịch và dịch vụ, thay vì chạy theo khi quá tải đã xảy ra. Bài kiểm tra còn lại nằm ở năng lực triển khai: nếu các mốc đầu tư sân bay 2027 và giai đoạn 2028-2029 được bám sát, Đà Nẵng sẽ có một lợi thế hạ tầng mà ít đô thị biển nào trong khu vực sở hữu.
