Vị thế mới của Quảng Ninh thành phố và thông điệp gửi tới người dân
Quảng Ninh thành phố là đơn vị hành chính đô thị mới được thành lập trên toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số tỉnh Quảng Ninh, mang vị thế trung tâm kinh tế - du lịch - công nghiệp với yêu cầu phát triển hạ tầng hiện đại, dịch vụ công hiệu quả và chất lượng cuộc sống cao hơn cho người dân.
Điểm mấu chốt không phải là tấm biển “thành phố” mà là chuẩn sống mới mà người dân kỳ vọng. Khi Quốc hội thông qua nghị quyết thành lập thành phố Quảng Ninh, với diện tích tự nhiên 6.231,27km² và hơn 1,5 triệu dân, gồm 54 đơn vị hành chính cấp xã, 30 phường, 22 xã và 2 đặc khu, địa phương chính thức bước sang một nấc thang phát triển khác. Ngày 28/8, lễ công bố nghị quyết và đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất đã được tổ chức, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước trao nghị quyết và phần thưởng cao quý cho Đảng bộ, chính quyền và nhân dân thành phố mới. Nói cách khác, “thành phố hóa” là cam kết chính trị mạnh mẽ rằng hạ tầng Quảng Ninh, dịch vụ và môi trường sống phải tiến lên một chuẩn mới, chứ không thể chỉ dừng ở những con số ấn tượng trên giấy.
Hạ tầng Quảng Ninh: Từ nền tảng mạnh tới áp lực phân bổ công bằng
Nếu chọn một từ khóa cho giai đoạn này, đó phải là “hạ tầng”. Hạ tầng giao thông với đầy đủ các loại hình đang là nội lực mạnh của Quảng Ninh. Tuyến cao tốc nối thẳng tới Cửa khẩu quốc tế Móng Cái không chỉ rút ngắn khoảng cách địa lý mà biến hạ tầng thành lợi thế cạnh tranh chiến lược, mở cửa cho logistics, thương mại biên mậu và giao lưu nhân lực quy mô lớn. Một phát biểu đáng chú ý: “Quảng Ninh giàu rồi nhưng phải xịn” – lời nhấn mạnh rằng giàu có về tài nguyên và hạ tầng không đủ; thành phố phải trở nên “xịn” ở chất lượng vận hành, đồng bộ và thân thiện với cư dân.
Tuy nhiên, hạ tầng thương mại hiện vẫn tập trung chủ yếu ở khu vực lõi, trong khi vùng xa trung tâm chưa phát triển tương xứng. Chính điều này sẽ định đoạt cảm nhận của người dân về chất lượng cuộc sống: nếu chỉ trung tâm sáng choang còn vùng xa thiếu chợ hiện đại, thiếu dịch vụ, danh hiệu thành phố sẽ mất ý nghĩa. Chuyên gia nhấn mạnh, phát triển công nghiệp và thương mại phải tạo ra sự phát triển đô thị thực chất, bổ trợ cho các ngành khác. Nghĩa là từng tuyến đường, từng khu dịch vụ mới phải trả lời được câu hỏi: người dân ở đó sống tiện hơn, an toàn hơn, cơ hội việc làm nhiều hơn hay không.
Khai thác trụ cột công nghiệp, năng lượng, giao thông và du lịch để bứt phá
Quảng Ninh thành phố không thể phát triển nếu quay lưng với những trụ cột đã làm nên tên tuổi: công nghiệp, năng lượng, giao thông và du lịch. Theo đánh giá, việc trở thành thành phố là kết quả của những tiêu chí đã đạt và vượt quy định, đặc biệt ở hạ tầng và thành tựu kinh tế - xã hội năm 2025 và 6 tháng đầu 2026. Các chuyên gia cho rằng trong vị thế mới, Quảng Ninh phải thay đổi tư duy phát triển, khai thác hiệu quả lợi thế sẵn có và đồng thời tạo động lực tăng trưởng mới để phát triển nhanh nhưng bền vững.
Công nghiệp và năng lượng tiếp tục là ưu tiên kinh tế, song đây cũng là những lĩnh vực gây áp lực lớn lên môi trường đô thị và du lịch. Với ngành than và nhiệt điện, nhiệm vụ kép rất rõ: bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia nhưng không được đánh đổi bầu không khí, mặt biển, bờ vịnh bằng ô nhiễm. Các chuyên gia gợi mở con đường “nhanh và xanh”: đổi mới công nghệ, nâng chất sản phẩm, giảm phát thải để du lịch có không gian phát triển. Trên nền hệ thống giao thông đồng bộ, đặc biệt tuyến cao tốc ra cửa khẩu Móng Cái, logistics phải được xem như ngành “xương sống” mới, giúp hàng hóa Quảng Ninh đi xa hơn và kéo thêm dịch vụ, việc làm về cho người dân.
Tái định vị du lịch và bài toán bảo tồn – phát triển
Nếu coi Quảng Ninh là “Việt Nam thu nhỏ” với biển, núi, di sản và đô thị, thì du lịch chính là ngành có thể phản chiếu chân thực nhất chất lượng cuộc sống. Các chuyên gia du lịch nhận định, việc lên thành phố không chỉ là thay đổi “chiếc áo” hành chính mà là cơ hội tái định hình chiến lược: từ “điểm đến tham quan đại chúng” sang “thủ phủ nghỉ dưỡng và trải nghiệm đẳng cấp”. Muốn vậy, thành phố phải sẵn sàng chuyển từ mục tiêu “đông khách” sang “khách chi tiêu cao”, kiên định sàng lọc thị trường và lấy trải nghiệm cá nhân hóa, tiêu chuẩn xanh, doanh thu trên mỗi du khách làm thước đo.
Giới chuyên gia nhấn mạnh, ranh giới giữa khai thác bền vững và khai thác quá mức nằm ở sức chứa sinh thái, văn hóa và tính nguyên bản của di sản. Khi hoạt động kinh tế vượt quá sức chịu đựng này, di sản sẽ mất chính thứ đã làm nên giá trị của nó. Đó là lý do yêu cầu đặt ra là phải hài hòa giữa phát triển công nghiệp, năng lượng với bảo vệ môi trường để tạo không gian thuận lợi cho đô thị và du lịch. Cộng đồng địa phương cần được xác định là chủ thể và người thụ hưởng trực tiếp trong chuỗi giá trị du lịch; khi sinh kế gắn với sự nguyên vẹn của di sản, người dân sẽ trở thành lực lượng bảo vệ di sản hiệu quả.
Phát triển đô thị và chất lượng cuộc sống: Thước đo thành công của Quảng Ninh thành phố
Thành phố Quảng Ninh có diện tích hơn 6.200km² nhưng phần diện tích có thể sử dụng để xây dựng và phát triển không nhiều do địa hình đồi núi. Điều này khiến phát triển đô thị trở thành bài toán tinh toán chặt chẽ từng quỹ đất, từng khu chức năng. Các chuyên gia khuyến nghị địa phương phải khảo sát, tính toán thêm quỹ đất mới cho đô thị, công nghiệp, song không được làm tổn thương cấu trúc sinh thái, cảnh quan và văn hóa bản địa. Một khi mỗi dự án mới đều được soi dưới lăng kính “người dân ở đó sống tốt hơn như thế nào?”, khái niệm phát triển đô thị mới thôi mơ hồ.
Trong vị thế mới, các chuyên gia nhấn mạnh rằng Quảng Ninh cần bắt nhịp xu hướng đổi mới chung của cả nước, hướng tới dẫn đầu về số hóa, xanh hóa và các mục tiêu phát triển. Chất lượng cuộc sống sẽ không chỉ được đo bằng GDP hay số khu công nghiệp mà bằng không khí sạch, giao thông thông suốt, dịch vụ công thuận tiện, môi trường văn hóa lành mạnh. Khi người dân được hưởng lợi trực tiếp từ hạ tầng, từ chuỗi giá trị du lịch, từ các ngành công nghiệp hiện đại, họ sẽ là lực lượng quyết định để Quảng Ninh “giàu và xịn” đúng nghĩa. Thành phố chỉ thực sự thành công khi danh hiệu mới đi cùng cảm nhận rõ ràng của cư dân rằng mỗi ngày sống ở đây là một ngày an toàn, tiện nghi và đáng tự hào.
