Quyết định nâng cấp hành chính: bước ngoặt cho phát triển kinh tế tỉnh
Việc thành lập thành phố Quảng Ninh 2026 và thành phố Bắc Ninh 2026 là bước nâng cấp hành chính Việt Nam, trong đó hai địa phương giữ nguyên diện tích tự nhiên, dân số và đơn vị hành chính cấp xã hiện có, nhằm cụ thể hóa chủ trương phát triển đô thị, tạo tiền đề để phát triển kinh tế tỉnh theo định hướng trung ương đặt ra. Sáng 6/8, thừa ủy quyền của Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải đã trình Quốc hội tờ trình của Chính phủ về việc thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh. Đây không chỉ là một thay đổi về tên gọi, mà là sự dịch chuyển mô hình quản trị sang chính quyền đô thị, với kỳ vọng tương xứng việc hai địa phương đang thuộc nhóm dẫn đầu về quy mô kinh tế. Quyết định này vì vậy mang tính chính trị – kinh tế rất rõ: trung ương gửi đi tín hiệu muốn thấy hai “đầu tàu” vùng Đồng bằng sông Hồng vận hành ở cấp độ thành phố trực thuộc trung ương, chứ không còn là những tỉnh đơn thuần.
| Chỉ tiêu | Thành phố Quảng Ninh | Thành phố Bắc Ninh |
|---|---|---|
| Diện tích tự nhiên (km²) | 6.231,27 | 4.713,75 |
| Quy mô dân số (người) | 1.523.400 | 3.989.623 |
| Đơn vị hành chính cấp xã | 54 (30 phường, 22 xã, 2 đặc khu) | 99 (45 phường, 54 xã) |
Hai thành phố mới: vị thế chiến lược và tiềm năng kinh tế
Nếu chỉ nhìn vào con số, việc Quảng Ninh và Bắc Ninh được nâng cấp cho thấy rõ một thông điệp: trung ương chính thức công nhận vai trò hạt nhân tăng trưởng của hai địa phương này. Theo tờ trình, thành phố Quảng Ninh được thành lập trên cơ sở giữ nguyên diện tích 6.231,27km², dân số 1,523 triệu người, với 30 phường, 22 xã và 2 đặc khu, nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1/9/2026. Thành phố Bắc Ninh có 4.713,75km² diện tích, dân số gần 3,99 triệu người, 99 đơn vị hành chính cấp xã gồm 45 phường và 54 xã, dự kiến hiệu lực từ 20/9/2026. Hai địa phương được đánh giá đã phát huy tốt tiềm năng, lợi thế để trở thành những nơi có quy mô kinh tế thuộc nhóm dẫn đầu cả nước. Ở góc độ kinh tế vùng, việc nâng cấp giúp củng cố trục tăng trưởng phía Đông Bắc của vùng đồng bằng sông Hồng, tạo một “vành đai” đô thị – công nghiệp bao quanh Hà Nội với năng lực cạnh tranh cao hơn trên bản đồ quốc gia.
Cơ hội phát triển hạ tầng và thu hút đầu tư sau khi lên thành phố
Quy chế thành phố trực thuộc trung ương thường đi kèm kỳ vọng lớn hơn về phát triển hạ tầng và thu hút đầu tư, và Quảng Ninh – Bắc Ninh có nền tảng để tận dụng. Thành phố Quảng Ninh 2026 nằm ở vị trí chiến lược của vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, là địa phương duy nhất vừa có đường biên giới trên bộ vừa trên biển với Trung Quốc, với hệ thống giao thông đa phương thức gồm đường bộ, hàng không và đường biển. Năm 2025, Quảng Ninh đóng góp 2,87% quy mô GRDP cả nước và 9,4% GRDP vùng đồng bằng sông Hồng; sở hữu 247 dự án FDI còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký 17,05 tỷ USD, xếp thứ 7 cả nước. Bắc Ninh là cửa ngõ phía Đông Bắc thủ đô, nằm trên hành lang kinh tế kết nối ASEAN với thị trường Trung Quốc, đang hoàn thiện cao tốc, cảng hàng không và hệ thống logistics. Việc lên thành phố, nếu đi kèm cải cách thể chế và quy hoạch hạ tầng nhất quán, sẽ là đòn bẩy để phát triển kinh tế tỉnh theo chiều sâu hơn, thay vì chỉ tăng trưởng theo số lượng dự án.
Quản trị đô thị: thách thức về bộ máy, tài chính và trách nhiệm giải trình
Điều đáng chú ý trong quá trình nâng cấp hành chính Việt Nam lần này là Chính phủ chọn phương án “giữ nguyên trạng” nhiều yếu tố tổ chức trước mắt. Thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh sẽ sử dụng toàn bộ trụ sở làm việc, tài sản công hiện có của hai tỉnh, không xây dựng mô hình mới ngay từ đầu; bộ máy cơ bản giữ nguyên, sau đó sắp xếp, thành lập mới các cơ quan, đơn vị theo quy định. Đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức cũng tạm thời giữ nguyên, việc bố trí nhân sự sẽ thực hiện theo lộ trình cho phù hợp với mô hình chính quyền đô thị. Đây là lựa chọn thực tế, tránh xáo trộn và chi phí tổ chức quá lớn. Tuy vậy, nó tạo ra một khoảng chuyển tiếp mà nếu không được quản lý chặt, sẽ dễ dẫn tới tình trạng “tên thành phố, cách làm tỉnh”. Kỳ vọng tăng cường trách nhiệm giải trình, năng lực quản trị đô thị và kỷ luật tài chính sẽ không tự động thành hiện thực nếu hai địa phương không chủ động tái cấu trúc nội bộ.
Lộ trình triển khai và thông điệp cho các địa phương khác
Về thủ tục, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội khẳng định việc thành lập thành phố Quảng Ninh, thành phố Bắc Ninh và 12 phường mới của Bắc Ninh đã bảo đảm 5/5 điều kiện tại Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 72/2025/QH15, đạt đủ 7/7 tiêu chuẩn thành lập thành phố trực thuộc trung ương và 5/5 tiêu chuẩn thành lập phường theo Nghị quyết số 112/2025/UBTVQH15. Trình tự lập đề án, lấy ý kiến cử tri và HĐND các đơn vị chịu ảnh hưởng trực tiếp đều đạt tỷ lệ tán thành cao. Nghị quyết về thành phố Quảng Ninh có hiệu lực từ 1/9/2026, thành phố Bắc Ninh từ 20/9/2026. Lộ trình này gửi đi một thông điệp rõ ràng cho các địa phương đang có tham vọng lên thành phố: không chỉ cần tăng trưởng GRDP, mà phải hoàn chỉnh cả bộ tiêu chuẩn pháp lý, quy hoạch, và có sự đồng thuận xã hội đủ rộng. Việc nâng cấp đơn vị hành chính chỉ thực sự có ý nghĩa khi đi cùng một chiến lược xây dựng chính quyền đô thị minh bạch, hiệu quả, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm chứ không dừng ở một tấm biển tên mới.
