Không gian công nghiệp xanh – thông minh: lựa chọn chiến lược, không còn là khẩu hiệu
Không gian công nghiệp xanh và công nghiệp thông minh tại Tây Ninh là quá trình mở rộng, tái cấu trúc và vận hành các khu công nghiệp dựa trên tiêu chí tiết kiệm tài nguyên, giảm phát thải, số hóa dữ liệu và tự động hóa sản xuất, nhằm nâng chất lượng tăng trưởng kinh tế, tăng sức cạnh tranh của doanh nghiệp đồng thời bảo vệ môi trường và hướng tới phát triển bền vững dài hạn. Tây Ninh không chỉ đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế bình quân 10–10,5%/năm giai đoạn 2026–2030, với khu vực công nghiệp – xây dựng chiếm 55–56% cơ cấu kinh tế, mà còn buộc không gian công nghiệp phải “lên đời” theo hướng xanh, thông minh và có khả năng liên kết. Đây là điểm khác biệt so với mô hình mở rộng khu công nghiệp truyền thống: tỉnh coi chuẩn môi trường, số hóa và tự động hóa là điều kiện tiên quyết. Cách tiếp cận này cho thấy Tây Ninh chọn đi vào cuộc đua tăng trưởng bằng chất lượng thay vì bằng số lượng dự án.
Tăng trưởng kinh tế dựa trên công nghiệp: cơ hội lớn đi kèm áp lực nâng chuẩn sản xuất
Tây Ninh tăng trưởng kinh tế ấn tượng với GRDP tăng 10,12%, xếp thứ 8/34 tỉnh, thành và đứng đầu khu vực phía nam. Nhưng để duy trì đà này, công nghiệp của tỉnh không thể dừng ở gia công giá rẻ. Chính quyền đã đặt mục tiêu giảm 8–9% phát thải khí nhà kính, 100% khu, cụm công nghiệp có hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt chuẩn môi trường. Điều này kéo theo áp lực trực tiếp lên doanh nghiệp: họ phải kiểm soát điện, nước, nguyên liệu, chất thải và phát thải trong từng công đoạn sản xuất, đồng thời đầu tư chuẩn GMP, ISO, FDA để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Hướng đi này đáng giá vì nó buộc các nhà máy chuyển từ tăng sản lượng sang tăng giá trị và độ sạch của sản phẩm. Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp chậm đổi mới công nghệ, họ sẽ tự loại mình khỏi cuộc chơi mới của Tây Ninh.
Tây Ninh phát huy lợi thế địa kinh tế để trở thành cực tăng trưởng phía nam
Điểm mạnh của Tây Ninh nằm ở vị trí cửa ngõ kết nối Đông Nam Bộ với Đồng bằng sông Cửu Long và là đầu mối giao thương với Campuchia, ASEAN. Sau khi hợp nhất địa giới hành chính, tỉnh bước vào giai đoạn phát triển mới với quy mô kinh tế rộng hơn và yêu cầu tăng trưởng cao hơn. Quỹ đất công nghiệp dồi dào, nhiều khu, cụm công nghiệp đã được quy hoạch, tạo cơ hội đón dòng vốn từ quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu. Song, để biến lợi thế thành cực tăng trưởng, Tây Ninh chọn ba khâu đột phá: cải cách hành chính, nâng chất nguồn nhân lực; thúc đẩy khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và kinh tế tuần hoàn; đồng thời đầu tư hạ tầng giao thông liên vùng. Phát huy lợi thế, khơi thông nguồn lực và tăng cường liên kết vùng chính là cách tỉnh tự đặt mình lên bản đồ cạnh tranh với các địa phương công nghiệp lân cận như Bình Dương, Đồng Nai.
Từ nhà máy đến hạ tầng: công nghiệp thông minh định hình chuẩn không gian công nghiệp mới
Tây Ninh đang chuyển không gian công nghiệp từ mô hình “điện – nước – đường” sang mô hình tích hợp dữ liệu, năng lượng sạch và tự động hóa. Tại Khu công nghiệp Long Hậu, doanh nghiệp ứng dụng hệ thống kết nối máy móc với thiết bị in, quét mã vạch và mã QR, ghi nhận dữ liệu nguyên liệu, mã lô, mã sản phẩm theo thời gian thực. Khi dữ liệu được số hóa, doanh nghiệp có thể tối ưu tiêu thụ năng lượng, trong đó việc tối ưu hệ thống Chiller và HVAC giúp giảm khoảng 10% lượng điện sử dụng. Quan trọng hơn, yêu cầu mới không chỉ nằm bên trong nhà máy: nhà đầu tư giờ chọn địa điểm dựa trên năng lượng sạch, quản trị môi trường, hạ tầng dữ liệu, tự động hóa và khả năng kết nối chuỗi cung ứng. Điều này buộc các khu công nghiệp của Tây Ninh phải chuyển mình thành không gian công nghiệp xanh, có ít nhất 3 khu công nghiệp sinh thái và 1 khu công nghiệp xanh vào năm 2030.
Tây Ninh cạnh tranh bằng chất lượng không gian công nghiệp, không chỉ bằng ưu đãi
Khi nhiều tỉnh phía nam cùng gia tăng ưu đãi thu hút đầu tư, lợi thế cạnh tranh của Tây Ninh không thể chỉ dựa trên chi phí thấp. UBND tỉnh đã ban hành kế hoạch hành động về chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế – xã hội, đặt mục tiêu GRDP bình quân đầu người đạt 210–225 triệu đồng, thu nhập bình quân khoảng 94 triệu đồng/năm và hơn 57.000 doanh nghiệp hoạt động vào năm 2030. Chủ tịch UBND tỉnh Lê Văn Hẳn nhấn mạnh phát triển công nghiệp phải gắn với chuyển đổi xanh, đổi mới công nghệ và chuyển đổi số để nâng giá trị gia tăng và sức cạnh tranh. Về dài hạn, Tây Ninh hướng tới kinh tế carbon thấp, phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Nếu tỉnh thực hiện nhất quán, không gian công nghiệp xanh và thông minh sẽ trở thành “chữ ký” riêng, giúp Tây Ninh thu hút dòng vốn chất lượng cao và giữ vị thế cực tăng trưởng phía nam, thay vì chỉ là điểm đến gia công.
