Bắc Ninh dẫn đầu: Giải ngân nhanh không phải chuyện may mắn
Giải ngân vốn đầu tư công là quá trình chuyển nguồn vốn đã được phê duyệt trên giấy thành khối lượng công việc, hạ tầng và dịch vụ cụ thể ngoài thực địa, thông qua việc hoàn thành thủ tục, thi công, nghiệm thu và thanh toán cho các dự án, qua đó biến ngân sách thành đường xá, cầu cống, trường học, công trình thủy lợi và các hạng mục phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Bắc Ninh đang gửi đi một thông điệp rõ ràng: nếu coi giải ngân vốn đầu tư công là nhiệm vụ điều hành trung tâm chứ không phải việc “chốt sổ cuối năm”, kết quả sẽ khác hẳn. Tính đến ngày 13/8, tỉnh đã giải ngân hơn 9.903 tỷ đồng, đạt 63,6% kế hoạch Thủ tướng giao và đứng đầu trong 34 tỉnh, thành phố được thống kê. Trong khi mức bình quân cả nước mới ở 45,3% kế hoạch với hơn 463.532 tỷ đồng được giải ngân, khoảng cách này cho thấy Bắc Ninh không chỉ “nhanh chân” hơn mà còn có cách tổ chức tốt hơn. Đây là minh chứng rằng kỷ luật điều hành, phân công trách nhiệm rõ ràng và giám sát sát sao có thể biến áp lực giải ngân thành động lực phát triển hạ tầng địa phương.
Con số biết nói: Từ 23,4 nghìn tỷ vốn đến các công trình cụ thể
Điều đáng chú ý là thành tích giải ngân không đến từ vài dự án đơn lẻ, mà đến từ một “ma trận” quản lý dự án hạ tầng được vận hành khá đồng bộ. Năm nay, Bắc Ninh được giao gần 23,4 nghìn tỷ đồng vốn đầu tư công, đến giữa tháng 8 đã giải ngân hơn 9,9 nghìn tỷ đồng, tương đương gần 63,6% kế hoạch vốn Thủ tướng giao. Riêng nguồn vốn ngân sách Trung ương là hơn 15.576 tỷ đồng và tỉnh đã giải ngân hơn 9.903 tỷ đồng, đạt 63,6% và bằng 66,8% cùng kỳ năm trước. Những con số này cho thấy Bắc Ninh không “đốt cháy giai đoạn” mà duy trì mức giải ngân khá đều so với năm trước, tránh tình trạng đầu năm chậm, cuối năm dồn. Các dự án giao thông lớn như cầu Kênh Vàng, vành đai 4, hệ thống chiếu sáng quốc lộ hay các công trình thủy lợi, kiên cố hóa kênh mương đang là “đầu kéo” biến vốn đầu tư công 2026 thành các tài sản hạ tầng có thật trên địa bàn.
Một phát biểu có thể trích dẫn là: "Tỉnh Bắc Ninh đứng đầu 34 tỉnh, thành phố về tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công với hơn 9.903 tỷ đồng, đạt 63,6% số vốn được Thủ tướng Chính phủ giao". Câu nói này phản ánh rõ cách tỉnh biến mục tiêu giải ngân thành thước đo điều hành chứ không chỉ là chỉ tiêu báo cáo.
Ba trụ cột trong cách làm: Chủ động, linh hoạt và gắn trách nhiệm
Thành công của Bắc Ninh nằm ở mô hình quản lý dự án hạ tầng coi tiến độ giải ngân là “nhịp tim” của toàn bộ bộ máy, từ tỉnh đến xã. Thứ nhất, sự chủ động được đặt lên hàng đầu: các cơ quan không chờ đến cuối năm mới cuống cuồng giải ngân, mà thường xuyên kiểm tra, đôn đốc, xử lý từng khâu của dự án và chủ động điều chỉnh nguồn vốn theo khả năng thực hiện. Thứ hai, linh hoạt phân bổ vốn: Ban Quản lý dự án Giao thông và Nông nghiệp số 2 đã đề nghị điều chuyển 216 tỷ đồng từ các dự án giải ngân thấp sang dự án có khả năng cao, và thêm 1,2 nghìn tỷ đồng để bảo đảm chi trả giải phóng mặt bằng tuyến đường kết nối sân bay Gia Bình với Hà Nội. Thứ ba, gắn trách nhiệm cụ thể: ở xã Phúc Hòa, lãnh đạo duy trì giao ban hàng tuần, đi kiểm tra hiện trường, làm việc trực tiếp với nhà thầu và tư vấn, áp dụng phương châm “có khối lượng đến đâu, giải ngân đến đó”, không để dồn khối lượng và hồ sơ thanh toán vào cuối năm.
Cơ chế khuyến khích và chuẩn mực chất lượng: Giải ngân nhanh nhưng không dễ dãi
Một điểm tỉnh đáng khen là không đánh đổi chất lượng để lấy tiến độ giải ngân vốn đầu tư công. Ban Quản lý dự án Giao thông và Nông nghiệp số 2 đạt tỷ lệ giải ngân 80% trên gần 5,4 nghìn tỷ đồng vốn được giao; riêng mảng giao thông gần 82% và một số dự án như hệ thống đèn chiếu sáng ở khu vực Quế Võ đạt tới 99,93% tỷ lệ giải ngân. Trong khi đó, Công ty Khai thác công trình thủy lợi Bắc Đuống xem kiểm soát chất lượng, an toàn lao động, bảo vệ môi trường và sử dụng vốn đúng mục đích là yêu cầu xuyên suốt trong quá trình thực hiện. Chính sự kết hợp giữa tiến độ và kỷ luật kỹ thuật này tạo lòng tin rằng vốn được giải ngân gắn chặt với khối lượng, chất lượng và hiệu quả. Bên cạnh đó, ngày 12/8, Chủ tịch UBND tỉnh đã tặng bằng khen cho 4 tập thể và 11 cá nhân có thành tích trong giải ngân. Đây là tín hiệu cho thấy tỉnh dùng khen thưởng như một công cụ điều hành, khuyến khích các điển hình tốt được nhân rộng.
Bài học cho các địa phương khác và ý nghĩa với người dân
Tốc độ giải ngân cao của Bắc Ninh không phải câu chuyện “thi đua thành tích” trên giấy tờ, mà tạo tác động thực tế tới người dân và doanh nghiệp. Vốn đầu tư công là nguồn lực quan trọng để xây dựng các công trình giao thông, thủy lợi, hạ tầng kỹ thuật và các dự án phục vụ phát triển kinh tế – xã hội. Giải ngân nhanh, đúng hướng nghĩa là đường kết nối được mở sớm hơn, cầu như Kênh Vàng giúp liên kết Bắc Ninh với các trung tâm kinh tế lân cận, hệ thống kênh mương, trạm bơm hoàn thiện kịp mùa vụ, giảm rủi ro cho sản xuất. Như Bộ Tài chính ghi nhận, kết quả giải ngân tích cực góp phần thúc đẩy tiến độ công trình, hoàn thiện hạ tầng và tạo thêm nguồn lực tăng trưởng kinh tế. Bài học lớn cho các địa phương là: phải coi quản lý dự án hạ tầng và giải ngân vốn đầu tư công là chuỗi công việc liên tục từ lập kế hoạch, giải phóng mặt bằng, điều chỉnh vốn đến giám sát thi công, chứ không chỉ là thao tác thanh toán cuối cùng. Khi bộ máy hành chính chuyển từ tâm thế “thủ tục” sang “thực thi”, tỷ lệ giải ngân sẽ phản ánh chất lượng điều hành, không chỉ là con số trong báo cáo.
