Mốc son thành phố Quảng Ninh: bước chuyển về chất hơn là tên gọi
Thành phố Quảng Ninh là đơn vị hành chính mới được thành lập trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của tỉnh Quảng Ninh, với vai trò chiến lược về quốc phòng, an ninh, đối ngoại và tăng trưởng kinh tế vùng, đồng thời hướng tới mô hình phát triển xanh, số, hiện đại, giàu bản sắc và lấy cuộc sống người dân làm trung tâm. Sáng 28/8, tại Cung Quy hoạch, Hội chợ và Triển lãm Quảng Ninh, Nghị quyết số 36/2026/QH16 về việc thành lập thành phố Quảng Ninh được công bố, kèm Huân chương Lao động hạng Nhất cho Đảng bộ, chính quyền và nhân dân địa phương. Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1/9/2026, biến một tỉnh công nghiệp đi lên từ than thành một thành phố trực thuộc với diện tích 6.231,27 km2, dân số 1.523.400 người và 54 đơn vị hành chính cấp xã. Quan trọng hơn mọi nghi thức, thông điệp chính trị rất rõ: thành phố Quảng Ninh phải là nơi đáng sống, đáng đến, đáng đầu tư và đáng tự hào, với cuộc sống người dân tốt đẹp hơn chứ không phải một bảng tên mới trên bản đồ.
Từ ‘nâu’ sang ‘xanh’: định hình mô hình tăng trưởng mới dựa trên tri thức và công nghệ
Nhìn từ lịch sử, than đã làm nên một phần bản sắc và vị thế công nghiệp của Quảng Ninh, nhưng chính lãnh đạo Trung ương đã nói rất thẳng: tương lai của Quảng Ninh không thể chỉ có than. Định hướng phát triển kinh tế xanh trở thành trục chiến lược khi Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu địa phương “đẩy nhanh chuyển đổi từ ‘nâu’ sang ‘xanh’, cơ cấu lại ngành than theo hướng hiện đại, an toàn, tiết kiệm tài nguyên và thân thiện với môi trường”. Đây không phải khẩu hiệu dễ dãi, mà là quyết định khó: chấp nhận rời khỏi vùng an toàn của khai mỏ để xác lập mô hình tăng trưởng mới, trong đó tri thức, công nghệ, đổi mới sáng tạo, kinh tế số, kinh tế dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và hệ sinh thái khởi nghiệp phải trở thành động lực chính. Nếu Quảng Ninh không thực sự đi lên từ than và vượt lên trên than bằng tri thức thì trạng thái thành phố sẽ chỉ là chiếc áo rộng, thay tên mà không đổi chất.
Kinh tế biển, di sản và không gian sống: nền tảng cho một nơi đáng sống, đáng đến
Quảng Ninh sở hữu Vịnh Hạ Long – kỳ quan thiên nhiên, tài sản vô giá của quốc gia và nhân loại – cùng Yên Tử – cội nguồn tâm linh, không gian văn hóa đặc sắc của dân tộc. Nhưng với trạng thái thành phố, kinh tế biển Quảng Ninh và kinh tế di sản phải được nhìn như hai trụ cột chiến lược chứ không chỉ là nguồn thu du lịch. Hệ thống cửa khẩu, cảng biển, sân bay, đường cao tốc và vị trí cửa ngõ kết nối Việt Nam với Trung Quốc và thế giới giúp Quảng Ninh trở thành trung tâm lớn về công nghiệp, năng lượng, cảng biển, logistics, du lịch và dịch vụ khu vực phía Bắc. Lãnh đạo Trung ương nhấn mạnh biển phải trở thành không gian phát triển chiến lược, với cảng biển, vận tải, logistics, du lịch biển đảo, nuôi trồng thủy sản công nghệ cao và các ngành kinh tế biển mới. Nếu quy hoạch đô thị không đi kèm bảo tồn di sản, tôn vinh văn hóa và thu hẹp chênh lệch tiếp cận dịch vụ công, Quảng Ninh khó có thể thực sự trở thành nơi đáng sống, đáng đến, đáng đầu tư như kỳ vọng.
Bốn nhiệm vụ chiến lược: từ cực tăng trưởng phía Bắc đến chuẩn mực quản trị mới
Tầm nhìn phát triển Quảng Ninh trong trạng thái thành phố được cô đọng thành bốn nhóm nhiệm vụ chiến lược: một là xây dựng thành phố hiện đại, xanh, thông minh, giàu bản sắc, với hạ tầng đồng bộ và văn hóa được tôn vinh. Hai là biến địa bàn này thành nơi đáng sống, đáng đến, đáng đầu tư và đáng tự hào, nơi chất lượng sống người dân không chỉ “tốt hơn” trên giấy tờ mà được đo bằng sự hài lòng thực tế của người dân và doanh nghiệp. Ba là phát triển kinh tế xanh, kinh tế số, kinh tế biển và kinh tế di sản, tạo ra một mô hình tăng trưởng nhanh nhưng bền vững, dựa trên tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Bốn là khẳng định vai trò cực tăng trưởng phía Bắc – trung tâm kinh tế biển, du lịch, dịch vụ, công nghiệp công nghệ cao, điểm giao thoa của các hành lang kinh tế, chuỗi sản xuất và chuỗi cung ứng toàn cầu. Nhưng để bốn nhiệm vụ này không dừng ở khẩu hiệu, bộ máy phải tinh gọn, kỷ cương nghiêm, phân cấp rõ, chống tham nhũng và không biến cơ hội phát triển thành lợi ích nhóm.
Huân chương Lao động hạng Nhất: phần thưởng xứng đáng và lời nhắc trách nhiệm mới
Huân chương Lao động hạng Nhất được trao cho Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Quảng Ninh là sự ghi nhận xứng đáng cho chặng đường từ vùng đất chịu nhiều tàn phá chiến tranh thành địa bàn năng động, đi đầu trong đổi mới tư duy và phương thức phát triển. Nhưng phần thưởng đi cùng cảnh báo: thành quả hôm nay là kết tinh của lịch sử và tinh thần dám nghĩ, dám làm, không được phép ngủ quên trên danh hiệu. Thành phố Quảng Ninh phải tiếp tục là nơi khởi nguồn các cách làm mới, dám thí điểm, dám chịu trách nhiệm, đổi mới vì lợi ích chung, trong khuôn khổ pháp luật và được kiểm soát bằng kỷ cương, đạo đức công vụ. Việc lấy kết quả công việc, sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo là yêu cầu mang tính cam kết chính trị hơn là lời khuyên. Nếu Quảng Ninh biến trạng thái thành phố thành động lực để củng cố hệ thống chính trị trong sạch, bộ máy hiệu lực, nâng chất lượng sống và thu hẹp chênh lệch phát triển, Huân chương Lao động sẽ là điểm bắt đầu cho một chuẩn mực phát triển đô thị mới của vùng phía Bắc.
