Bộ sách “Kết nối tri thức với cuộc sống” là gì và vì sao phải chuẩn bị từ sớm?
Bộ sách giáo khoa thống nhất “Kết nối tri thức với cuộc sống” là bộ sách được lựa chọn sử dụng trên toàn quốc, bao trùm 152 đầu sách từ lớp 1 đến lớp 12, nhằm đảm bảo tính thống nhất chương trình, liên thông nội dung và tạo nền tảng để đổi mới phương pháp dạy học theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018.
Điểm then chốt là từ năm học 2026-2027, học sinh cả nước sẽ học cùng một bộ sách giáo khoa thống nhất, do một nhà xuất bản biên soạn, in ấn và phát hành. Điều này chấm dứt giai đoạn mỗi địa phương, mỗi trường dùng sách khác nhau, gây khó cho quản lý, chuyển trường và bồi dưỡng giáo viên. Thay đổi lớn như vậy không thể chuẩn bị theo kiểu “nước đến chân mới nhảy”. Nó buộc ngành giáo dục phải tổ chức tập huấn giáo viên, xây dựng học liệu, điều chỉnh kế hoạch dạy học và bảo đảm đủ sách trước khi năm học mới bắt đầu. Nếu coi đây chỉ là đổi bộ sách, chúng ta sẽ bỏ lỡ cơ hội xây dựng một hệ sinh thái dạy học đồng bộ, công bằng hơn.
Hưng Yên: tấm gương chuẩn bị sớm cho năm học 2026-2027
Hưng Yên là ví dụ cho thấy việc chuẩn bị năm học mới có thể đi vào chiều sâu chứ không dừng ở phát sách và xếp thời khóa biểu. Thời điểm này, cán bộ quản lý, giáo viên của tỉnh đã hoàn tất tập huấn và nghiên cứu bộ sách giáo khoa “Kết nối tri thức với cuộc sống”, sẵn sàng bước vào năm học 2026-2027.
Không phải đến khi thống nhất sách, giáo viên Hưng Yên mới làm quen với bộ sách này. Trước đó, khoảng 40% số trường phổ thông trong tỉnh đã dạy từ 70–80% số môn và hoạt động giáo dục theo “Kết nối tri thức với cuộc sống” từ các năm học trước. Quy trình tập huấn được tổ chức từ 1/6 đến 24/7, với chương trình bao gồm 152 đầu sách từ lớp 1 đến lớp 12, giúp giáo viên nắm vững nội dung, cấu trúc, cách sử dụng sách và khai thác học liệu số. Cách làm này cho thấy: địa phương nào coi tập huấn giáo viên là khâu trung tâm của chuẩn bị năm học mới, địa phương đó giảm được tối đa sự bỡ ngỡ khi bước vào lớp.
Từ tập huấn giáo viên đến đổi mới sinh hoạt chuyên môn trong nhà trường
Tập huấn giáo viên không thể dừng ở mức “nghe báo cáo, lật sách”. Ở nhiều trường như Tiểu học An Vinh, giáo viên bắt đầu tham gia tập huấn từ tháng 6, sau đó tiếp tục nghiên cứu bài học, xây dựng kế hoạch giáo dục và hoàn thiện học liệu ngay tại tổ chuyên môn. Đây là bước chuyển quan trọng: sách giáo khoa thống nhất chỉ là khung, chất lượng dạy học phụ thuộc vào việc từng trường chủ động biến khung đó thành kế hoạch cụ thể, phù hợp với học sinh của mình.
Sau tập huấn, nhiều trường tổ chức chuyên đề theo từng môn, từng khối lớp; giáo viên xây dựng kế hoạch bài dạy, dạy thử, đồng nghiệp dự giờ và góp ý để hoàn thiện bài giảng. Cô giáo Nguyễn Thị Hải nhấn mạnh, khi giáo viên cùng tiếp cận một bộ sách, việc trao đổi chuyên môn và thống nhất cách triển khai thuận lợi hơn, tạo cơ sở nâng cao chất lượng giảng dạy. Cốt lõi là giáo viên coi bộ sách giáo khoa thống nhất như cơ hội đổi mới phương pháp dạy học, chứ không phải gánh nặng thêm tài liệu. Nếu nhà trường không biến tập huấn thành thay đổi thực sự trong sinh hoạt chuyên môn, mọi nỗ lực chuẩn bị sẽ chỉ nằm trên giấy.
Vai trò của nhà xuất bản và hệ sinh thái số trong chuẩn bị năm học mới
Không thể nói đến sách giáo khoa thống nhất mà bỏ qua khâu in ấn, phát hành và hỗ trợ số. Sau khi Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành quyết định về bộ sách được sử dụng thống nhất trên toàn quốc, nhà xuất bản đã chủ động triển khai tập huấn giáo viên, xây dựng học liệu, đồng thời tổ chức đấu thầu, in ấn và phát hành sách phục vụ năm học mới. Theo chia sẻ của lãnh đạo đơn vị, toàn bộ chương trình tập huấn sử dụng bộ sách thống nhất dành cho giáo viên và cán bộ quản lý đã được hoàn thành với hai vòng tập huấn cho mỗi tên sách, tạo điều kiện để các địa phương chọn thời gian phù hợp.
Một điểm đáng chú ý là hệ sinh thái giáo dục số được xây dựng song hành: phiên bản điện tử sách giáo khoa, sách giáo viên, vở bài tập, tài liệu bồi dưỡng, kế hoạch bài dạy và học liệu tập huấn được cung cấp miễn phí trên nền tảng trực tuyến. Nhà xuất bản cũng đang triển khai in bổ sung sách dự phòng để ứng phó thiên tai, biến động dân cư và cam kết đến trước ngày 15/8, tất cả học sinh sẽ có đủ sách giáo khoa và sách bài tập theo nhu cầu. Đây là cách tiếp cận đúng: chuẩn bị năm học mới không chỉ là “in đủ sách”, mà là xây dựng một hệ thống hỗ trợ lâu dài cho giáo viên và học sinh, kể cả sau đợt tập huấn ban đầu.
Thách thức phía trước và điều kiện để bộ sách thống nhất phát huy hiệu quả
Việc thống nhất sách giáo khoa trên toàn quốc mang lại nhiều lợi ích: bảo đảm tính liên thông trong tổ chức dạy học từ lớp 1 đến lớp 12, thuận lợi cho quản lý chuyên môn, xây dựng học liệu dùng chung, bồi dưỡng giáo viên và bảo đảm công bằng trong tiếp cận tri thức. Tuy vậy, đây không phải “chiếc đũa thần” giải quyết mọi vấn đề của giáo dục phổ thông. Nếu chỉ chú trọng phía cung cấp sách mà bỏ quên năng lực triển khai ở từng lớp học, sách giáo khoa thống nhất có thể trở thành khuôn cứng, hạn chế sự sáng tạo của giáo viên.
Trong thời gian tới, hệ sinh thái số sẽ tiếp tục được bổ sung các học liệu đa phương tiện như video, audio và bài tập tương tác nhằm hỗ trợ giáo viên đổi mới phương pháp dạy học và giúp học sinh chủ động học tập, tự đánh giá năng lực. Câu hỏi đặt ra là: các địa phương có đủ hạ tầng và quyết tâm để dùng hiệu quả những công cụ này, hay chỉ dừng ở việc “đã có tài khoản, đã nhận mật khẩu”? Với quá trình chuẩn bị nghiêm túc từ tập huấn, nghiên cứu học liệu đến đổi mới sinh hoạt chuyên môn, nhiều địa phương đang từng bước làm chủ cách tổ chức dạy học với bộ sách thống nhất, sẵn sàng biến “Kết nối tri thức với cuộc sống” thành công cụ nâng cao chất lượng dạy và học chứ không chỉ là một bộ sách mới.
