31 dự án chậm tiến độ: Báo động về kỷ luật đầu tư công
Dự án chậm tiến độ Đà Nẵng là các công trình đầu tư công bị kéo dài thời gian thực hiện so với kế hoạch, phát sinh vướng mắc về thủ tục, giải phóng mặt bằng hoặc quản lý, dẫn đến nguy cơ làm lãng phí nguồn lực xã hội và tài sản nhà nước. Thành phố Đà Nẵng vừa chính thức xác định 31 dự án đầu tư công có khó khăn, vướng mắc, chậm tiến độ, tồn đọng kéo dài và có nguy cơ thất thoát, lãng phí trên địa bàn. Đây không chỉ là danh sách kỹ thuật mà là lời cảnh báo về kỷ luật trong quản lý đầu tư công thành phố, nơi mỗi công trình chậm trễ đều có thể biến thành gánh nặng ngân sách và bức xúc xã hội.
Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Mạnh Hùng đã ký văn bản chỉ đạo xử lý toàn bộ 31 dự án đầu tư công chậm tiến độ, nhấn mạnh yêu cầu phải chấm dứt tình trạng tồn đọng kéo dài, nguy cơ thất thoát, lãng phí. Đây là động thái thể hiện rõ quan điểm: không chấp nhận “nợ đọng” trách nhiệm trong đầu tư công thành phố, nhất là với những dự án đã kéo dài nhiều năm nhưng vẫn chưa hoàn thành hoặc chưa nghiệm thu, bàn giao. Câu chuyện không còn là thiếu thông tin, mà là thiếu kỷ luật và thiếu quyết đoán trong quản lý tiến độ xây dựng.
Những nút thắt lớn: báo cáo hình thức, thủ tục rườm rà, mặt bằng chậm
Vấn đề nổi bật nhất trong loạt dự án chậm tiến độ Đà Nẵng là sự lỏng lẻo của cơ chế báo cáo và theo dõi. Chủ tịch thành phố đã công khai phê bình Sở Y tế, Ban Quản lý các dự án đầu tư cơ sở hạ tầng ưu tiên và các địa phương Hội An, Hội An Đông, Núi Thành, Thạnh Mỹ, Nam Giang, An Thắng vì chưa nghiêm túc thực hiện báo cáo định kỳ tiến độ các dự án chậm. Khi báo cáo không đầy đủ, lãnh đạo không có thông tin kịp thời, mọi nỗ lực quản lý tiến độ xây dựng gần như rơi vào tình trạng “mù số liệu”.
Nhưng nút thắt không chỉ nằm ở giấy tờ. Nhiều dự án bị kẹt ở khâu bồi thường, giải phóng mặt bằng – khâu luôn nhạy cảm, dễ phát sinh khiếu nại, song lại thuộc trách nhiệm và thẩm quyền của địa phương. Bên cạnh đó, một số công trình phải làm lại các thủ tục điều chỉnh chủ trương đầu tư, thiết kế, dự toán, lựa chọn nhà thầu, khiến tiến độ kéo dài thêm nhiều bước. Nếu nhìn vào con số, có 8 dự án đang chậm tiến độ do vướng mắc kéo dài hoặc phải làm thủ tục dừng, điều chỉnh, còn 1 dự án cải tạo cảnh quan đường Nguyễn Tất Thành thậm chí chưa triển khai gì đáng kể. Đây là cái giá phải trả cho việc để thủ tục “đi trước” quản trị tiến độ.
Ba nhóm dự án, một bài toán chung: tránh thất thoát tài sản công
Nếu phân loại, 31 dự án đầu tư công thành phố hiện chia thành ba nhóm rõ rệt. Nhóm thứ nhất gồm 5 dự án đã hoàn thành thi công, đang làm thủ tục nghiệm thu, bàn giao và quyết toán, như Lò đốt rác thải Hội An, Đường Vành đai phía Tây 2, Phòng khám đa khoa Khu công nghiệp Điện Nam – Điện Ngọc, đường Bình Trung – Bình Phú và Kè sinh thái Cẩm Kim giai đoạn 2. Đây là những công trình về kỹ thuật đã xong, nhưng giá trị vẫn “đóng băng” trên giấy nếu chậm nghiệm thu, không sớm đưa vào sử dụng.
Nhóm thứ hai gồm 17 dự án đang trong tiến độ thực hiện, được giao cho bốn chủ đầu tư lớn để tập trung tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh thi công. Trong đó có nhiều hạ tầng quan trọng như đường trục vào KCN, cầu, hồ chứa nước hay hệ thống thoát nước ven biển. Nhóm thứ ba là 8 dự án chậm tiến độ phải loay hoay với phương án đình, hoãn, điều chỉnh, với những cái tên đáng chú ý như kè bảo vệ bờ và tái tạo bãi biển, các tuyến đường liên huyện, bệnh viện y học cổ truyền. Dù ở nhóm nào, mẫu số chung vẫn là: mỗi ngày chậm trễ, nguy cơ thất thoát và lãng phí tài sản công lại tăng lên.
Chiến lược tháo gỡ vướng mắc: siết kỷ luật, rõ thời hạn, rõ trách nhiệm
Điểm đáng chú ý trong chỉ đạo lần này là thành phố không chỉ “điểm danh” dự án chậm mà đưa ra một khung chiến lược khá cụ thể để tháo gỡ vướng mắc dự án. Trước hết, Chủ tịch UBND thành phố yêu cầu tất cả chủ đầu tư thực hiện nghiêm chế độ báo cáo định kỳ, cung cấp đầy đủ và chính xác tiến độ, khó khăn, kết quả xử lý từng nội dung, và hoàn thành báo cáo gửi Sở Tài chính trước ngày 09/10/2026. Đây là bước tái lập kỷ luật thông tin – nền tảng của quản lý tiến độ xây dựng. Một phát biểu đáng chú ý là: "Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng giao các chủ đầu tư thực hiện nghiêm chế độ báo cáo định kỳ; báo cáo đầy đủ, chính xác tình hình thực hiện dự án".
Tiếp đó là yêu cầu tập trung nguồn lực để xử lý dứt điểm các vướng mắc về bồi thường, giải phóng mặt bằng, trong phạm vi trách nhiệm và thẩm quyền của từng địa phương. Đồng thời, các chủ đầu tư phải xác định rõ tiến độ, thời hạn hoàn thành từng hạng mục, không để tiếp diễn tình trạng “kéo dài vô thời hạn” nữa. Với các dự án đã xác định được phương án xử lý, thành phố yêu cầu đẩy nhanh điều chỉnh chủ trương đầu tư, dự án, thiết kế, dự toán, lựa chọn nhà thầu, để thi công sớm về đích. Còn các dự án đã hoàn thành, phải khẩn trương nghiệm thu, bàn giao, quyết toán đúng thời hạn, tránh biến công trình thành “tài sản ngủ quên” trên sổ sách.
Bài học cho Đà Nẵng: kỷ luật thông tin và trách nhiệm cá nhân
Động thái mạnh tay với 31 dự án chậm tiến độ Đà Nẵng cho thấy thành phố đã nhìn thẳng vào rủi ro thất thoát trong đầu tư công thành phố, nhưng câu chuyện không dừng ở việc ra văn bản. Nếu sau đợt rà soát này, các đơn vị chỉ dừng lại ở việc “rút kinh nghiệm” chung chung, không gắn trách nhiệm cá nhân cụ thể, nguy cơ tái diễn vẫn rất lớn. Vấn đề then chốt là phải biến yêu cầu báo cáo định kỳ và xác định thời hạn hoàn thành thành công cụ kiểm soát bắt buộc, có chế tài rõ ràng khi vi phạm, thay vì coi đó là thủ tục hành chính mang tính hình thức.
Chiến lược tháo gỡ vướng mắc dự án mà thành phố đang áp dụng – siết kỷ luật báo cáo, đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, ép tiến độ từng hạng mục – về nguyên tắc là đúng hướng. Tuy nhiên, câu hỏi còn lại là mức độ nhất quán trong thực thi. Đà Nẵng từng được xem là địa phương đi đầu về kỷ luật đô thị; nếu biến lần chấn chỉnh này thành cơ hội thiết lập lại tiêu chuẩn quản lý tiến độ xây dựng, gắn trách nhiệm rõ ràng và công khai kết quả, 31 dự án hiện tại sẽ là bài học đắt giá nhưng cần thiết để tránh lặp lại “căn bệnh chậm tiến độ” trong tương lai.
