Hoàn thành xây dựng mới là bước chuyển, chưa phải đích đến
Sân bay Long Thành là cảng hàng không quốc tế mới, được xây dựng theo nhiều giai đoạn, với giai đoạn đầu gồm đường cất hạ cánh, nhà ga hành khách và hạ tầng phụ trợ phục vụ khai thác hàng không. Điểm đáng chú ý hiện nay không chỉ là công trình đã thành hình, mà là dự án chuyển sang giai đoạn kết nối các hệ thống để sẵn sàng vận hành. Bộ Xây dựng vừa báo cáo Chính phủ rằng dự án thành phần 1, gồm trụ sở cơ quan quản lý nhà nước, và dự án thành phần 2, phục vụ quản lý bay, đã cơ bản hoàn thành xây dựng và đủ điều kiện đấu nối hạ tầng kỹ thuật. Giai đoạn đầu được thiết kế phục vụ 25 triệu hành khách và 1,2 triệu tấn hàng hóa mỗi năm; sân bay cũng đã đón chuyến bay kỹ thuật đầu tiên ngày 19/12/2025. Sáu công trình thuộc dự án thành phần 1 đã hoàn thành, dự kiến đưa vào khai thác trong tháng 12/2026. Đây là tiến triển đáng kể, nhưng chưa đồng nghĩa toàn bộ sân bay đã sẵn sàng đón khách.
170 km cáp cho thấy bài toán nằm ở kết nối đồng bộ
Chặng nước rút của hạ tầng kỹ thuật phụ thuộc vào những kết nối ít thấy hơn nhà ga nhưng có ý nghĩa quyết định với vận hành. Tại dự án thành phần 2, các đơn vị đang kéo rải khoảng 170 km cáp trong hệ thống tuynen kỹ thuật do ACV bàn giao; đồng thời, việc đấu nối cấp nước sạch và thoát nước thải cũng đang được triển khai. Các công trình phục vụ quản lý bay gồm đài kiểm soát không lưu, nhà kỹ thuật, nhà nguồn và các hạng mục thiết bị cơ điện, phòng cháy chữa cháy. Danh mục hệ thống được triển khai còn có radar sơ cấp, radar thứ cấp, radar khí tượng, trạm phát và thu sóng vô tuyến, cùng đài dẫn đường đa hướng. Với dự án thành phần 1, hệ thống hạ tầng bên ngoài ranh giới do ACV đầu tư đã sẵn sàng cho đấu nối, nhưng các chủ đầu tư vẫn phải thống nhất thời gian và phương án thực hiện. Vì vậy, tiến độ kéo cáp hay hoàn tất từng trạm riêng lẻ chưa thể thay thế việc kiểm tra khả năng phối hợp của toàn hệ thống.
Nhà ga và các hạng mục thiết yếu còn quyết định tiến độ
Áp lực lớn hơn nằm ở dự án thành phần 3, nhóm công trình trực tiếp phục vụ khai thác. Tính đến giữa tháng 10/2026, dự án đạt khoảng 86% khối lượng xây dựng theo giá trị hợp đồng; trong 16 gói thầu chính, bốn gói đã hoàn thành, còn 12 gói đang được triển khai. Những hạng mục quy mô lớn, yêu cầu kỹ thuật phức tạp gồm giao thông nội cảng và hạ tầng kỹ thuật, nhà ga hành khách, nhà ga hàng hóa số 1 và nhà để xe. Phần lớn gói thầu đang thi công được đánh giá có khả năng hoàn thành trong tháng 12/2026, nhưng điều đó vẫn đòi hỏi các bên duy trì nguồn lực và tiến độ hoàn thiện. Các hạng mục trọng yếu còn bao gồm đường cất hạ cánh, đường lăn, sân đỗ, đèn tín hiệu, thiết bị dẫn đường, nhiên liệu, cứu nạn cứu hỏa và an ninh hàng không. Do đó, hoàn thiện cảng hàng không phải được nhìn như một chuỗi công việc đồng bộ, không phải cuộc đua riêng của nhà ga.
Chạy thử sẽ kiểm chứng khả năng khai thác thực tế
ACV đặt kế hoạch vận hành thử nghiệm đơn động và liên động trong giai đoạn tháng 9-11/2026, trước mục tiêu khai thác thương mại từ ngày 1/12/2026. Theo kế hoạch chuẩn bị hiện nay, các công trình trọng yếu sẽ nghiệm thu trong tháng 11; thủ tục môi trường, an ninh hàng không và bố trí nhân lực dự kiến hoàn tất vào đầu tháng 12. Chương trình chuẩn bị khai thác sẽ thử các kịch bản thực tế để rà soát hạ tầng, thiết bị, quy trình và nhân sự, bởi một hệ thống đã lắp đặt vẫn cần chứng minh có thể hoạt động thông suốt khi phối hợp. Với hành khách, phương án giai đoạn đầu dự kiến tối đa khoảng 366 chuyến mỗi tuần, gồm 322 chuyến nội địa và 44 chuyến quốc tế; Vietnam Airlines dự kiến khai thác tuyến Long Thành-Hà Nội cùng một số đường bay quốc tế, còn Vietjet Air dự kiến kết nối các trung tâm kinh tế, du lịch trong nước. Mốc thương mại vì thế cần được bảo vệ bằng thử nghiệm và nghiệm thu nghiêm túc, chứ không chỉ bằng việc hoàn tất công trình.
