Định nghĩa một đoạn đường “nhỏ mà không hề nhỏ”
Đoạn cao tốc 11 km thuộc dự án Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột là một phần của mạng lưới đường cao tốc Việt Nam, nơi vừa tập trung các công trình hầm cấp đặc biệt, cầu cạn quy mô lớn, vừa phải xử lý địa hình Trường Sơn hiểm trở và các mạch nước ngầm phức tạp, trở thành bài kiểm tra giới hạn kỹ thuật xây dựng, quản lý tiến độ và năng lực tổ chức thi công hạ tầng giao thông hiện nay.Đây là gói thầu XL01 dài 11 km, từ Km32+000 đến Km43+000, đi qua vùng đồi núi, khe sâu nối duyên hải Nam Trung Bộ với Tây Nguyên. Trên đoạn ngắn này, nhà thầu phải xây dựng tới 10 cây cầu và một hầm xuyên núi cấp đặc biệt – hầm Phượng Hoàng dài 1,7 km, dài nhất trong 4 hầm toàn tuyến. Nói cách khác, đây không chỉ là một đoạn đường, mà là “phòng thí nghiệm” tổng hợp về dự án cầu đường phức tạp bậc nhất trên tuyến nối biển Tây Nguyên.
Hầm Phượng Hoàng: nơi kỹ thuật đào hầm bị đẩy đến cực hạn
Nếu phải chọn một điểm thể hiện rõ nhất thách thức kỹ thuật xây dựng, đó chính là hầm Phượng Hoàng – hầm cấp đặc biệt dài 1,7 km. Việc mở một công trình ngầm xuyên qua địa tầng đồi núi Trường Sơn, lại ở khu vực cuối nguồn điện yếu, buộc nhà thầu phải sử dụng máy phát điện công suất lớn để duy trì thi công hầm. Đáng chú ý, quá trình thi công xuất hiện tới 8 vị trí mạch nước ngầm lưu lượng lớn; để giảm áp lực nước lên vỏ hầm, đơn vị thi công phải lắp hệ thống ống dẫn nước về cống trung tâm. Đây không chỉ là xử lý kỹ thuật thông thường, mà là bài toán an toàn sống còn: nếu thiết kế và thi công thiếu chuẩn, hầm có thể bị thấm, nứt, thậm chí mất ổn định vòm. Việc quan trắc liên tục, gia cố vòm, xử lý đới đứt gãy trở thành “kỷ luật bắt buộc” chứ không phải lựa chọn thêm cho đẹp.
Mười cây cầu trên 11 km: bắc đường cao tốc qua vực sâu
Song song với hầm ngầm, hệ thống hạ tầng giao thông trên đoạn 11 km này còn là một chuỗi cầu cạn đồ sộ: tổng cộng 10 cây cầu nối tiếp nhau dọc tuyến. Trong số đó, cầu Cư San 9 là biểu tượng cho tham vọng kỹ thuật của dự án cầu đường này: dài 756 m, trụ cao 42 m – tương đương toà nhà 12 tầng. Đặt một kết cấu như vậy trên nền đồi núi dốc, vực sâu không chỉ là chuyện đổ bê tông; đó là câu chuyện lựa chọn giải pháp móng, kiểm soát biến dạng, gió, tải trọng động của xe trên đường cao tốc Việt Nam tốc độ cao. Hơn 4 km đường đã được thảm bê tông nhựa, các hạng mục rào lưới an toàn, hộ lan, dải phân cách đang triển khai đồng thời. Điều đáng nói là toàn bộ hệ thống cầu – hầm này phải vận hành đồng bộ, không cho phép bất kỳ “nút thắt cổ chai” kỹ thuật nào.
Ba ca bốn kíp và 600 người: cán đích sớm có phải cái giá chấp nhận được?
Theo hợp đồng, gói thầu XL01 dự kiến hoàn thành vào tháng 6/2027. Tuy nhiên, Ban Quản lý dự án Đường sắt thuộc Bộ Xây dựng đặt mục tiêu thông xe trước 31/12/2026, rút ngắn 6 tháng so với tiến độ. Để đáp ứng mục tiêu này, gần 600 nhân sự được huy động, làm việc theo phương án 3 ca 4 kíp, riêng hầm Phượng Hoàng thi công 24/24 giờ không nghỉ."Gần 600 nhân sự đang làm việc theo phương án 3 ca, 4 kíp, hướng tới mục tiêu cơ bản hoàn thành phần xây dựng vào cuối năm 2026". Câu hỏi đặt ra là: cán đích sớm có đồng nghĩa với thành công, hay sẽ trở thành áp lực kéo giãn mỏng an toàn và chất lượng? Địa hình đồi núi, dốc lớn, thủ tục chuyển mục đích sử dụng rừng mất gần một năm đã từng làm chậm tiếp cận công địa. Khi tiến độ bị kéo căng, rủi ro vận hành “chạy đua” với thời gian luôn hiện hữu.
Ý nghĩa của tuyến rừng – biển đầu tiên và bài học cho hạ tầng tương lai
Dự án cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột giai đoạn 1 dài khoảng 117,5 km, quy mô 4 làn xe, tổng mức đầu tư 21.935 tỷ đồng, là một trong những dự án đường cao tốc Việt Nam quan trọng nhất hiện nay. Sau khi hoàn thành, tuyến sẽ rút ngắn hành trình từ Khánh Hòa đến Đắk Lắk từ gần 200 km xuống còn khoảng 117,5 km, hình thành trục kết nối “rừng - biển” đầu tiên, nối biển Tây Nguyên với duyên hải Nam Trung Bộ. Dự án được kỳ vọng thúc đẩy giao thương, du lịch, logistics, giảm chi phí vận chuyển và nâng sức cạnh tranh cho vùng. Nhưng ý nghĩa lớn hơn nằm ở chỗ: nếu đoạn 11 km với 10 cầu và hầm Phượng Hoàng được thi công an toàn, đúng chuẩn, nó sẽ trở thành “chuẩn mực mới” cho các dự án cầu đường băng qua địa hình khắc nghiệt. Nếu không, chúng ta sẽ trả giá bằng chi phí bảo trì, sửa chữa và nguy cơ an toàn trong nhiều thập kỷ. Hạ tầng giao thông hiện đại không chỉ là chuyện về đích sớm, mà là về năng lực duy trì chất lượng trong suốt vòng đời công trình.
