Sụt lún đèo Đại Ninh: Tín hiệu cảnh báo đỏ cho Quốc lộ 28B
Sụt lún đèo Đại Ninh trên Quốc lộ 28B Lâm Đồng là hiện tượng nền đường và mặt đường bị nứt toác, biến dạng và trượt xuống taluy âm trên chiều dài hơn 40m sau mưa lớn kéo dài, làm mất ổn định gần nửa mặt đường, đe dọa an toàn giao thông đèo và buộc lực lượng chức năng phải khoanh vùng, phân luồng khẩn cấp.
Điểm sụt lún tại Km46+252 trên đèo Đại Ninh không chỉ là một sự cố kỹ thuật, mà là lời nhắc thẳng thắn rằng những tuyến đèo dốc như Quốc lộ 28B Lâm Đồng đang phải gánh sức ép thời tiết cực đoan lớn hơn nhiều so với thiết kế ban đầu. Một đoạn đường dài hơn 40m xuất hiện vết nứt lớn, mặt đường nhựa biến dạng và sụt xuống phía taluy âm, vết nứt lan gần nửa mặt đường, trong đó có khe nứt chạy dọc gần giữa tim đường. Ở khu vực sát hộ lan, nền đường đã sụt xuống, kết cấu bê tông gia cố mái taluy phía dưới nứt, xô lệch, đất đá bong tróc tràn xuống sườn dốc. Đây không còn là hư hỏng cục bộ; đó là dấu hiệu nền đường đang mất ổn định toàn bộ một đoạn đèo quanh co, tầm nhìn hạn chế, đặc biệt nguy hiểm với xe xuống dốc.
Vì sao nền đường sụt lún kéo dài hơn 40m sau mưa lớn?
Nếu chỉ đổ lỗi cho mưa lớn thì quá dễ, nhưng bỏ qua vai trò của thiết kế, thi công và quản lý đèo dốc lại là một sai lầm. Theo Ban Quản lý dự án đường bộ miền Trung, mưa lớn liên tục khiến nền đất bão hòa nước, suy giảm liên kết tự nhiên, kết hợp với địa hình đèo dốc hiểm trở và cấu trúc địa chất phức tạp, làm gia tăng nguy cơ mất ổn định mái taluy và ảnh hưởng trực tiếp đến nền đường. Những vết nứt trên Quốc lộ 28B qua đèo Đại Ninh được người dân và tài xế phát hiện từ vài ngày trước, sau đó mở rộng và kéo dài, đến sáng 11/10 đã đạt khoảng 40m và có nguy cơ tiếp tục diễn biến xấu nếu mưa kéo dài.
Điều đáng nói là cùng với điểm sụt lún tại Km46+252, tuyến này còn có ít nhất ba vị trí hư hỏng đã được cơ quan chức năng ghi nhận, trong đó có sạt lở taluy dương tại Km31+300 khi đất đá vùi lấp gần nửa mặt đường nhưng chưa khắc phục hoàn toàn. Điều này cho thấy hệ thống thoát nước, kết cấu taluy và nền đường chưa được gia cố tương xứng với cường độ mưa cực đoan ngày càng dày đặc. Nói cách khác, sụt lún đèo Đại Ninh là kết quả cộng hưởng giữa thiên tai và những khoảng trống trong việc dự báo, thiết kế và bảo trì tuyến đèo dốc vốn đã nhiều rủi ro.
Nguy cơ cho người đi đường: Khi mỗi khúc cua có thể thành bẫy tử thần
Quốc lộ 28B Lâm Đồng dài khoảng 68km, kết nối Phan Thiết – Mũi Né với Đà Lạt, là tuyến rút ngắn thời gian di chuyển giữa duyên hải và cao nguyên, đồng nghĩa với lưu lượng xe du lịch, xe khách, xe tải ngày càng lớn. Khi vết nứt kéo dài hơn 40m lan gần nửa mặt đường ngay tại đoạn đèo dốc, khúc cua gắt, tầm nhìn hạn chế, mỗi tài xế đi qua đang đánh cược với một rủi ro khó lường. Lực lượng chức năng buộc phải căng dây khoanh vùng, cắm biển cảnh báo sạt lở, bố trí Cảnh sát giao thông túc trực điều tiết, yêu cầu phương tiện giảm tốc, di chuyển sang phần đường còn lại và giữ khoảng cách an toàn.
Về bản chất, an toàn giao thông đèo không thể chỉ trông chờ vào ý thức người lái khi nền đường đã mất ổn định. Những vết nứt dọc mép đường nhựa, vị trí tiếp giáp taluy âm, cùng các vết nứt trên mặt đường tại Km46+140 đến Km46+180 cho thấy kết cấu công trình đang bị đe dọa trên diện rộng. Trong bối cảnh mưa lớn còn tiềm ẩn nguy cơ gây sạt lở, sụt lún tại các khu vực đèo dốc, nếu chỉ dựng biển cảnh báo mà không xử lý tận gốc, mỗi cơn mưa tiếp theo có thể biến một điểm hư hỏng thành một vụ tai nạn nghiêm trọng.
Gia cố nền đường khẩn cấp: Cần nhanh nhưng không được ẩu
Điểm tích cực là phản ứng ban đầu không chậm. Ngay sau khi phát hiện sụt lún đèo Đại Ninh, lực lượng chức năng đã khoanh vùng, dựng biển cảnh báo, phân luồng giao thông và duy trì lưu thông có kiểm soát. Ngày 12/10, công nhân cùng máy móc được huy động khẩn trương xử lý các điểm nứt, sụt lún mặt đường, gia cố nền móng tại khu vực Km46+140 đến Km46+180 trên Quốc lộ 28B. Các đơn vị thi công đào bóc lớp bê tông nhựa, xử lý vị trí sụt lún, lu lèn lại nền đường và mở rộng nền về phía taluy dương khoảng 4m để tăng ổn định công trình.
Tuy nhiên, gia cố nền đường trong điều kiện địa hình đèo dốc phức tạp không cho phép tư duy “vá đâu hay đó”. Việc hót dọn đất đá sạt trượt, lu lèn lại nền đường và chỉnh tuyến chỉ là bước đầu. Trong quá trình thi công, các đơn vị buộc phải theo dõi sát diễn biến vết nứt, tình trạng nền đường và mái taluy để kịp thời phát hiện dấu hiệu bất thường. Nếu không có giám sát kỹ thuật nghiêm ngặt, giải pháp tạm thời có thể che lấp rủi ro trong ngắn hạn nhưng lại tạo cảm giác an toàn giả cho người tham gia giao thông, trong khi nền địa chất bên dưới vẫn chưa ổn định.
Giải pháp lâu dài: Không thể chỉ trông chờ vào thời tiết bớt khắc nghiệt
Sự cố sụt lún đèo Đại Ninh phải được xem là cú hích để thay đổi cách nhìn về quản lý các tuyến đèo trên Quốc lộ 28B. Dự án cải tạo, nâng cấp tuyến đường này dài khoảng 68km, thuộc kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021–2025, dự kiến hoàn thành thi công trong năm 2025 và bàn giao trong năm 2026. Nếu không lồng ghép đầy đủ bài học từ sự cố hiện tại, chúng ta có nguy cơ hoàn thành một dự án đẹp trên giấy nhưng mong manh trước mỗi mùa mưa. Các cơ quan chức năng hiện đang khảo sát toàn tuyến, đánh giá mức độ ổn định địa chất để nghiên cứu giải pháp xử lý kiên cố, như xây tường chắn bê tông cốt thép, gia cố bằng lưới thép bọc đá, cải tạo hệ thống thoát nước ngầm, đào bạt và cắt giảm đỉnh taluy nhằm giảm tải trọng lên mái dốc.
Về phía người dân và tài xế, việc tuân thủ biển cảnh báo, giảm tốc độ, giữ khoảng cách và chấp hành phân luồng không chỉ là nghĩa vụ mà còn là quyền tự bảo vệ mình. Nhưng trách nhiệm lớn nhất vẫn thuộc về cơ quan quản lý: phải coi an toàn giao thông đèo là tiêu chí số một khi thiết kế, thi công và bảo trì. Trong bối cảnh mưa lớn và thời tiết cực đoan ngày càng khó lường, kết hợp khắc phục trước mắt với rà soát, gia cố lâu dài là cách duy nhất để bảo vệ kết cấu công trình và mạng sống của những người đi trên Quốc lộ 28B. Nếu bỏ lỡ cơ hội này, mỗi mùa mưa tới sẽ lại là một cuộc đánh cược mới trên những khúc cua đèo Đại Ninh.
