Chương trình mầm non mới là gì và vì sao phụ huynh không thể đứng ngoài?
Chương trình mầm non mới là chương trình giáo dục quốc gia dành cho trẻ từ nhà trẻ đến mẫu giáo, được Bộ Giáo dục và Đào tạo phê duyệt theo Quyết định 388/QĐ-BGDĐT, nhấn mạnh giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, tổ chức việc học thông qua vui chơi, thực hành và trải nghiệm, đồng thời giảm áp lực dạy trước lớp 1 và tinh giản hồ sơ cho giáo viên. Nói thẳng: đây không phải một đợt chỉnh sửa kỹ thuật, mà là sự thay đổi triết lý giáo dục ở cấp học đầu đời. Năm học 2026 – 2027, chương trình mầm non mới được thí điểm tại 510 cơ sở trên toàn quốc. Điều đó có nghĩa là xác suất con bạn đang hoặc sẽ học theo chương trình này là rất cao, và thái độ của phụ huynh – ủng hộ, hoài nghi hay thờ ơ – sẽ tác động trực tiếp đến hiệu quả của đổi mới.
Từ “dạy cho biết chữ” sang “để trẻ tự khám phá”: Lào Cai đang làm khác đi như thế nào?
Ở Lào Cai, chương trình mầm non mới không chỉ là vài tiết học đổi khác, mà gắn với cả việc sắp xếp lại mạng lưới trường lớp theo quyết định của tỉnh. Toàn tỉnh có 15 trường mầm non tham gia thí điểm, với 528 nhóm, lớp và 13.893 trẻ, được hỗ trợ bởi 1.310 cán bộ, giáo viên, nhân viên. Con số này cho thấy đây là một cuộc thử nghiệm quy mô, chứ không phải vài lớp “làm màu”. Giáo viên được chủ động hơn trong xây dựng kế hoạch giáo dục, tập trung vào hoạt động vui chơi, thực hành và trải nghiệm thay vì luyện chữ, luyện số cho bằng bạn bằng bè. Một giáo viên chia sẻ, khi triển khai chương trình, trẻ “thích đi học, thích tham gia hoạt động tại lớp hơn; phụ huynh cũng tin tưởng gửi gắm con cho giáo viên”. Nếu trước đây nhiều lớp mầm non bị biến thành “tiền tiểu học”, thì cách làm mới ở Lào Cai đang cố tình kéo tuổi thơ về đúng với chơi – khám phá – hình thành năng lực.
Đà Nẵng: AI, STEAM và Montessori có thực sự cần cho trẻ mầm non?
Đà Nẵng chọn một hướng đi khá tham vọng: đưa trí tuệ nhân tạo, LEGO-STEAM, thư viện điện tử và thiết kế học liệu số vào trải nghiệm học tập trẻ em. Năm học 2026 – 2027, thành phố thí điểm chương trình mầm non mới tại 15 trường công lập và tư thục. Ở Trường Mầm non Bình Minh, giáo viên được bồi dưỡng để chuyển từ kiểu “đứng lớp giảng giải” sang thiết kế môi trường, tạo tình huống gợi mở, để trẻ chủ động lựa chọn, thử nghiệm và giải quyết vấn đề. Các phương pháp STEAM, Montessori và Thiết kế học tập phổ quát được dùng linh hoạt, nhằm bảo đảm mọi trẻ đều có cơ hội phát huy thế mạnh riêng. Tại Trường Mầm non Vu Gia, phòng STEAM được đầu tư với kinh phí 883 triệu đồng, tạo điều kiện để trẻ sớm tiếp cận hoạt động khám phá khoa học, công nghệ và sáng tạo. Câu hỏi đặt ra cho phụ huynh là: bạn muốn con mình tiếp xúc với công nghệ và tư duy liên môn từ sớm, hay vẫn thích một lớp học “ngoan ngoãn, ngồi im nghe cô giảng”?
Cần Thơ và bài toán công bằng giáo dục cho trẻ vùng khó khăn
Nếu Đà Nẵng nhấn mạnh trải nghiệm công nghệ, thì Cần Thơ lại đặt trọng tâm vào mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục. Thành phố sẽ thí điểm chương trình giáo dục mầm non mới tại 15 cơ sở, đồng thời ưu tiên mở trường mầm non ở địa bàn khó khăn, khu công nghiệp, khu chế xuất, khu đô thị đông dân. Cách tiếp cận này trả lời một câu hỏi quan trọng: chương trình mầm non mới không chỉ dành cho những trường có điều kiện, mà phải đến được với trẻ em vùng khó khăn, vùng dân tộc thiểu số. Lào Cai cũng đặt mục tiêu huy động trẻ từ 3 đến 5 tuổi ra lớp, tổ chức học 2 buổi/ngày theo chương trình mới, ưu tiên vùng khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, khu đô thị và khu công nghiệp. Đây là điểm đáng khen: đổi mới không chỉ nằm ở nội dung học, mà còn ở việc ai được quyền học – và học trong điều kiện nào.
Tác động thực tế lên trẻ và điều phụ huynh nên chuẩn bị
Điều quan trọng nhất không nằm trên văn bản, mà ở thay đổi hành vi của trẻ. Ở các lớp thí điểm, trẻ được học qua trò chơi và hoạt động trải nghiệm, mạnh dạn bày tỏ suy nghĩ, chủ động đặt câu hỏi và tích cực tham gia hoạt động. Trẻ biết tự cất dọn đồ chơi, chuẩn bị bàn ăn, sắp xếp chăn gối sau giờ ngủ; qua đó hình thành tính tự lực và ý thức trách nhiệm. Chương trình vẫn duy trì 35 tuần/năm học, nhưng yêu cầu không dạy trước chương trình lớp 1 và cắt giảm thủ tục, hồ sơ, sổ sách cho giáo viên. Về phía hệ thống, Lào Cai đặt mục tiêu đạt chuẩn phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ từ 3 đến 5 tuổi vào năm 2028, và đến năm 2030 phấn đấu tỷ lệ huy động trẻ nhà trẻ đạt 38%, trẻ mẫu giáo đạt 99%. Với phụ huynh, điều cần thay đổi là kỳ vọng: thay vì hỏi “con hôm nay viết được mấy chữ?”, hãy bắt đầu hỏi “hôm nay con đã khám phá điều gì mới và tự làm được việc gì?”.
