Ba giờ bàn về Ukraine, nhưng chưa có bước đột phá
Cuộc gặp St. Petersburg là cuộc trao đổi giữa đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Tổng thống Nga Vladimir Putin, tập trung một phần vào cách giải quyết xung đột Ukraine và khả năng khôi phục đàm phán ba bên. Ngày 21/10, hai người gặp tại Cung điện Constantine, nơi cuộc hội đàm bắt đầu khoảng 11 giờ 55 và kéo dài chừng ba giờ. Thời lượng đáng kể cho thấy vấn đề Ukraine được đặt lên bàn nghiêm túc, nhưng không thể xem đó là bằng chứng hai bên đã tiến gần đến thỏa thuận. Theo Điện Kremlin, nội dung còn gồm khả năng lãnh đạo Nga và Mỹ gặp nhau tại Trung Quốc, tình hình vịnh Ba Tư và hợp tác về dầu diesel. Vì vậy, tín hiệu quan trọng không nằm ở thời gian họp, mà ở việc Washington đang tìm cách biến tiếp xúc song phương thành một tiến trình có Nga và Ukraine cùng tham gia.
Washington đưa đề xuất hòa bình lên bàn
Witkoff nói ông mang theo tài liệu phác thảo các đề xuất hòa bình Ukraine và đề nghị Putin cân nhắc nối lại đàm phán ba bên giữa Nga, Ukraine và Mỹ. Theo ông, các nhóm chuyên gia kỹ thuật có thể xử lý những vấn đề cụ thể, tạo nền tảng cho bước thương lượng tiếp theo. Cách tiếp cận này có lý: khi bất đồng chính trị còn lớn, việc giao một số nội dung cho nhóm chuyên môn có thể giúp xác định điều gì còn thương lượng được. Nhưng đề xuất mới chỉ là lời mời, không phải một thỏa thuận đã được chấp nhận. Trợ lý Điện Kremlin Yury Ushakov cho biết Putin đã nghe báo cáo về các yếu tố mới trong đề xuất của Ukraine và các nước ủng hộ châu Âu, song Nga cho rằng rất ít yếu tố trong đó có thể giúp giải quyết xung đột. Khoảng cách ấy là phép thử thực sự với ngoại giao Mỹ.
Tín hiệu nối lại đàm phán còn pha lẫn dè dặt
Sau cuộc gặp, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov gọi cuộc trao đổi là “hiệu quả”, nhưng nói chưa có thỏa thuận về vòng đàm phán tiếp theo trong tương lai gần. Ushakov cho biết Putin bày tỏ sẵn sàng nối lại đàm phán ba bên Nga–Ukraine–Mỹ vào giữa tháng 11, tập trung vào các thỏa thuận an ninh hậu xung đột. Hai thông tin này cần được đọc cùng nhau: có một mốc thời gian được nêu, nhưng lịch họp chưa được xác nhận. Chính sự dè dặt ấy ngăn cuộc gặp bị diễn giải quá mức thành bước ngoặt. Đàm phán Nga Ukraine vẫn phụ thuộc vào việc hai bên có thể thống nhất chương trình làm việc và mức độ tham gia của các nhóm chuyên gia hay không. Việc Putin nêu tình hình chiến trường theo hướng Nga đang nắm thế chủ động càng cho thấy mỗi bên bước vào đối thoại với cách nhìn khác biệt.
Ngoại giao song hành với lợi ích kinh tế
Cuộc gặp không chỉ xoay quanh Ukraine. Bối cảnh gần đó là thỏa thuận ngày 9/10 giữa Trump và Putin về nới lỏng hạn chế đối với việc bán dầu diesel Nga; Trump nói động thái này có thể giúp giảm áp lực giá nhiên liệu cho người tiêu dùng Mỹ. Putin cho biết quyết định liên quan đến dầu diesel đã kéo giá thị trường toàn cầu giảm 5–6%, và chuyến hàng đầu tiên, gồm 40.000 tấn, dự kiến khởi hành trong hai hoặc ba ngày. Con số ấy cho thấy hợp tác kinh tế có thể tạo động lực duy trì kênh liên lạc, nhưng không nên nhầm lợi ích thương mại với tiến triển về hòa bình. Washington và Moscow có thể tìm được điểm chung ở một thỏa thuận hàng hóa trong khi vẫn bất đồng sâu sắc về Ukraine. Kết luận thận trọng là cuộc gặp đã mở lại không gian đối thoại, còn khả năng biến đề xuất thành đàm phán thực chất sẽ phụ thuộc vào những bước tiếp theo.
